كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
اشىق ۇكىمەت – مەملەكەتتىڭ باستى ساياساتى. مۇنى وڭتايلى جۇزەگە اسىرۋدا «eAkimat365» تسيفرلى پلاتفورماسىنىڭ ورنى بولەك. ويتكەنى اقپاراتتىق جۇيە بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ قالاي جۇمسالىپ جاتقانىن باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ىلكىمدى جوبانى جاساقتاۋعا 100-دەن اسا مامان اتسالىسقان. اراسىندا پرەزيدەنتتىڭ كادرلىق رەزەرۆىنىڭ مۇشەسى, جالىندى جاستىڭ ءبىرى – ەربول تولەگەنوۆ بار. بۇگىندە تالاپتى ازامات «ستراتەگيالىق باستامالار ورتالىعى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىندە «eAkimat 365» جۇيەسىن باسقارادى.
– قوستاناي وبلىسىنىڭ ارقالىق قالاسىندا تۋىپ-ءوستىم. ۇلتتىق بانكتىڭ جەرگىلىكتى كەڭسەسىندە 5 جىلدان اسا ەڭبەك ەتتىم. كەيىن مانساپتىق ءوسۋدى ۇيعارىپ, 2021 جىلى پرەزيدەنتتىك جاستار كادر رەزەرۆىنىڭ كونكۋرسىندا باق سىنادىم. سىناقتان ءساتتى ءوتىپ, رەزەرۆكە قابىلداندىم. بايقاعانىم, بىزدە بيۋدجەتتىك وتىنىمدەر مەن ەكى ورتاداعى كەلىسىمدەر كوپ ۋاقىتتى الادى. ياعني كەز كەلگەن جەرگىلىكتى اكىمدىكتەگى قىزمەتكەر قانداي دا ءبىر بالاباقشا, ءبىلىم وردالارىن سالۋعا بايلانىستى قۇجاتتاردى جولداۋدا بىرنەشە ساتىدان وتكىزەدى. سايكەسىنشە, قايتا-قايتا پرينتەردەن باسىپ, ءمور سوقتىرىپ, قولتاڭبا قويدىرۋ ۇدەرىسى مىندەتتى جۇرەدى. ال ءبىزدىڭ جۇيە وسىنىڭ بارلىعىن جەدەل ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق بيۋدجەتتىك ۇدەرىستىڭ اشىق بولۋىنا, دەرەكتەر ساپاسىن جەتىلدىرۋگە, اكىمدىك قىزمەتكەرلەرىنىڭ ۋاقىتىن وڭتايلاندىرۋعا ىقپال ەتەدى. ءارى شەشىم قابىلداۋدا وبەكتيۆتىلىكتى قامتاماسىز ەتەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە حالىقتىڭ جەرگىلىكتى بيلىككە دەگەن سەنىمىن ارتتىرادى, – دەيدى ە.تولەگەنوۆ.
بيۋدجەتتىك ۇدەرىستەردى ستراتەگيالىق جوسپارلاۋعا, فۋنكتسيونالدىق يكەمدىلىكتى ارتتىرۋعا سەپ بولعان پلاتفورما ەلىمىزدىڭ التى ايماعىندا قولدانىستا ءجۇر. اتاپ ايتساق, اقتوبە, پاۆلودار, قاراعاندى, ۇلىتاۋ, ماڭعىستاۋ جانە باتىس قازاقستان وبلىسىندا بار.
– پلاتفورمانىڭ ساپالى جۇمىس ىستەۋىنە ەلىمىزدەگى بىلىكتى, ءوز ءىسىنىڭ شەبەر باعدارلاماشىلارى, جۇيەلىك جانە بيزنەس تالداۋشىلارى كۇش سالدى. سوندىقتان 2025-2027 جىلدار اراسىندا بارلىق ءوڭىر مەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردا ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ازىرگە پلاتفورمادا شامامەن 5 مىڭ مەملەكەتتىك ورگاننىڭ 7 مىڭ پايدالانۋشىسى جۇمىس ىستەيدى, – دەيدى جوبا جەتەكشىسى.
بۇعان قوسا ەربول – ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ قوعامدىق كەڭەسىنىڭ بەلسەندى مۇشەسى. وندا ستراتەگيالىق قۇجاتتار مەن نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتتارعا ۇسىنىستار بەرىپ, جاھاندانۋدىڭ سىن-قاتەرلى جاعدايىندا مەملەكەت ەكونوميكاسىنىڭ وڭتايلى دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى.
