فوتو: dknews.kz
وكىنىشكە قاراي, ەلىمىز تاۋەلسىزدىك الىپ, نارىقتىق ەكونوميكا قۇرۋ جولىنا تۇسسە دە, كوزبوياۋشىلىق سىندى قوعامدىق دەرت ءالى تولىق جويىلعان جوق. وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2020 جىلعى 1 قىركۇيەكتە جاريالاعان «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» جولداۋىندا تىكەلەي پرەزيدەنتكە باعىنىشتى بولاتىن ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگىن قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعانىن ايتا كەلىپ: «تەز وزگەرىپ جاتقان احۋالعا شىنايى باعا بەرۋ ءۇشىن ستاتيستيكا كوميتەتى اگەنتتىك قۇرامىنا بەرىلەدى», دەگەن ەدى. ءسويتىپ, بۇرىن ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ قۇرامىندا بولعان ستاتيستيكا كوميتەتى ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگىنىڭ ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى بولىپ قايتا قۇرىلدى.
بۇعان قوسا, پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس سان الۋان كورسەتكىشتەر مەن ينديكاتورلاردان تۇراتىن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى ازىرلەۋ توقتاتىلىپ, جۇرتقا تۇسىنىكتى, قىسقا دا نۇسقا ۇلتتىق جوبالار جاسالدى. ولاردا نەگىزگى ماقسات جۇمىستىڭ بارىسى ەمەس, ناتيجەسى بولىپ ايقىندالدى. وسىلايشا, ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسشىلارى قاپتاعان كورسەتكىش پەن ينديكاتوردى ورىنداۋ ءۇشىن «جانتالاسا» جۇمىس ىستەپ جاتقان سىڭاي تانىتىپ, جالعان مالىمەت قۇراستىرىپ, «قاتىرىپ جاتىرمىز» دەپ كۇپىنۋدى قويا باستاعان سەكىلدى.
دەگەنمەن ازىرگە ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ جيناعان مالىمەتتەرى ەلىمىزدەگى قالىپتاسقان جاعدايدى شىنايى بەينەلەيدى دەپ ايتۋعا ءالى ەرتە. سەبەبى اتالعان ۆەدومستۆو ءوزىنىڭ وڭىرلەردەگى دەپارتامەنتتەرى ارقىلى العان دەرەكتەرىنىڭ ءبارىن بىردەي تەكسەرە بەرمەيدى. مىسالى, ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جۋىردا ۇلىتاۋ وبلىسىندا پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋ جۇرگىزگەن كەزدە جەرگىلىكتى ءۇي شارۋاشىلىقتارىنداعى مال سانى تۋرالى اكىمشىلىك دەرەكتەر مەن ناقتى كورسەتكىشتەر اراسىندا ەلەۋلى الشاقتىق بارلىعىن انىقتادى. مۇنداي الشاقتىق قارساقپاي كەنتىندە ءىرى قارا مال بويىنشا – 35 پايىز, كەڭگىر اۋلىندا جىلقى ت ۇلىگى بويىنشا 22 پايىز بولعان. وسىنداي كەمشىلىكتەر جونىندە ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ اتىنا كەيىنگى كەزدە وتكىر سىن ايتىپ جۇرگەن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ءبىر توپ دەپۋتاتى ستاتيستيكالىق مالىمەتتەردىڭ شىنايىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى زاڭ جوباسىن ازىرلەگەن بولاتىن. ماجىلىسمەندەر قازىر وسى ماڭىزدى قۇجاتتى ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ جانە باسقا مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمداردىڭ وكىلدەرىمەن بىرلەسە تالقىلاپ جاتىر.
«قۋىرداقتىڭ كوكەسىن تۇيە سويعاندا كورەسىڭ» دەمەكشى, كوزبوياۋشىلىقتىڭ كوكەسىن بيىلعى الاپات سۋ تاسقىنى كوزگە تۇرتە كورسەتىپ بەردى. توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى مەن بىرقاتار وبلىس اكىمىنىڭ: «كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنا 100 پايىز دايىنبىز», دەگەن مالىمدەمەلەرى شىندىققا ساي بولماي شىقتى. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى سۋ تاسقىنىنا قارسى ۋاقتىلى شارا قابىلداماعانى ءۇشىن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارىنا, سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترىنە – قاتاڭ سوگىس, اقتوبە, قوستاناي, باتىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ اكىمدەرىنە – قىزمەتتىك مىندەتتەرىنە تولىق ساي كەلمەۋىنە بايلانىستى ەسكەرتۋ بەرگەنى, ال اتىراۋ, اقمولا, الماتى, پاۆلودار جانە اباي وبلىستارىنىڭ اكىمدەرىنە قاتاڭ سوگىس جاريالاعانى ءمالىم.
