رۋحانيات • 21 ماۋسىم, 2024

عۇلاما مۇراسى – حالقىنىڭ ولجاسى

380 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ۇلت عۇلاماسى, ەتنوگراف, شەجىرەشى, تاريحشى, اقىن, حالىق اۋليە اتاعان تۇلعا ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلىنىڭ بىلتىر تۋعانىنا 165 جىل تولۋى قارساڭىندا ء«ماشھۇر-ءجۇسىپتىڭ تىلسىم الەمى» اتتى كىتاپ جازعان ەدىم.

عۇلاما مۇراسى – حالقىنىڭ ولجاسى

وسى ەڭبەگىم تۋرالى ەستىگەن «التىن قىران» قورى باسشىسى, قوعام قايراتكەرى, مەتسەنات يسلامبەك سالجانوۆ سوزگە كەلمەي, 1 مىڭ دانا ەتىپ شىعارىپ بەردى. كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرى استا­ناداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپ­حانادا ءوتىپ, ەل زيالىلارى, عالىم­دار, قوعام قايراتكەرلەرى جاقسى پىكىر ايتتى. كەشىكپەي قۇل­ماحامبەت وتەشوۆ, ايجان تەمىروۆا, ماتۋللا وتە­شوۆ, دانيار بەكەن ۇلى, قۋانىش قاسىمبەك باستاعان ءىس ادامدارى «مىنا كىتاپ ءوڭىر جۇرتىنا اسا قاجەت» دەپ, قوسىمشا 180 داناسىن شىعارىپ, ازاماتتارعا تەگىن تاراتۋعا سەبەپشى بولدى. ال ەندى ءدال وسىنداي قولداۋ-كومەكتى «Samruk-Kazyna Trust» الەۋمەتتىك جوبالاردى دامىتۋ قورى جاساپ, 2 مىڭ دانانى باستىرىپ شىعارعانى – مەن ءۇشىن دە, جۇرتشىلىق ءۇشىن دە زور مارتەبە. مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا ۇيىتقى بولعان «اۋىل كىتاپحانالارىنا – 100 كىتاپ» اتتى اكتسياcى اياسىندا «Samruk-Kazyna Trust» الەۋمەتتىك جوبالاردى دامىتۋ قورىنىڭ كومەگىمەن وسى كىتاپتاردىڭ ءبىراز بولىگىن تاسقىن سۋ زاردابىن كورگەن اتىراۋ وبلىسى وقىرماندارىنا تەگىن تاراتتىق. مىنە, ەكونوميكالىق قيىندىقتارعا قاراماي, ماشەكەڭ تۋرالى ماڭىزدى دۇنيەلەردى ەلگە جەتكىزۋگە سەبەپشى بارشا ازاماتقا ريزاشىلىعىمدى ايتامىن.

ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحا­نادا, پارلامەنت كىتاپحاناسىندا, قاراعاندى وبلىسى بۇحار جىراۋ اۋدانى مادەنيەت ۇيىندە وتكەن كىتاپ تانىستىرىلىمىندا حالىق كوپ ءوتىنىش ايتتى. سونىڭ ەڭ باستىسى – ماشەكەڭ مۇراسىن جاس ۇرپاققا جانە بۇگىنگى زيالى بۋىنعا ساتىمەن جەتكىزۋ. وسى جولدا ءبىز, ۇرپاقتارى, ايانىپ قالمايمىز. عالىمدار دا, ءىس ادامدارى دا وسى ۇسىنىستى قول­دايدى دەپ سەنەمىن.

ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلى تۋرالى سوڭعى جىلدارى ەل اۋزىندا ويدان شىعارىلعان اڭگىمەلەر دە جوق ەمەس. سوندىقتان ءماشھۇرتانۋدا ءدال, ايقىن, شىنايى دەرەكتەر عانا ايتىلۋعا ءتيىس. وسى ورايدا ايتپاعىم: ءبىزدىڭ ء«ماشھۇر-ءجۇ­سىپتىڭ تىلسىم الەمى» اتتى ەڭبە­گىمىزگە دەرەككوزدەرى تولىق تەكسەرىلگەن, انىق, ءدال ماعلۇماتتار كىردى. كىتاپقا اتامىزدىڭ كوزىن كورگەن يمانعالي مانەن ۇلى, جۇقاش كارىباي ۇلى, مۇقاتاي قۇلجان ۇلى اقساقالداردىڭ, جازۋشى ديحان ابى­­لەۆ پەن اكادەميك شاپىق شو­كيننىڭ, ونەر قايراتكەرلەرى قۋات جانە سۋات ابۋسەيىتوۆتەردىڭ, ۇلكەن كەلىنى اقزەينەپ اجەمىزدىڭ, نەمەرەسى تولەۋباي شاراپيدەن ۇلىنىڭ (مەنىڭ اكەم) ەستەلىكتەرى ەندى. سونداي-اق سادۋاقاس عىلمانيدىڭ (ساكەن قالپە), كارىمتاي وكپە ۇلىنىڭ, تولەپبەرگەن الدابەرگەن ۇلىنىڭ, نەمەرەسى سۇيىندىك شاراپيدەن ۇلى اعاتايىمنىڭ, جۋرناليست امانگەلدى قاڭتارباي ۇلىنىڭ ەستەلىك-جاز­بالارى كىردى.

قازىر ءماشھۇر-ءجۇسىپ كوپەي­ ۇلىنىڭ شىعارماشىلىعى ءبىرشاما زەرتتەلىپ جاتىر. بىراق اتامىزدىڭ اۋليەلىگى, باتاگويلىگى, ەمشىلىك قاسيەتى تولىق تانىلىپ بولعان جوق. سول سەبەپتى مەن 2000-جىلدارى اتام­دى ناقتى كورگەن, باتاسىن العان جۇقاش كارىباي ۇلى اقساقالدىڭ ۇيىنە بارىپ, وسى باعدارداعى دەرەكتەردى ءوز اۋزىنان جازىپ الىپ ءجۇردىم. بۇل كىسى ماشەكەڭنىڭ ءومىر جولىن, شىعارمالارىن جاتقا بى­لەتىن. سو­نىمەن بىرگە اتامىزعا شاكىرتتەي بولعان اتقوسشىسى يمانعالي مانەن­ ۇلى اقساقالدىڭ جاز­بالا­رىن بۇگىنگى قارىپكە اۋدا­رىپ, ءبى­رازىن جاريالاعان بايان­اۋىلدىق تولەپبەرگەن الدا­بەر­گەن ۇلى ءبىرشاما قۇندى ماتەريال (يمانعالي مانەن ۇلىنان العان) بەردى. باستاپقىدا «بۇلار اتامنىڭ كوپ تومىنا ەنگەن بولار» دەپ ويلادىم. كەيىن زەرتتەي قاراسام, اراسىندا قۇندى دا قىزىقتى دەرەك كوپ ەكەنىنە كوزىم جەتتى. مىنە, وسىنداي دۇنيەلەر ءبىز ازىرلەگەن كىتاپتىڭ قۇنىن ارتتىرادى دەپ ويلايمىن. سونىمەن قوسا ەڭبەگىمدە بۇگىندە بولىپ جاتقان كۇردەلى وقيعالار مەن ماشەكەڭ ايتقان بولجاۋلاردىڭ سايكەسەتىنىن دە جازدىم.

وقىرمان قاۋىمعا دا العىسىم شەكسىز, كىتاپتى جاقسى قابىلداپ, ىشىندەگى كەيبىر ساتتەردى ءوز اۋزىمنان ەستىمەك بولىپ, ءجيى حابارلاسىپ تۇرادى. كىتابىمدى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنەن سۇراۋشىلار كوبەيىپ جاتىر. بۇعان دا شۇكىر دەيمىن. ء«ماشھۇر-ءجۇسىپتىڭ تىلسىم الەمى» – مەن جيناپ-جۇيەلەسەم دە, ءبارىبىر حالىقتىڭ ولجاسى. ونەگەلى ءومىر سۇرگەن ۇلت عۇلاماسىنىڭ ءىلىمى مەن دانالىعى ءار وتباسىنا تاراپ, وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ زەردەسىنىڭ ارتۋى­نا ءناسىپ ەتسىن.

 

اباي شاراپيەۆ,

ءماشھۇر-ءجۇسىپتىڭ شوبەرەسى 

سوڭعى جاڭالىقتار