وسىنداي تالانتتى جاستار ءۇشىن ءتيىمدى الەۋمەتتىك ليفتىگە اينالعان كادرلىق رەزەرۆكە بىلتىر 50 ازامات قابىلدانعان. ەكى جىلدا ءبىر وتەتىن ىرىكتەۋگە 30 مىڭنان استام جاس قۇجات تاپسىرىپتى. ونىڭ ىشىنەن 6 404 ۇمىتكەر عانا تەستىلەۋگە جىبەرىلگەن. كونكۋرستا التى كەزەڭنەن مۇدىرمەي ءوتىپ, زەرەك قارىم-قابىلەتىن بايقاتقانداردىڭ ءبىرى – الىبەك سايلانباەۆ. الماتىلىق مامان ەلدەگى تسيفرلاندىرۋ سالاسىن دامىتۋعا ۇلەس قوسقىسى كەلەدى. بۇل ماقساتىنا كادرلىق رەزەرۆ جول اشاتىنىنا سەنىمدى.
– قازىر جاساندى ينتەللەكتپەن اينالىساتىن امەريكالىق كومپانيادا ەڭبەك ەتىپ كەلەمىن. مۇنداعى جوبام بۇرىن بولماعان نارسەنى جاسايتىن جاساندى ينتەللەكتتىڭ ەڭ جىلدام دامىپ كەلە جاتقان ءتۇرى – گەنەراتيۆتى جاساندى ينتەللەكت (GenAI – Generative Artificial Intelligence) سالاسىنا قاتىستى. الەمگە ايگىلى LLM, ChatGPT سىندى ماشينالىق وقىتۋ جۇيەلەرىنە ۇقساس. ناقتىراق ايتساق, ۇلكەن ءتىل ۇلگىلەرىن قولدانىپ, ۆيرتۋالدى اسسيستەنت, ءتۇرلى اقىلدى بوتتار جاساپ جاتىرمىز. ياعني گەنەراتيۆتى مودەلدەر دەرەكتەر جيىنىن پايدالانىپ, تاپسىرماعا سايكەس جاڭا كونتەنت جاساۋ. ماسەلەن, ءسىز نەشە ءتۇرلى فورماتتاعى قۇجاتىڭىزدى جۇكتەيسىز, جۇيە ءسىزدىڭ اقپاراتىڭىزدى وڭدەپ, زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ, ساراپتاما جاساي الادى. ەGov, ە-Salyq سىندى قوسىمشالاردان ايىرماشىلىعى – ۋاقىتتى ۇنەمدەپ, دەرەكتەردى لەزدە وڭدەپ بەرەدى. قازىر مۇنى شەتەلدە بيزنەس ساراپشىلار ءجيى قولدانادى. ولار پلاتفورماعا ەسەپ قۇجاتتارىن جۇكتەپ, بەلگىلى ءبىر كەزەڭ ارالىعىنداعى كەستەنى ءاپ-ساتتە كورەدى, – دەيدى پرەزيدەنتتىك جاستار كادرلىق رەزەرۆىنىڭ مۇشەسى.
الىبەك ايدوس ۇلى باكالاۆرياتتى Nazarbayev University, ماگيستراتۋرانى ساۋد ارابياسىنداعى King Abdullah University of Science and Technology ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىعان. بىلىكتى جاس جاساندى ينتەللەكتى ەلىمىزدەگى باسقارۋ جۇيەسىنە, ءارتۇرلى سالاعا ەنگىزۋ كەرەك دەپ سانايدى.
