ينۆەستورلار ءۇشىن كۇرەس زامانىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز – عابيدوللا وسپانقۇلوۆ

«قازاقستان − ينۆەستورلارعا جاعداي جاساۋ تۇرعىسىنان كوش باسىندا»

- قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتى قانداي؟

- قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ جىلدان-جىلعا ينۆەستورلار ءۇشىن باسەكەگە قابىلەتتى جانە تارتىمدى بولىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتۋىمىز قاجەت. بۇۇ-نىڭ ساۋدا جانە دامۋ جونىندەگى كونفەرەنتسياسىنىڭ (UNCTAD) مالىمەتىنە سايكەس, قازاقستان تازا شەتەلدىك تىكەلەي ينۆەستيتسيا تارتۋ بويىنشا پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتە, ورتالىق ازيادا جانە تەڭىزگە شىعاتىن تىكەلەي جولى جوق 32 دامۋشى ەل اراسىندا كوشباسشى بولىپ سانالاتىنى سونىڭ ايعاعى. 2019 جىلدان باستاپ, سوڭعى 5 جىلدا (2019-2023جج.) ەلىمىزگە 117 ملرد اقش دوللارىن قۇرايتىن تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيا تارتىلدى. 2029 جىلعا قاراي قوسىمشا كەمىندە 150 ملرد اقش دوللارى بار شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار تارتۋدى قامتاماسىز ەتۋ ستراتەگيالىق مىندەتى تۇر. بىرىنشىدەن, ءبىزدىڭ مەملەكەت توعىز جولدىڭ تورابىندا ورنالاسقانىن ەسكەرسەك, بۇل - ءبىز ءۇشىن ۇتىمدى مۇمكىندىك. الەمدىك ساۋدا باعىتتارىن قارايتىن بولساق ەۋروپا مەن قىتاي ساۋدا قارىم-قاتىناسىندا ءتيىمدى لوگيستيكالىق باعىت بولۋ مۇمكىندىگىن تولىعىمەن پايدالانۋ كەرەك. پرەزيدەنتىمىزدىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ناتيجەسىندە ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتى ماڭىزدى ساۋدا جولدارىنىڭ بىرىنە اينالۋدا. قازىر ۇكىمەت تاراپىنان وسى باعىتتا كەشەندى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر. ءبىزدىڭ وسى ءتيىمدى گەوگرافيالىق ورنالاسۋىمىز ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن جىلدان-جىلعا ارتتىرىپ كەلەدى. ەندىگى جوسپار الداعى ۋاقىتتا قىتاي نارىعىنا ارنالعان وتاندىق ءونىم شىعارۋدى قولعا الساق, ونى شەتەلدىك ينۆەستورلار جاقسى مۇمكىندىك رەتىندە ەسەپتەپ وتىر. ەكىنشىدەن, ۇلان-عايىر اتىراپتى الىپ جاتقان قازاقستان جەرى قانداي كەڭ بولسا, ونىڭ جەر استىنداعى بايلىعى دا سونشالىقتى مول.  اتاپ ايتقاندا,  مينەرالدى شيكىزات رەسۋرستارى, ونىڭ ىشىندە, الەمدە دەپوزيتارياسى از قالعان سيرەك كەزدەسەتىن ماتەريالدار قورلارى ەلىمىزدە جەتكىلىكتى. قازىر الەمدە تەحنولوگيالىق پروگرەسستىڭ ورشۋىنە بايلانىستى تابيعي سيرەك قازبالارعا دەگەن سۇرانىس ەرەكشە ارتىپ كەلەدى. وسى سياقتى, مۇمكىندىكتەرىمىزگە وراي, ينۆەستورلار بۇگىندە قازاقستانعا ينۆەستيتسيا قۇيۋعا مۇددەلى. ەگەر ءبىزدىڭ ەلدە ءوندىرىس اشىپ, تاۋار شىعارسا وندا بىزدەگى شيكىزات ولارعا ارزان ءارى جەتكىلىكتى مولشەردە بەرىلەدى. بۇل دا ۇتىمدى تۇسىمىز. ۇشىنشىدەن, ەلىمىزدە  اتالعان باعىتتا جاسالىنعان قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋال. رەسپۋبليكامىزدا ءار ينۆەستورعا جاسالعان جاعداي دۇنيە جۇزىندەگى باسقا مەملەكەتتەرمەن سالىستىرعاندا ىلگەرى بولىپ ەسەپتەلەدى. اتاپ ايتقاندا, ەلىمىزدىڭ زاڭناماسىندا كوزدەلگەن سالىق, كەدەندىك تولەمدەر جاعىنان, سونداي-اق, جەر تەلىمدەرى, ۆيزالىق سۇيەمەلدەۋ دەگەن سياقتى پرەفەرەنتسيالار بەرىلەدى. ينۆەستور قازاقستانعا تابان تىرەگەننەن-اق, ولارعا قاجەتتى سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتىلەدى. بۇل قىزمەتتى «KAZAKH INVEST» ۇك» اق جۇزەگە اسىرادى. ينۆەستورلارعا ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا يدەيالاردى ىزدەۋدەن باستاپ جوبانى پايدالانۋعا بەرۋگە دەيىنگى قولداۋ كورسەتۋدىڭ تولىق قىزمەتتەر سپەكترى كورسەتىلەدى, ونىڭ ىشىندە ينۆەستورلارعا ءتۇرلى دەڭگەيدە كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرۋ, جوبالارىن سۇيەمەلدەۋ,  بارلىق ارتىقشىلىقتار مەن مۇمكىندىكتەردى ءتۇسىندىرۋ, قۇقىقتىق جاعىنان قولداۋ كورسەتۋ قىزمەتتەرىن اتاۋعا بولادى. سونداي-اق ينۆەستيتسيادان كەيىنگى كەزەڭدە ءتيىستى مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ, بۇل ءاربىر ينۆەستور جانە جوبامەن دالمە-ءدال, بارلىق كەزەڭدەردە جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار تۋىنداعان پروبلەمانى جىلدام شەشۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيالىق شتاب جۇمىسىن ءتيىمدى اتقارۋدا. مىسالى, جۋىردا عانا الەمدىك دەڭگەيدەگى تانىمال PepsiCo كومپانياسىنىڭ 160 ملن اقش دوللارى تۇراتىن ينۆەستيتسيالىق جوباسى ناتيجەلى باستالىپ, 2026 جىلى العاشقى ءونىمىن شىعارماق. بۇل جوبانىڭ ءساتتى جۇزەگە اسۋىنا قاراپ, دۇنيە جۇزىندەگى باسقا دا قازاقستانعا كوز تىگىپ وتىرعان كومپانيالار كەلە باستايدى.

