ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى تالقىلاندى

ەلىمىزدىڭ ءسىم باسشىسى وتىرىس­قا قاتىسۋشىلاردى ۇقشۇ فور­ماتىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسە­لەلەرىندەگى قازاقستاننىڭ ۇستا­نىمى مەن كوزقاراستارى, ءبىرىن­شى جارتىجىلدىقتاعى ۇيىم­­عا قازاقستان توراعالىعى­نىڭ باسىمدىقتارىن ىسكە اسىرۋ بارىسى تۋرالى حاباردار ەتتى. وسى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى جان-جاقتى دامىتۋعا باعىت­تالعان بىرقاتار ۇسىنىس ايتقان ءسىم باسشىسى ۇقشۇ ۇجىم­دىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ءتيىمدى جانە سۇرا­نىسقا يە حالىقارالىق قۇرى­لىم رەتىندە ارەكەت ەتەتى­نىن جەتكىزدى. «ۇقشۇ بۇگىندە ۇجىم­­دىق قاۋىپسىزدىكتى قامتا­ما­سىز ەتۋگە باعىتتالعان ءتيىم­دى جانە سۇرانىسقا يە حالىق­ارالىق قۇرىلىم رەتىندە ارە­كەت ەتەدى. شاعىن قۇرامدا ارىپ­تەس­تەرمەن حالىقارالىق پەن وڭىر­لىك احۋالدىڭ دامۋ ۇردىستەرىن جانە ونىڭ ۇقشۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ قاۋىپ­سىز­دىگىنە اسەرىن جان-جاقتى تالقىلادىق. پىكىر الماسۋ وزەكتى سىن-قاتەرلەر مەن ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك قاتەرلەرىنىڭ جولىن كەسۋگە ءبارىمىز مۇددەلى ەكەنىمىزدى كورسەتتى», دەدى مۇرات نۇرتىلەۋ.

سونداي-اق مينيستر اۋعانستان مەن تاياۋ شىعىستاعى احۋالعا توق­تالدى. تاياۋ شىعىستاعى داع­دارىس­تىڭ جالعىز شەشىمى – پالەستينا مەملەكەتىن قۇرۋ. «اۋعانستان مەن تاياۋ شىعىستاعى احۋالدىڭ قازىرگى جاعدايى مەن دامۋ كەلەشەگى بو­يىنشا باعالاۋلار سا­لىس­تىرىلدى. كوپجىلدىق قاق­تى­عىستىڭ جالعىز شەشىمى شىعىس يەرۋساليمدە استاناسى ور­نا­لاسقان 1967 جىلعى شەكارادا پالەستينا مەملەكەتىن قۇرۋ ەكەنىنە سەنىمدىمىز. جالپى, بۇۇ جار­عىسى مەن حالىقارالىق قۇ­قىق­­تىڭ جالپىعا بىردەي تانىل­عان نورمالارى نەگىزىندە بارلىق داۋدى بەيبىت جولمەن شەشۋگە شاقىرامىز», دەپ اتاپ ءوتتى مۇرات نۇرتىلەۋ.

وسى جىلدار ىشىندە سىرتقى ساياسي ءوزارا ءىس-قيمىل سالاسىن­دا ۇلكەن تاجىريبە جيناق­تال­دى, سىن-قاتەرلەر مەن قاۋىپتەر­گە قارسى كۇرەستىڭ ءتيىمدى ادىس­تەرى بەلگىلەنىپ, نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازا قالىپتاستىرىلدى, ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىكتىڭ قاجەتتى كۇشتەرى مەن قۇرالدارى جۇمىس ىستەپ جاتىر. ۇقشۇ-دا تەرروريزمگە قارسى كۇرەس ماسەلەلەرى بويىنشا اۋعانستان بيلىگىمەن نەعۇرلىم ناقتى ديالوگ قۇرۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى پىكىر باسىم.

رف ءسىم باسشىسى سەرگەي لاۆروۆ اۋعانستان اۋماعىنان كەلەتىن قاۋىپتەرگە نازار اۋدارۋدى العا تارتقانىن, ەلدى ءىس جۇزىندە باقىلايتىن تاليبان ۇكىمەتىمەن ناقتى ديالوگ جوبالارىن ىسكە اسىرۋعا نەعۇرلىم تۇراقتى, پاندىك باعىتتالعان ديالوگتى جولعا قويۋدى جاقتايتىنىن ايتتى. سونداي-اق ول تاياۋ شىعىس پەن سولتۇستىك افريكا اي­ماق­تارىن­داعى جاعدايعا تۇسى­نى­كتەمە بەردى. ونداعى پروبلەمالار, ونىڭ ايتۋىنشا, بىرقاتار قاقتىعىستىڭ, ەڭ الدى­مەن,  پالەستينا-يزرايل قاقتىعىسىن­داعى جاعدايدىڭ رەتتەلمەۋىنەن تۋىنداپ وتىر­عانىن ايتتى.