– كادرلىق رەزەرۆتە ءۇش جىل بولامىز. سول ءۇش جىلدىڭ ىشىندە بىزگە ۇسىنىستار بەرىلەدى. مەملەكەتتىك قىزمەتكە تاعايىندالعان سوڭ, جاساندى ينتەللەكتتى بارلىق دەرلىك سالالاردا قولدانۋدى ۇسىنعىم كەلەدى. ويتكەنى قازىر جاھاندانۋ ۇدەرىسىندە تەحنولوگيا كومەگىمەن كوشەلەردەگى بەينەجازبالاردىڭ كادرلارىنا تالداۋ جاساپ, ورتا قاۋىپسىزدىگىن جەتىلدىرۋگە, مەديتسينادا كەز كەلگەن ەمدەلۋشىنىڭ دياگنوزدارىن زەرتتەپ, بولجام جاساۋعا بولادى. عارىشتان سۋرەتتەردى باعدارلاپ, قاي اۋماقتا كومىرقىشقىل گازى كوپ بولىنەتىنىن, قاي بولىكتە ءورت بولىپ جاتقانىن باقىلاۋعا مۇمكىندىك بار. ءتىپتى مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى بيۋروكراتيا ماسەلەسىن دە وسى جولمەن ازايتا الامىز. ءبىلىم بەرۋ جۇيەلەرىنە پەرسونالدىق الگوريتمدى ەنگىزۋ ارقىلى وتاندىق نارىقتاعى ماماندارعا قاتىستى ءبىراز تۇيتكىلدىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋ دا ابدەن مۇمكىن. ياعني ءار ازاماتقا قانداي ءبىلىم بەرگەن دۇرىس, قاي تۇسىن, ءپانىن جەتىلدىرۋ كەرەك ەكەنىن اشىپ كورسەتەدى. GenAI قاتتى دامىپ كەلەدى. سوندىقتان بۇل تەحنولوگيامەن نەشە ءتۇرلى جاڭا بەينەجازبا, مۋزىكا, اڭگىمەلەر شىعارسا بولادى. بىراق ونى تەك ادامزاتتىڭ يگىلىگى ءۇشىن عانا قولدانۋ قاجەت, – دەيدى مامان.
جىل باسىندا مەملەكەت باسشىسى پرەزيدەنتتىك جاستار كادر رەزەرۆىنىڭ فورۋمىندا جاستاردىڭ وسىناۋ يننوۆاتسيالىق ىزدەنىستەرىن وڭ باعالاپ, ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان مۇنداي باستامالارعا قولداۋ كورسەتىلەتىنىن ايتقان ەدى.
«پرەزيدەنتتىك جاستار كادر رەزەرۆى ءدال وسىنداي تالاپتى جاستارعا بىرەگەي مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىندە رەزەرۆتە 400 مامان بار. سونىڭ 280-ءى ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردا جاۋاپتى لاۋازىمدارعا تاعايىندالدى. بىرقاتارى كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردا جانە بيزنەس سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە اۋقىمدى رەفورمالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. مەملەكەتىمىزدى وركەندەتۋ ءۇشىن جاڭا, باتىل قادامدار جاسالىپ كەلەدى. سوندىقتان وزدەرىڭىز سياقتى ەلىمىزدىڭ جالىندى جاستارى وسى وزگەرىستەردىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە, مىقتى تىرەگىنە اينالۋى كەرەك دەپ سانايمىن», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ناقتى ستاتيستيكاعا كوز سالساق, بۇگىندە ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندارعا – 156, جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا – 36, ۇلتتىق كومپانيالارعا – 59, وزگە دە ۇيىمدارعا 43 رەزەرۆشى تاعايىندالدى. ولاردىڭ ىشىندە 37 رەزەرۆشى ساياسي, 3 رەزەرۆشى «ا» كورپۋسىنىڭ لاۋازىمدارىندا, 3 رەزەرۆشى دەپۋتاتتىق قىزمەت اتقارىپ ءجۇر. سونداي-اق رەزەرۆشىلەر مەملەكەتتىك ورگاندار جانىنداعى كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشى ورگاندار مەن قوعامدىق كەڭەستەردىڭ جۇمىسىنا بەلسەندى قاتىسادى.
جاستاردىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعى – ەل ساياساتىنىڭ نەگىزگى قالقانى. سوندىقتان مەملەكەت ولاردىڭ ساپالى ءبىلىم الىپ, لايىقتى جۇمىسقا ورنالاسۋىنا, الەۋمەتتىك قاجەتتىلىكتەرىن وتەۋگە بارىنشا جاعداي جاساپ كەلەدى. ال پرەزيدەنتتىك جاستار كادرلىق رەزەرۆى – مەملەكەتتىڭ ومىرشەڭدىگى مەن ىشكى-سىرتقى تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەتىن بىرەگەي ينستيتۋت.