«ينۆەستورلار ءۇشىن كۇرەس زامانىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز»

- وتاندىق جانە شەتەلدىك ينۆەستورلارعا مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلەتىن قولداۋلاردى تارقاتا ايتىپ بەرىڭىزشى.

- ەڭ باستى, انىق جايت, ول كەز كەلگەن شەشىم مەملەكەتتىك مۇددە تۇرعىسىنان ۇتىمدى بولۋى كەرەك. بۇل وزگەرمەيتىن نارسە. ءبىز وسى جاعدايدى ەسكەرىپ, ينۆەستورلارعا تارتىمدى جاعداي جاساۋىمىز قاجەت. ينۆەستورلار ەلىمىزگە ءوز قاراجاتىن قۇيۋ, كاسىپورنىن اشۋ, سول كاسىپورىنعا جاڭا تەحنولوگيا ەنگىزۋ, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى جۇمىسقا تارتۋ, تۇپتەپ كەلگەندە ونىڭ اينالاسىنداعى وتاندىق ورتا جانە شاعىن بيزنەس سول ۇلكەن كاسىپورىن ماڭايىندا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ ارقىلى سايكەسىنشە وزدەرىنە پايدا تۇسىرەدى. بۇل مۋلتيپليكاتيۆتىك ەففەكت بەرەتىن سالا. ەكونوميكاعا شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ ماسەلەسى الەمنىڭ كەز كەلگەن ەلىندە وزەكتى ەكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار ءۇشىن دامۋشى ەلدەر عانا ەمەس, دامىعان مەملەكەتتەر دە سايىسقا تۇسۋدە. ەلدەر ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ جانە بيزنەس جۇرگىزۋ ءۇشىن اسا باسەكەلى جاعدايلار ۇسىنۋ بويىنشا ءتيىستى شارالار قابىلداۋدا, سالىقتاردى تومەندەتۋدە نەمەسە الىپ تاستاۋدا, كوپتەگەن جەڭىلدىكتەر مەن ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار ۇسىنىپ جاتىر. سوندىقتان مويىنداۋىمىز كەرەك, قازىر ينۆەستورلار ءۇشىن كۇرەس زامانىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلەتىن قولداۋلاردىڭ قاتارىندا ينۆەستورلارمەن جاسالىناتىن ينۆەستورلىق كەلىسىمشارتتى ايتۋعا بولادى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستارعا ينۆەستيتسيا كوميتەتى جەتەكشىلىك ەتەدى. سوڭعى 5 جىلدا 347 ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمشارت جاسالدى, ولاردىڭ ينۆەستيتسيا كولەمى 3 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمشارت اياسىندا ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىراتىن قازاقستاننىڭ زاڭدى تۇلعالارىنا ينۆەستيتسيالىق پرەفەرەنتسيالار (كەدەندىك باجداردى سالۋدان 5 جىلعا دەيىن بوساتۋ, شيكىزات جانە (نەمەسە) ماتەريالدار