پرەزيدەنت سۋ تاسقىنى سالدارىنان قالىپتاسقان اۋىر جاعدايعا بايلانىستى ەل ازاماتتارىنا ارناعان ۇندەۋىندە: ء«بىز الاپات سۋ تاسقىنىنان ءتيىستى قورىتىندى شىعارۋىمىز كەرەك. ياعني جىبەرىلگەن ولقىلىقتاردى تۇزەتىپ, ءتيىستى ساباق الۋىمىز قاجەت. ال ونداي ساباقتار از ەمەس. اپاتتاردىڭ الدىن الۋ جۇمىسىنداعى كەمشىلىكتەن باستاپ, سۋ شارۋاشىلىعى ماماندارىنىڭ تاپشى بولۋى, تابيعاتقا نەمقۇرايدى قاراۋعا دەيىن كوپ ماسەلەنى رەتتەۋ قاجەت», دەدى. سونداي ساباقتاردىڭ باستىلارىنىڭ ءبىرى – جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەردىڭ تاراپىنان جول بەرىلەتىن كوزبوياۋشىلىقتىڭ تامىرىنا تۇبەگەيلى بالتا شابۋ بولسا كەرەك.
ەلىمىزدىڭ سولتۇستىگىندەگى استىقتى وڭىرلەردىڭ بىرىندە تۇراتىن ارىپتەس جولداسىم اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى كوزبوياۋشىلىق ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر توندىرەدى دەپ سانايدى.
اقپان ايىنىڭ سوڭىندا ءازىل-قالجىڭىمىز جاراسىپ جۇرگەن وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسىنا: «سىزدەر كوكتەمگى ەگىسكە قاجەتتى تەحنيكانىڭ 80 پايىزى دايىن تۇر دەگەن مالىمەت بەردىڭىزدەر. وعان كىم سەنەدى؟ اۋىلدارداعى شارۋا قوجالىقتارىنىڭ تراكتورلارى مەن سەيالكالارى ءالى قاردىڭ استىندا جاتىر عوي», دەدىم. ول: «وڭتۇستىك وبلىستار: «100 پايىز دايىنبىز», دەپ اقپار بەرىپ جاتقاندا ءبىز قالاي «50 پايىز عانا دايىنبىز» دەيمىز؟» دەپ قارق-قارق كۇلدى.
ال ءبىر جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتىڭ باسشىسىنان ەگىسكە ازىرلىگى جايلى سۇراسام, ول: «اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ قىزمەتكەرلەرى كومەك بەرىپ جارىتپاسا دا: «تۇقىمىڭىز بار ما؟ سولياركاڭىز جەتكىلىكتى مە؟», دەپ قايتا-قايتا سۇراي بەرگەن سوڭ: «سىزدەرگە ء«بارى جەتكىلىكتى» دەگەن جاۋاپ كەرەك قوي, شاماسى. ەندەشە, جوعارى جاققا سولاي دەپ ەسەپ بەرە بەرىڭىز», دەدىم», دەپ قاراپ تۇر.
ء«بىزدىڭ وبلىس پالەنباي ميلليون توننا استىق جينادى», دەپ راپورت بەرۋ دە ءالى كۇنگە تىيىلعان جوق. سوندىقتان كۇزدە ۇكىمەت ارنايى كوميسسيا قۇرىپ, ەلەۆاتورلاردا قانشا استىق بارىن تەكسەرگەنى ءجون دەپ ويلايمىن. وڭىرلەردەگى ماقتانشاق اكىمدەردىڭ وتىرىگىنە سەنىپ, تۇبىندە سانىمىزدى سوعىپ قالمايىق», دەدى ول.
راسىندا دا, ستاتيستيكالىق مالىمەتتەردىڭ شىنايىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن كەشىكتىرمەي شەشۋ قاجەت-اق. ويتكەنى كوزبوياۋشىلىق – قاۋىپتى قۇبىلىس ەكەندىگىن بيىلعى الاپات سۋ تاسقىنى ايعاقتاپ بەردى.
