سۋرەتتى تۇسىرگەن – جەڭىس ىسقاباي
ۆيتسە-پرەمەر وڭىردەگى اگرارلى اۋدانداردى ارالاپ, شارۋا قوجالىقتارىنىڭ جەتەكشىلەرىمەن ديدارلاستى. رەسمي دەلەگاتسيا اۋەلى بالپىق بي اۋلىنداعى «تاۋەلسىزدىك» جشس-نا باردى. سەرىكتەستىك ديرەكتورى راحيم كاريموۆتىڭ ايتۋىنشا, ءسۇت باعىتىنداعى فەرمانىڭ جىلدىق قۋاتى 5 500 توننا ءسۇت وندىرۋگە قاۋقارلى. 10 جىلعا جىلدىق 2,5%-بەن بەرىلەتىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە فەرما ىرگەسىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك جاساعان.
«دانيادان 136 باس سيىر اكەلىندى, كۇزدە تاعى دا الىپ كەلەمىز. ءسويتىپ, مال باسىن 850-گە دەيىن جەتكىزەمىز, سوعان سايكەس ءسۇت ءوندىرۋ كولەمى دە ارتادى. قازىر ءبىر تاۋلىكتە ساۋىلاتىن جالپى ءسۇت مولشەرى 18 توننا, ال كۇزگە قاراي بۇل كولەمدى 20 تونناعا دەيىن ارتتىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. نەگىزىنەن ءسۇتتى تالدىقورعانداعى «JLC ءسۇت» ءسۇت زاۋىتىنا وڭدەۋگە تاپسىرامىز», دەدى فەرما جەتەكشىسى.
وبلىستىق اكىمدىكتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, «جەتىسۋ» اكك-مەن بىرلەسكەن «400 باس ءىرى قاراعا ارنالعان تاۋارلى ءسۇت فەرماسىن قۇرۋ» جوباسى 2018 جىلى ىسكە اسىرىلعان. جوبا قۇنى – 1,3 ملرد تەڭگە. مۇندا بىرقاتار يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيا ەنگىزىلىپ, سيىر ساۋدىڭ روبوتتاندىرىلعان جۇيەسى قولدانىلادى. سونداي-اق جاقىن ارادا فەرماعا شۆەتسيادان تاعى ەكى روبوتتىق جۇيە جەتكىزىلمەكشى. ۆيتسە-پرەمەر ەسكەلدى اۋدانىنداعى «حيلنيچەنكو ي ك» كومانديتتىك سەرىكتەستىگىنە قاراستى قىزىلشا القابىندا بولدى. سەرىكتەستىك مال جانە وسىمدىك شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى. ءداندى جانە ءداندى-بۇرشاقتى داقىلدار, سويا, قانت قىزىلشاسىن ەگىپ, ۇساق مال مەن ەتتى باعىتتاعى جىلقى ءوسىرىپ وتىر. قازىر مۇندا ەتتى مەرينوس قويلارىنىڭ سانى 7 مىڭنان, جىلقى سانى 500-دەن استى. ساپالى ءونىم الۋ ءۇشىن اۋىسپالى ەگىس تالاپتارى قاتاڭ ساقتالادى.
«وسى القاپتان ءار گەكتارىنان ورتا ەسەپپەن 830 تسەنتنەر ءونىم الامىز دەپ وتىرمىز. ال شارۋاشىلىقتاعى قانت قىزىلشاسىنىڭ ورتاشا ونىمدىلىگى گەكتارىنا 700 تسەنتنەردى قۇرايدى. قىزىلشانى ءبىزدىڭ ايماق ەجەلدەن ءوسىرىپ كەلە جاتقاندىقتان, ونى قالاي كۇتىپ-باپتاۋدى جاقسى بىلەمىز, ال زاماناۋي اگروتەحنولوگيا مەن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا ەگىس القاپتارىن كوبەيتىپ قانا قويماي, ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا دا باسا نازار اۋدارامىز», دەدى ا.حيلنيچەنكو.
وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى الىبەك جاقانباەۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن قولداۋعا بيىل 34,9 ملرد تەڭگە ءبولىندى, ونىڭ 23,2 ملرد تەڭگەسى – سۋبسيديا. بىلتىر اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمى 1,2% وسىممەن 57,8 ملرد تەڭگەگە جەتتى. بيىل اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ ەگىس كولەمى الدىن الا ەسەپ بويىنشا 7,0 مىڭ گەكتارعا ۇلعايىپ, 524,8 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى. ەگىس القابىن ءارتاراپتاندىرۋ اياسىندا ءداندى داقىلدار 15,1 مىڭ گەكتارعا, كارتوپ 0,9 مىڭ گەكتارعا قىسقارىپ, باسىم داقىلداردىڭ ەگىس كولەمى جالپى 22,9 مىڭ گەكتارعا ۇلعايدى. بۇل رەتتە شارۋاشىلىقتار 18,5 مىڭ سەبۋ بىرلىگى بولاتىن قانت قىزىلشاسى تۇقىمىمەن قامتىلعان.
«قانت ءوندىرۋ سالاسىن دامىتۋ باعىتىندا 2026 جىلعا دەيىن قانت قىزىلشاسىنىڭ ەگىس القابىن 15 مىڭ گەكتارعا نەمەسە 3,6 ەسە ارتتىرۋ جوسپارلانعان. وسى جىلى قىزىلشانى 12,6 مىڭ گەكتارعا سەپتىك. وتكەن جىلى اقسۋ, كوسۋ قانت زاۋىتتارىندا 357 مىڭ توننا ءونىم وڭدەلدى. وبلىستاعى قانت ءوندىرىسى 63 مىڭ تونناعا جەتكىزىلدى, سونىڭ ىشىندە اقسۋ قانت زاۋىتى – 10 مىڭ, كوكسۋ قانت زاۋىتى 53 مىڭ توننا قانت شىعاردى, سونىڭ 27 مىڭ تونناسى كوكسۋ قانت زاۋىتىندا قامىس قۇراعىنان ءوندىرىلدى. بيىل 550 مىڭ توننا ءتاتتى ءتۇبىر جيناپ, سونىڭ ناتيجەسىندە 87 مىڭ توننا قانت ءوندىرۋ كوزدەلىپ وتىر, ونىڭ ىشىندە قانت قىزىلشاسىنان – 60 مىڭ توننا, قامىس قۇراعىنان 27 مىڭ توننا ءونىم وندىرەمىز», دەدى ءا.جاقانباەۆ.
سەرىك جۇمانعارين اۋىل شارۋاشىلىعىندا ەگىستىكتە قولدانىلاتىن تىڭايتقىش, گەربيتسيد, پەستيتسيد, بيولوگيالىق قوسپا, ءتۇرلى تەحنيكا ۇسىناتىن كومپانيالار وكىلىمەن تىلدەستى. «اۋىل اماناتى» جوباسى اياسىندا مەملەكەتتەن قولداۋ الىپ, جەكە ءىسىن باستاعان كاسىپكەرلەرمەن دە اڭگىمەلەستى. ولار شىعارىپ وتىرعان قاسبەتتەرگە ارنالعان قۇرىلىس ماتەريالدارى, سۇيىق ۇنتاق پەن كىر سابىن, نان, قاق ونىمدەرى قويىلعان كورمەمەن تانىستى.