يمپورتىنا قوسىلعان قۇن سالىعىن سالۋدان 5 جىلعا بوساتۋ, مەملەكەتتىك زاتتاي گرانت, 8 جانە 10 جىلعا ارنالعان سالىقتار بويىنشا ارتىقشىلىقتار) بەرىلەدى. ماسەلەن, كاسىپورىن قازاقستاندا وندىرىلمەيتىن قوندىرعىنى اكەلەتىن بولسا, ول تيىسىنشە باج سالىعىنان بوساتىلادى. بۇدان بولەك كاسىپورىن ءونىمدى شىعارۋ ءۇشىن ەلدە وندىرىلمەيتىن شيكىزات پەن ماتەريالداردىڭ كەيبىر تۇرلەرى تىركەلگەن اكتيۆ پايدالانۋعا بەرىلگەن جاعدايدا 5 جىلعا دەيىنگى مەرزىمدە كەدەندىك سالىقتان بوساتىلادى. بۇل مۇمكىندىك تە كاسىپورىننىڭ اياققا تۇرىپ كەتۋىنە ۇلكەن جاعداي تۋعىزادى. وسى ورايدا مەملەكەتىمىزدە وتاندىق جانە شەتەلدىك كاسىپورىندارعا تەڭ جاعداي جاسالعانىن اتاپ وتكەن ءجون.

 ينۆەستور جۇمىسىن باقىلاۋعا ارنالعان تسيفرلىق پلاتفورما ىسكە قوسىلدى

- ينۆەستورلاردىڭ بابىن تابۋ ءۇشىن ءبىرشاما جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان ەكەن. ال ولاردىڭ كەلىسىمشارت بويىنشا جۇمىس اتقارىپ جاتقانى نەمەسە كەرىسىنشە جاعداي بولا قالسا, ول پروتسەسس باقىلانا ما؟

- ينۆەستورلىق كەلىسىمشارتقا قول قويىلعاننان باستاپ ينۆەستور ءار جىل سايىن 2 رەت اقپارات بەرىپ وتىرۋى شارت. ونىڭ ىشىندە, جوباعا قانشا قاراجات قۇيعانى, ونى قاي دەڭگەيدە يگەرگەنى تۋرالى تۇراقتى تۇردە ءتيىستى اقپارات الىپ وتىرامىز. ەگەر ولار باستاپقى ۋادەسىن ورىنداماي, جەردى بوس ۇستاپ وتىراتىن بولسا, العاشىندا حابارلاندىرۋ جىبەرەمىز, ودان كەيىن بارلىق ەرەجە شەڭبەرىندە ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمشارت بۇزىلادى. ال ينۆەستور باستاپقى جوسپار بويىنشا كاسىپورىن جۇمىسىن العا جىلجىتىپ, بەلگىلەنگەن مەرزىم ىشىندە قاجەتتى جۇمىستاردى اياقتاپ, كاسىپورىن تالاپقا ساي سالىنعان جاعدايدا عانا ينۆەستورلاردىڭ مىندەتتەمەسى تولىق ورىندالدى دەپ راستايمىز.

جاقىندا ينۆەستورلاردىڭ قىزمەتىن باقىلاپ وتىرۋ جانە ولاردىڭ جوبالارىن سۇيەمەلدەۋ ماقساتىندا ۇلتتىق تسيفرلىق ينۆەستيتسيالىق پلاتفورما جاسالىنىپ, ءوز جۇمىسىن باستادى. تسيفرلىق پلاتفورما ۇكىمەت باسشىلىعىنا تانىستىرىلىپ, ءتيىستى قولداۋ تاپتى. اتالعان پلاتفورمادا جالپىۇلتتىق ينۆەستيتسيالىق جوبالار پۋلىنا كىرەتىن 32 ترلن تەڭگەدەن اساتىن 704 ينۆەستيتسيالىق جوبا ەنگىزىلىپ, ولاردىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى كۇندەلىكتى باقىلاۋىمىزدا.

