ماسەلەن, قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە پەتروپاۆل قالاسىنىڭ ريەلتورلارى بيىلعى الاپات سۋ تاسقىنىنان كەيىن جەكە ۇيلەرى كىسى تۇرۋعا جارامسىز بولىپ قالعاندىعى سەبەپتى مەملەكەت تاراپىنان تولەنگەن قوماقتى وتەماقىعا جايلى پاتەر ساتىپ الماقشى بولعان تۇرعىندار سانى كۇرت كوبەيگەندىگىن پايدالانىپ, وزدەرى كورسەتەتىن قىزمەت باعاسىن تىم قىمباتتاتىپ جىبەرگەندىگى قاتتى سىنالىپ جاتىر. ءتىپتى پاتەرىن ساتقان ادامنان – 400 مىڭ تەڭگە, ال ساتىپ الۋشىدان 100 مىڭ تەڭگە سۇراپ, ءبىر تۇرعىنجايدى ساتىپ الۋ- ساتۋ شارتىنان عانا 500 مىڭ تەڭگە تابىس تاپقان ريەلتور بار بولىپ شىقتى. مۇندايدا «جاۋ جاعادان العاندا ءبورى ەتەكتەن الادى» دەگەن ماقال ەرىكسىز ەسكە تۇسەدى...
ال ريەلتور اتىن جامىلعان الاياقتار اڭعال جانداردى الداپ-ارباپ, جاڭادان سالىنعان كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيدەگى ءبىر پاتەردى بىرنەشە كليەنتكە قۇرىلىس سالۋشىنىڭ اتىنان ساتقاندىعىنا بايلانىستى قوزعالعان قىلمىستىق ىستەر دە بار. بۇل رەتتە قۇرىلىس كومپانياسى مۇنداي الاياقتىق ارەكەتتەر تۋرالى بىلمەي دە قالىپ جاتادى. «قارا ريەلتورلار» اتانعان وسىنداي الاياقتار, اسىرەسە تۇرعىنجاي قىمبات تۇراتىن الماتى, استانا, شىمكەنت سياقتى ءىرى قالالاردا جيىرەك كەزدەسەدى ەكەن. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, «قارا ريەلتوردىڭ» قارماعىنا ءتۇسىپ قالماۋ ءۇشىن ءوز قىزمەتىن ۇسىنعان ريەلتوردىڭ «قازاقستان ريەلتورلارىنىڭ ءوزىن-ءوزى رەتتەيتىن بىرىككەن قاۋىمداستىعى» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگىنىڭ تىزىمىندە بار-جوعىن ءبىلۋ جانە ءتيىستى شارتتى سەنىمدى نوتاريۋس ارقىلى جاساۋ قاجەت ەكەن. ويتكەنى «قارا ريەلتورعا» الدانىپ قالۋدىڭ ءبىر سەبەبى – ول ازىرلەپ اكەلگەن شارتتىڭ ادەيى ۇساق قارىپپەن جازىلعان ءماتىنىن مۇقيات وقىماستان, قول قويا سالۋ, ياعني قۇقىقتىق ساۋاتتىلىقتىڭ جەتكىلىكسىزدىگى.
ازاماتتار ريەلتورلار قىزمەتىنىڭ باعاسى تىم جوعارى ەكەندىگى, ولاردىڭ كورسەتپەگەن قىزمەتتەرى نە ساپاسىز كورسەتىلگەن قىزمەتتەرى ءۇشىن شىعىن شەگەتىندىگى جانە ءوز قۇقىعىنىڭ قورعالماعاندىعى تۋرالى شاعىمدانىپ جاتادى. ونىڭ ۇستىنە, جاسالعان شارتتاردا ريەلتورلار ءوز قىزمەتىنىڭ ساپاسى ءۇشىن ەشقانداي كەپىلدىك بەرمەيدى جانە جاۋاپكەرشىلىك المايدى.
شىنتۋايتىندا, ەلىمىزدە ريەلتورلىق قىزمەت زاڭ جۇزىندە جەتكىلىكتى رەتتەلمەگەن بولىپ شىقتى. ريەلتورلاردىڭ قىزمەتىن باقىلاۋدىڭ ناقتى تەتىگى بولماعاندىقتان, ولاردان زارداپ شەككەن ازاماتتاردىڭ قۇقىن قورعاۋدى تولىق قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىن ەمەس.