ء«بىزدىڭ باستى مىندەتىمىز – بيۋدجەتتەن بولىنەتىن قاراجاتتى فەرمەرلەرگە جەتكىزۋ. قازىر ەگىس القاپتارىن ۇلعايتۋ ءۇشىن ىلعال ۇنەمدەيتىن تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە كوڭىل ءبولىپ وتىرمىز. سوندىقتان قازىرگى زامانعى سۋارمالى جابدىقتاردى ساتىپ الۋ شىعىندارىنىڭ 50%-ىن سۋبسيديالايمىز. ەلىمىزدە وسىنداي جابدىقتار ءوندىرۋشى كاسىپورىننىڭ ءبىرى جۋىردا تالدىقورعاندا اشىلدى. جالپى, قىزىلشا وندىرىسىنە ەرەكشە قولداۋ كورسەتىلىپ وتىر. قازىر قانت قىزىلشاسى ەڭ تابىستى داقىل سانالادى. ارينە, قيىندىقسىز بولمايدى. بىراق بارىنشا قولداۋ شارالارىن ۇسىنىپ كەلەمىز. مىنە, جاڭا وسى شارۋاشىلىقتىڭ بازاسىندا زاماناۋي وزىق اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن كوردىك. ەل بويىنشا جاعداي باسقاشا, ياعني تەحنيكانىڭ توزۋ دەڭگەيى – 85–90%. سوندىقتان جىل سايىن تەحنيكانى 8–10%-عا جاڭارتىپ وتىرۋىمىز كەرەك. بۇل – پرەزيدەنت تاپسىرماسى. بۇل ماقساتقا جىل سايىن شامامەن 400–500 ملرد تەڭگە قاجەت. كەلەسى جىلدان باستاپ وعان بولىنەتىن ءتيىستى قاراجات كولەمىن ۇلعايتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», دەدى سەرىك جۇمانعارين.
شارۋالار سۇراعىنا جاۋاپ بەرگەن ۆيتسە-پرەمەر قانت قىزىلشاسىن, كارتوپ پەن جەمىس-كوكونىس داقىلدارىن ءوندىرۋ مەن جيناۋعا ارنالعان تەحنيكانى ساتىپ العان جاعدايدا قاي ەلدە وندىرىلگەنىنە قاراماستان 25–50%-عا دەيىن سۋبسيديالاۋ تۇرىندە قولداۋ قاراستىرىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇل رەتتە باسقا داقىلدار ءۇشىن ءوز ەلىمىزدە قۇراستىرىلعان, ەلدە وندىرىلەتىن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ ىشىندە بالاماسى جوق تەحنيكا عانا سۋبسيديالانادى. ارتىق ءونىمدى ساتۋ پروبلەمالارىنا كەلەتىن بولساق, قازىر ەكسپورت كولەمىن, ونىڭ ىشىندە قىتايعا دا ەكسپورتتاۋ كولەمىن ۇلعايتۋ ماسەلەسى پىسىقتالىپ جاتىر. ول ءۇشىن شەكارالاس ايماقتاردا زاماناۋي قويمالار قۇرىلىسى باستالدى.
ساپار بارىسىندا ۆيتسە-پرەمەر «جەتىسۋ» اكك جەلىسى بويىنشا ىسكە قوسىلعان كوكونىس قويماسىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. «جەتىسۋ» اكك باسقارما توراعاسى دانيار ايقىنباەۆتىڭ ايتۋىنشا, كوكونىس قويماسىن ىسكە قوسۋ جوباسى ەل پرەزيدەنتىنىڭ وڭىرگە جۇمىس ساپارى بارىسىندا بەرگەن تاپسىرماسىنىڭ اياسىندا قولعا الىنعان.
«جاڭا كوكونىس قويماسىن سالۋعا 2 ملرد تەڭگە قاجەت بولدى. سوندىقتان بيۋدجەت قاراجاتىن ءتيىمدى پايدالانۋ ماقساتىندا الدىمەن مونيتورينگ جۇرگىزدىك, قورىتا كەلە بۇرىننان بار قويمانى جاڭعىرتقان ءتيىمدى دەگەن شەشىمگە كەلدىك. وسى ماقساتقا 360 ملن تەڭگە باعىتتالدى. جاپوندىق قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الىندى. قويما وتكەن جىلدىڭ قازان ايىندا پايدالانۋعا بەرىلدى. مۇندا ءبىر ۋاقىتتا 4,5 مىڭ توننا كوكونىس, جەمىس-جيدەك ساقتاۋعا بولادى», دەدى د.ايقىنباەۆ.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى اقسۋ, الاكول اۋداندارىنداعى سۋ شارۋاشىلىعى نىساندارىن ارالاپ, قانت جانە مال شارۋاشىلىعى سالالارىنىڭ كاسىپورىندارىمەن تانىستى. ساپار سوڭىندا سەرىك جۇمانعارين ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋداعى جەتىستىكتەرىنە, اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا جوعارى باعا بەردى.
جەتىسۋ وبلىسى