«قازاقستان وڭدەۋ سالاسىنا نىق قادام باسىپ كەلەدى»

- قازاقستانعا ەڭ كوپ ينۆەستيتسيا قۇياتىن الەم ەلدەرى قانداي؟ ولار ءبىزدىڭ ەلگە ينۆەستيتسيا قۇياردا قاي ماسەلەلەرگە ءمان بەرەدى؟

- جاڭا سوزىمىزدە ايتقان سوڭعى 5 جىلدىڭ ىشىندە ەلىمىزگە تارتىلعان 117 ملرد اقش دوللارىن قۇرايتىن ينۆەستيتسيانى جىكتەپ قارايتىن بولساق, كوشتى نيدەرلاند مەملەكەتى باستاپ تۇر. اتالعان مەملەكەت سالعان ينۆەستيتسيا كولەمى 34 ملرد دوللاردى قۇراپ وتىر. ويتكەنى نيدەرلاند مەملەكەتىندە ءىرى كومپانيالاردىڭ تىركەلىپ, جۇمىس ىستەۋىنە قولايلى جاعداي جاسالعان. ودان كەيىن ءتىزىمدى اقش, شۆەيتساريا, رەسەي, قىتاي جالعايدى.

ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, اتالعان مەملەكەتتەر كوپ جاعدايدا تاۋ-كەن سالاسىنا قارجى قۇيۋعا ىقىلاستى. سەبەبى الەمدىك ەكونوميكا وسكەن سايىن شيكىزاتقا سۇرانىس ارتىپ كەلەدى. سونىمەن بىرگە شەتەلدىك ينۆەستورلار قازاقستاندا قارجى, ساۋدا-ساتتىق جانە وڭدەۋ ونەركاسىبىن ىلگەرىلەتۋگە دە اسا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر.

جالپى  ينۆەستورلار ءبىرىنشى كەزەكتە كاپيتالداردىڭ ساقتالۋىنا, زاڭنىڭ ۇستەمدىگىنە, اشىق ءارى قولايلى بيزنەس ورتاعا كەپىلدىك بەرەتىن مەملەكەتتەردى تاڭدايدى. قازىرگى تاڭدا شەتەلدىك ينۆەستورلاردى كوپتەپ تارتۋ ماقساتىندا قازاقستاننىڭ شەتەلدىك مەكەمەلەرىنىڭ ينۆەستيتسيالارمەن جۇمىس ىستەۋ تاسىلدەرىن تولىق قايتا قارادىق. وسى رەتتە شەتەلدەگى ەلشىلىكتەرىمىز ءۇشىن ەلدىك ينۆەستيتسيالىق باعدارلامالار ازىرلەندى. ونىڭ اياسىندا ءبىز ناقتى شەت مەملەكەتتەن كۇتەتىن ينۆەستيتسيا كولەمىن, سول مەملەكەتتەگى قانداي شەتەلدىك كومپانيالارمەن ناقتىلى جۇمىس ىستەۋ كەرەك ەكەنىن جانە قانداي سالالاردى قامتۋ قاجەتتىگىن بەلگىلەيمىز. جاقىن ارادا وبلىستاردا ينۆەستيتسياعا تاپسىرىس رەتىندە وڭىرلىك باعدارلامالارى ازىرلەنەدى. ياعني, ءار ءوڭىردىڭ ەرەكشەلىگىن ەسكەرىپ, ەكونوميكانىڭ قاي سالاسىنا ينۆەستيتسيا تارتۋ قاجەتتىلىگى جوعارى, ينفراقۇرىلىمنىڭ بولۋى, بوس جەر تەلىمدەرى جانە تاعى باسقا دا مالىمەتتەردەن تۇراتىن وڭىرلىك ينۆەستيتسيالىق باعدارلامالار نەگىزىندە ءبىزدىڭ ەلشىلىكتەر شەتەلدەن ينۆەستورلاردى ىزدەيتىن بولادى. جاقىندا اقوردادا وتكەن ءتۋريزمدى دامىتۋ تۋرالى جيىندا پرەزيدەنتىمىز وسى تۋرالى ايتتى, جەرگىلىكتى جەرلەردە ينۆەستورلار ءۇشىن اشىق اقپارات قولجەتىمدى بولۋى ءتيىس, سونىڭ ىشىندە, تسيفرلاندىرىلعان تۇردە بوس جەر تەلىمدەرى, ينفراقۇرىلىم ماسەلەلەرى بار. 

