فوتو: ulysmedia.kz
ۇلتتىق بانك باسشىسى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ جۋرناليستەرمەن كەزدەسۋدە تەڭگە ءوزىنىڭ باستاپقى قالپىنا ورالاتىنىن, ۋايىمداۋعا سەبەپ جوعىن ايتتى. ونىڭ سوزىنشە, 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسىندا ەكونوميكامىز 5,1 پايىزعا وسكەن. ۇلتتىق قوردىڭ ترانسفەرتى تەڭگەنىڭ 3,5 پايىزعا كۇش الۋىنا ىقپال ەتكەن. بەس ايدىڭ ىشىندە ترانسفەرتتىك ءليميتتىڭ 70 پايىزى ساتىلىپ, اي سايىن 850 ملن اينالىمعا شىعىپ وتىرعان. مۇنىڭ ءبارى دە تەڭگەمىزگە قوسىمشا دەم بەردى.
قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ جەتەكشى ساراپشىسى زارينا سكريپچەنكونىڭ ايتۋىنشا, ۆاليۋتا باعامىنىڭ السىرەۋى ىشكى نارىقتاعى كەيبىر قاتىسۋشىلاردىڭ شەتەل ۆاليۋتاسىن ءىرى كولەمدە ساتىپ الۋىمەن, اقشا-نەسيە ساياساتىن جۇمسارتۋ اياسىندا شەتەلدىك جانە وتاندىق ينۆەستورلاردىڭ تەڭگەدەگى اكتيۆتەردەن شىعۋىمەن بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. سەبەبى ىشكى نارىقتا تەڭگەنىڭ السىرەپ كەتۋىنە جول بەرىپ تۇرعان سەبەپ جوق. ۇلتتىق بانك مالىمەتى بويىنشا وسى توقساندا سىرتقى قارىزدى وتەۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ بويىنشا تولەمدەر 6,5 ملرد دوللاردى قۇرايدى. بۇل وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭدەگى تولەمدەرىنەن 19,4 پايىزعا تومەن. ساراپشى ايتىپ وتكەندەي, ەندىگى كەزەكتى تەڭگەنىڭ قۇنسىزدانۋىن توقتاتاتىن فاكتورلاردى سىرتتان ەمەس, ىشتەن ىزدەۋ كەرەك. ۇلتتىق قور ارقىلى تەڭگە باعامىن ويناتىپ وتىرۋدىڭ مۇمكىندىگى شەكتەلىپ قالدى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل رەتتە قور نارىعىنىڭ مۇمكىندىگىنە نازار اۋدارعان ءتيىمدى. مىسالى, «قازاتومونەركاسىپ» اكتسيالارى ەل نارىعىندا شەتەل ۆاليۋتاسىندا دا, تەڭگەگە دە ۇسىنىستى ارتتىرۋعا ىقپال ەتە الادى.
«2025-2029 جىلدارعا ارنالعان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ جاڭارتىلعان بولجامىندا وسى جىلعى دوللارعا قاتىستى تەڭگەنىڭ ورتاشا باعامى 450 دەپ كورسەتىلگەن. ال قاۋىمداستىق ماۋسىم ايىنداعى ساۋالناماسىندا تەڭگە مەن دوللار جۇبىنىڭ باعامى ءبىر دوللارعا 450,4 تەڭگە بولادى دەپ بولجاعان. ىشكى جاعداي بۇل بولجامعا باعىنباي, قىزىل سىزىقتان اتتاپ كەتكەنىن كورسەتىپ تۇر. بازالىق مولشەرلەمەنىڭ جوعارىلاۋى تەڭگە اكتيۆتەرىن تارتىمدى ەتەدى», دەيدى زارينا سكريپچەنكو.
«DAMU Capital Management» باس ديرەكتورى مۇرات قاستاەۆتىڭ تۇسىندىرۋىنشە, تەڭگەنىڭ السىرەۋىنىڭ وبەكتيۆتى سەبەپتەرى بار.
«ۇلتتىق بانكتىڭ شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتۋ كولەمىن قىسقارتۋى ماڭىزدى. ءدال قازىر دوللاردى اينالىمعا شىعارۋ دوللارعا دەگەن سۇرانىستى ارتتىرىپ, تەڭگەنىڭ جاعدايىن ودان سايىن تومەندەتىپ جىبەرەدى. مىسالى, ۇلتتىق بانك ماۋسىم ايىندا 100 ملن دوللاردى اينالىمعا شىعاردى, ال مامىر ايىندا بۇل كورسەتكىش 300 ملن دوللار بولاتىن. ءساۋىر ايىندا 1-1,1 ملرد دوللار ساتىلعان. ۇلتتىق بانكتىڭ تەڭگەنى تىم قاتتى وبەكتەپ كەتۋى ونىڭ نارىقتا كۇش الىپ كەتۋىنە سەبەپ بولدى. بىزگە جاساندى جولمەن عانا جالىن كۇدىرەيتەتىن تەڭگە ەمەس, نارىق زاڭى بويىنشا كۇش العان تەڭگە كەرەك», دەيدى ول.
ساراپشى راسۋل رىسمامبەتوۆتىڭ بايانداۋىنشا, دوللار ءۇشىن قازىر 465 تەڭگە دەڭگەيى – قولايلى باعا.
ء«دال قازىرگى جاعدايدى نارىقتىق باعا دەۋگە دە بولادى. سىرتقى جاعدايدا كۇرت وزگەرىس بولماسا, تەڭگە باعامى ءبىر دوللار ءۇشىن 470-تەن تۇسپەيدى. جىل اياعىنا دەيىن وسى باعانى ساقتاۋدىڭ ءوزى بىزگە كۇش بولايىن دەپ تۇر. دوللار باعامى وسەدى دەگەن داقپىرت تەڭگە باعامىنىڭ قۇنسىزدانۋىنا اسەر ەتىپ جاتىر. الداعى جاعداي ۇلتتىق بانكتىڭ جاڭا ۆاليۋتالىق ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ تۋرالى جوسپارىنا قاراپ انىقتالادى. ەكونوميكامىز شيكىزاتقا تاۋەلدى. ءارتاراپتاندىرۋ باستالعانىمەن كەمى 2029 جىلعا دەيىن تاۋەلدىلىك ساقتالادى. سىرتقى كۇيزەلىستەرگە تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ ءۇشىن كوپ جۇمىس قاجەت. تەڭگەگە مۇناي نەمەسە ۇلتتىق قور ترانسفەرتى ارقىلى دەم بەرەتىن كەزدەر ارتتا قالدى. قوعام دوللاردىڭ ەندىگى جاعدايى قانداي بولادى, ول قانداي پلاتفورمالاردا ساتىلادى دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ كۇتەدى», دەيدى ساراپشى.