«بۇل ۇدەرىستەردىڭ ءبىر ۇشى ىرگەلەس اۋماقتارعا تيەتىنى انىق, تەررو­ريستەر ەۋروپا باعىتىن­دا, كورشى­لەرىمىزگە, ەڭ الدى­مەن, ورتا­لىق ازيا مەن كاۆكازعا قاراي جىل­جيدى. سوندىقتان ءبىز بۇل باعىت­تى مۇقيات قاداعا­لاپ, قاۋىپ­سىزدىك كەڭەسى مەن بۇۇ باس اسسامب­لەياسىنىڭ شەشىم­دەرى نەگىزىندە جاعدايدى تۇراقتان­دىرۋعا, ونى ساياسي شەشىمدەرگە اۋدارۋعا ۇلەس قوسۋعا تىرىسامىز», دەپ ءسوزىن قورىتىندىلادى س.لاۆروۆ.

سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى­نىڭ كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى كەزدەسۋىنەن كەيىن ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمى­نىڭ باس حاتشىسى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ جۋرناليستەردىڭ ارمەنيا رەسپۋب­ليكاسىنىڭ ۇيىمعا مۇشەلىگى تۋرالى سۇرا­عىنا جاۋاپ بەردى. ي.تاس­ما­عام­بەتوۆ ارمەنيانىڭ ساياسي باسشىلىعى ەلدىڭ ۇيىم­عا قاتى­سۋ كەلەشەگىن ناقتىلاعان جاع­دايدا ۇقشۇ-نىڭ بارلىق قاتىسۋشىسى ءۇشىن پايدالى بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. «ارمەنيا ءبىزدىڭ وداقتاسىمىز بولدى جانە بولىپ قالا بەرەدى, ءبىزدىڭ ارمەنيا ال­دىن­داعى بارلىق مىندەتتەمەمىز كۇشىندە قالادى», دەدى ول جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەن كەزدە.

ۇقشۇ-عا مۇشە مەملە­كەت­تەر­دىڭ سىرتقى ساياسي ۆەدومستۆو­لارىنىڭ باسشىلارى حالىقارالىق جانە وڭىرلىك جاعداي, سونداي-اق ونىڭ ۇيىم ەلدەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە اسەرى تۋرالى پىكىر الماستى.

جيىن قورىتىندىسىندا مينيستر­لەر تاجىك-اۋعان شەكاراسىن نىعايتۋ جونىندەگى نىسانالى مەملەكەتارا­لىق باعدارلامانىڭ جوباسىن, سون­داي-اق ۇقشۇ اياسىندا بىتىمگەرشىلىك, قارجى-ۇيىمداستىرۋ قىزمەتى جانە حالىقارالىق شارتتاردىڭ جوبالارىن ازىرلەۋ سالاسىنداعى بىرقاتار قۇجاتتى ماقۇلدادى.

جيىن بارىسىندا ۇقشۇ باس حاتشىسى يمانعالي تاسماعام­بەتوۆتىڭ باستاماسىمەن بىرقاتار قۇجاتقا قول قويىلدى. ولار – عارىش كەڭىستىگىن بەيبىت ماقسات­تا پايدالانۋ, اقپاراتتىق قاۋىپ­­سىزدىك سالاسىنداعى ىنتى­ماقتاس­تىق, تاياۋ شىعىس پەن سولتۇس­تىك افريكاداعى جاعداي جانە بە­لو­رۋسسيانىڭ ناتسيستىك باسقىن­شى­لاردان ازات ەتىلۋىنىڭ 80 جىلدى­عىنا ارنالعان مالىم­دەمە­لەر. سونداي-اق ۇقشۇ ءسىم مي­نيستر­لەرى 2013 جىلدان بەرى ات­قارى­لىپ كەلە جاتقان ۇقشۇ-نىڭ تاجىك-اۋعان شەكاراسىن نى­عاي­تۋ جونىندەگى ماقساتتى مەملە­كەتارالىق باعدارلامانى بەكىتتى.

جيىن اياعىندا كەلەسى وتىرىس­تىڭ ۋاقىتى بەلگىلەندى. ۇقشۇ ءسىم كەڭەسىنىڭ كەلەسى وتىرىسى بيىل قاراشا ايىندا ۇقشۇ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ سەسسياسى قارساڭىندا استانادا وتەدى.

الماتى