- بۇعان دەيىن ەلدە ەرەكشە ينۆەستورلىق ۆيزا ەنگىزىلگەنى حابارلانعان ەدى؟ ول قانداي مۇمكىندىكتەر بەرەدى؟

- سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ءوز قۇزىرەتى شەڭبەرىندە ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ودان ءارى ارتتىرۋ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيزالىق رەجيمىن قاۋىپسىز ليبەراليزاتسيالاۋ جونىندەگى جۇمىستى تۇراقتى نەگىزدە جۇرگىزەدى. ەلىمىزدە جەتكىلىكتى دەڭگەيدە قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋال جاساۋ ماقساتىندا ۆيزالاردىڭ ارنايى ساناتى – ينۆەستورلىق ۆيزا ازىرلەنىپ, ەنگىزىلدى. قازاقستان اۋماعىندا ينۆەستورلىق جوبالاردى جۇزەگە اسىراتىن شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ باسشىلارى مەن ولاردىڭ وتباسى ءۇشىن «ا5» ساناتىنداعى ينۆەستورلىق ۆيزا بەرۋ تەتىگى تابىستى جۇمىس ىستەپ جاتىر. بۇل ۆيزالار 5 جىلعا دەيىن بەرىلەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكونوميكاسىنا 300 مىڭ اقش دوللارىنان استام ينۆەستيتسيا سالعان شەتەلدىك بيزنەسمەندەر ءۇشىن «ا6» ينۆەستورلىق ۆيزاسىنىڭ جاڭا ساناتتارىن ەنگىزۋگە قاتىستى جۇمىستار اياقتالىپ كەلەدى. اتالعان سانات شەتەلدىكتەرگە قازاقستاندا 10 جىلعا دەيىن تۇرۋ قۇقىعىن بەرەدى.

«قازاقستان ءۇشىن ءار ينۆەستور ماڭىزدى»

- الەمدە ساۋدا-ەكونوميكالىق ۇدەرىستەر جىلدام وزگەرىپ جاتادى. بۇل تۇرعىدا زاڭنامالىق تالاپتاردى دا قولايلى ەتۋ سۇرانىسى تۋادى. وسى ىسپەن اينالىساتىن ينۆەستيتسيالىق شتاب قىزمەتى تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز.

- ينۆەستيتسيالىق شتابتىڭ جۇمىسى وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن كۇشەيتىلدى. ونى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكليار باسقارادى. ال مەن شتابتا حاتشىلىق قىزمەت اتقارامىن. ينۆەستيتسيالىق شتاب قۇرامىنا ماڭىزدى سالالىق مينيسترلىكتەر باسشىلارىنىڭ ورىنباسارلارى, باس پروكۋراتۋرا جانە باسقا دا قۇقىق قورعاۋ ورگانداردىڭ ورىنباسارلارى جانە وڭىرلەردەگى اكىمدەردىڭ ورىنباسارلارى كىرەدى. ينۆەستيتسيالىق شتاب وتىرىستارىنىڭ كۇن تارتىبىندە ءاربىر ينۆەستوردىڭ كوتەرگەن ماسەلەسى مەن ولاردىڭ جوبالاردى ىسكە اسىرۋداعى كەدەرگىلەر ءبىرىنشى كەزەكتە قارالىپ, ونى ءتيىمدى شەشۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك ورگاندارعا ناقتى تاپسىرمالار جۇكتەلەدى. اتاپ ايتساق, ينۆەستيتسيالىق شتاب شىعارعان شەشىمدەر بۇعان دەيىن ۇسىنىم رەتىندە قارالىپ كەلسە, پرەزيدەنت پارمەنىنەن كەيىن ورىندالۋى مىندەتتى ساناتقا كوشتى. كەيبىر زاڭدار ەسكىرىپ جاتادى. ەگەر زاڭ ينۆەستورلارعا كەدەرگى كەلتىرىپ جاتسا, ينۆەستيتسيالىق شتاب شەشىم قابىلدايدى دا, مەملەكەتتىك ورگان ورىندايدى. كەيىنىرەك سول زاڭناماعا وزگەرىستەر جاسالىپ, ارەكەت زاڭداستىرىلادى. وسىلايشا كەيدە 1 جىلعا دەيىن سوزىلىپ قابىلداناتىن شەشىمدەر ينۆەستيتسيالىق شتابپەن جىلدام قابىلدانىپ, ناتيجەسىندە ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ۋاقىتىندا ءونىم شىعارۋعا كوشۋىنە ىقپال ەتەدى. قازىردىڭ وزىندە ينۆەستورلار دەر ۋاقىتىندا قابىلدانعان شەشىمدەرگە ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ جاتادى.