قازىر ريەلتورلىق قىزمەتپەن ەرىنبەگەننىڭ ءبارى ءھام ارنايى بىلىكتىلىگى جوق, ءتىپتى جەكە تۇلعاعا جانە م ۇلىككە قارسى قىلمىستارى ءۇشىن سوتتىلىعى بار ادامدار دا اينالىسىپ ءجۇر. سوندىقتان دا ريەلتورلار تاراپىنان بۇزۋشىلىقتار كوپ. بۇل رەتتە بىرەۋدىڭ الا ءجىبىن اتتامايتىن ادال ريەلتورلار دا مەملەكەتتىڭ قورعاۋى مەن قولداۋىنان تىس قالىپ وتىر.
ەلىمىز باستى باعدار تۇتىپ وتىرعان ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ تاجىريبەسى ريەلتورلىق قىزمەتتى قاتاڭ مەملەكەتتىك رەتتەۋ, ونى ليتسەنزيالاۋدى ەنگىزۋ, ريەلتورلاردى وقىتۋ جانە جەكە باسىن, ياعني قىلمىس جاساعان-جاساماعانىن تەكسەرۋ قاجەتتىگىن كورسەتىپ وتىر. بەلگيادا, نيدەرلاندتا جانە ۇلىبريتانيادا ريەلتورلاردىڭ قىزمەتىن كاسىبي ۇيىمدار مەن وداقتار رەتتەيدى. نورۆەگيا مەن فرانتسيادا ريەلتورلاردىڭ كاسىبي جاۋاپكەرشىلىگىن ساقتاندىرۋ مىندەتتى شارت بولىپ سانالادى.
ءبىزدىڭ ەلدەگى قۇقىقتىق ساۋاتتىلىق دەڭگەيىنىڭ تومەندىگىن ەسكەرە وتىرىپ, ريەلتورلىق كومپانيالار مەن جەكە ريەلتورلاردىڭ بارلىعى ءۇشىن ءبىر تيپتىك شارت جاساۋ قاجەت سياقتى. مۇنىڭ ءوزى, اسىرەسە «قارا ريەلتورلاردىڭ» الاياقتىعىنا توسقاۋىل قويار ەدى.
جۋىردا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ولجاس قۇسپەكوۆ ەلىمىزدەگى ريەلتورلىق قىزمەتتىڭ تولعاعى جەتكەن ماسەلەلەرى جونىندە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ۇكىمەت اپپاراتىنىڭ باسشىسى عالىمجان قويشىباەۆقا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعان بولاتىن. وعان بەرىلگەن رەسمي جاۋاپتا قازىر ۇكىمەت ريەلتورلارعا سەنىمسىزدىك ۇلعايعانىن, ولاردىڭ قىزمەتىنىڭ باعاسى قىمباتتىعىن جانە وسى سالادا الاياقتىق فاكتىلەرىنە جول بەرىلگەندىگىن ەسكەرە كەلىپ, ريەلتورلىق قىزمەتتى زاڭنامالىق رەتتەۋ ماسەلەلەرىن قاراستىرىپ جاتقاندىعى مالىمدەلگەن. ولاردىڭ ىشىندە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى زاڭناماعا ريەلتورلىق قىزمەتتى رەتتەۋ بويىنشا وزگەرىستەر ەنگىزۋ, قولدانىستاعى «جىلجىمايتىن م ۇلىك نارىعىنداعى ريەلتورلىق قىزمەتتەر» ۇلتتىق ستاندارتىنىڭ بازاسىندا «كاسىبي ريەلتور» ءۇشىن ولشەمشارتتار ازىرلەۋ, ادال ريەلتورلاردىڭ اشىق ەلەكتروندىق ءتىزىلىمىن ازىرلەۋ, ريەلتورلاردىڭ قىزمەتىن Yandex taxi-گە ۇقساس پلاتفورمالىق جۇمىسپەن قامتۋ بويىنشا قارجى, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىكتەرىنىڭ قاناتقاقتى جوبالارىنا قوسۋ سياقتى ۇتىمدى شارالار بار. وسى شارالار كەشەنى سوزباققا سالىنباي ءارى دايەكتى تۇردە ىسكە اسىرىلاتىن بولسا, ريەلتورلىق قىزمەت سالاسىندا ءتارتىپ ورناتىلىپ, ازاماتتار قۇقى سەنىمدى قورعالاتىن كۇن الىس ەمەس.