- جوعارىدا اتاپ وتكەنىڭىزدەي, وڭتۇستىك كورەيا قازاقستانعا ينۆەستيتسيا قۇياتىن ەلدەر اراسىندا ۇزدىكتەر قاتارىندا. تاياۋدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ شاقىرۋىمەن كورەيا پرەزيدەنتى يۋن سوك يول مەملەكەتتىك ساپارمەن قازاقستانعا كەلدى. وسى ساپار اياسىندا قانداي ۇتىمدى ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمدەر جاسالدى؟

- وتە دۇرىس ايتتىڭىز, كورەيا رەسپۋبليكاسى - ەلىمىزدىڭ ماڭىزدى ينۆەستيتسيالىق ارىپتەسى, قازاقستان ەكونوميكاسىنا وڭتۇستىك كورەيادان كەلەتىن تىكەلەي ينۆەستيتسيانىڭ جالپى اعىنى شامامەن 9,6 ميلليارد دوللاردى قۇرادى.

وسى تۇستا ايتۋ كەرەك, ۇلتتىق ينۆەستيتسيالىق تسيفرلىق پلاتفورمادا بايقاعانىمىز, جىل باسىنان ەسەپتەگەندە وڭتۇستىك كورەيا توپ وندىقتان توپ بەستىككە كوتەرىلدى. ەلىمىزدە وڭتۇستىككورەيالىق كاپيتالدىڭ قاتىسۋىمەن 700-دەن استام كومپانيا تابىستى جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ ىشىندە Hyundai, KIA, Samsung, LG, Lotte, Posco, Doosan جانە ت.ب. سياقتى ءىرى كورپوراتسيالار بار.

جاقىندا عانا وڭتۇستىك كورەيا پرەزيدەنتىنىڭ قازاقستانداعى ءىسساپارى اياسىندا ەكى ەل اراسىنداعى ينۆەستيتسيا بويىنشا بيزنەس فورۋم ءوتتى. سول جەردە قۇنى 430 ملن اقش دوللارىن قۇرايتىن 20-دان استام قۇجاتقا قول قويىلدى.

جوبالار ەنەرگەتيكا, مەتاللۋرگيا, اۆتوموبيل ونەركاسىبى, IT جانە كولىك ينفراقۇرىلىمىن قوسا العاندا ءارتۇرلى سالالاردى قامتيدى.

اۆتوكولىك ونەركاسىبى سالاسىن الىپ قارايتىن بولساق, وسى سالاعا سالىنعان ينۆەستيتسيانىڭ جالپى كولەمى شامامەن 200 ميلليون دوللاردى قۇرايدى. اتاپ ايتقاندا, الماتىدا «Hyundai» كولىكتەرىن قۇراستىرۋ جوباسى جولعا قويىلىپ, قوستانايدا «KIA» زاۋىتى ىسكە قوسىلماق. ايتا كەتۋ كەرەك, «Kia» تاريحتا العاش رەت بىرلەسكەن كاسىپورىنعا تىكەلەي ينۆەستيتسيا سالىپ, كورەيا رەسپۋبليكاسىنان تىس جەردە زاۋىت سالىپ جاتىر.

بۇل كەلىسىمدەر ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋعا تىڭ سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن.

ءسوز سوڭىندا قازاقستان ءۇشىن ءار ينۆەستور ماڭىزدى ەكەنىن ەسكە سالعىم كەلەدى. ءبىزدىڭ ەلگە ينۆەستيتسيا قۇيۋعا قولايلى جاعدايلار جاسالعان جانە بۇل ءۇردىس جالعاسادى. ءبىز ءوز تاراپىمىزدان ەلىمىزگە ينۆەستيتسيانىڭ كوپتەپ تارتىلۋىنا, سول ارقىلى ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋعا بار كۇش جىگەرىمىزدى سالامىز!

- اڭگىمەڭىزگە راقمەت!