«ازا. قۇلاگەردىڭ اجالى» دەپ تاقىرىپ قويىلىپتى تۋىندىعا. كەرىلگەن كەنەپكە تۇسكەن شاعىن كارتينا ءومىردىڭ بار فيلوسوفياسىن بويىنا سىيدىرعانداي. ال ونداعى قايعى جۇتىپ, تۇلپارىنىڭ باسىن قۇشقان اقاننىڭ الاي-دۇلەي الەمى بوياۋ تىلىندە قالاي شەبەر, شىنايى جەتكىزىلگەن دەرسىز. كارتيناعا كوز توقتاتىپ تۇرىپ ءوزىڭىز دە اقاننىڭ ازالى كۇيىن كوڭىل كوزىنەن وتكىزىپ, باستان كەشكەندەي الەمتاپىرىق سەزىم سەرگەلدەڭىنە ءتۇسىپ كەتەسىز. بۇل كۇيىمىزدىڭ توركىنىن ۇعا قويعان سۋرەتشى ساۋالىمىزدى كۇتپەستەن تۋىندى تاريحىنان تارقاتىلار اڭگىمەسىنىڭ تيەگىن اعىتتى:
«اۋەلگى ماماندىعىم اكتەر بولعاندىقتان, كەيبىر ويناعان كەيىپكەرلەرىمنىڭ تاعدىرى كوڭىلگە كوشىپ الىپ, تولعانتىپ سانامدا ۇزاق ءومىر سۇرەتىنى بار. ونى رولىڭمەن بىرگە ساحنادا ويناپ, ىشىڭنەن شىعارىپ تاستاۋ مۇمكىن ەمەس. مۇنداي ساتتە قىلقالامىمدى قولعا الىپ, كەنەپكە جاقىندايمىن. سونداي كەيىپكەردىڭ ءبىرى – اقان سەرى. «مىنگەنى – تۇياعى اسىل تۇلپار, ەرتكەنى – قۇماي تازى, ۇشىرعانى – قىران بۇركىت, سۇيگەنى – سۇلۋ, سالتاناتى – سەرىلىك, كومەيى – تۇنعان ءان-جىر» دەسەك تە, اقاننىڭ تاعدىرى تراگەدياعا تولى. مەنىڭ شىعارماشىلىعىمدا اقان تاقىرىبىن قوزعاعان جۇمىستار وتە كوپ, تۇتاس تسيكل دەسەم بولادى. سونىڭ ءبىرى – وسى «قۇلاگەردىڭ اجالى». سۇمدىق تراگەديا عوي. انانداي اۋزىمەن قۇس تىستەگەن جانۋار بىتكەننىڭ جۇيرىگىن جولىندا جايراتىپ سالۋ ءۇشىن قانداي جۇرەكسىز جان بولۋ كەرەك ەكەن؟! ال قۇلاگەرىن جانىنان ارتىق كورەتىن اقاننىڭ سول كەزدەگى كوڭىل كۇيىن سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. «باسپا-باس قىزعا بەرمەس جانۋارىم» دەپ قۇلاگەردىڭ باسىن قۇشاقتاپ وتىرىپ زارلاپ جوقتايتىنى... وسى كۇي مەنى اكتەر رەتىندە دە, ادام رەتىندە دە قاتتى تولعانتاتىن. مىنە, سول تولقىنىستاردىڭ جانىمدى جارىپ شىققان جارىقشاعىنىڭ ءبىرى – وسى كارتينام. بۇل سۋرەتتىڭ جالعاسى بار, «شىرماۋىق» دەپ اتالادى. اقاننىڭ سوڭعى شىققان اندەرىنىڭ ءبىرى – ايگىلى «شىرماۋىقپەن» اتتاس.
«دۇنيە, قىزىل-جاسىل كىمدى الدادىڭ؟
سەن بەرگەن ريزىقتان قۇر قالمادىم.
داۋرەندى مەندەي سۇرگەن كىم بار ەكەن,
سوندا دا قىزىعىڭا ءبىر قانبادىم», دەيدى اقان.
مىنا جۇمىس سول – اقاننىڭ قۇلاگەرىنەن, اقتوقتىسىنان ايىرىلىپ, قىران قۇسى بازارالىسىن جوقتاعان كۇيىن بەينەلەگەن كارتينا. «شىرماۋىق» انىندە: «بۇل كۇندە اعاڭ بولدىم ءتور الدىندا, ءبىر كەزدە اقان ەدىم اسپانداعى» دەيدى عوي. سول اقاننىڭ بارىنەن, بارلىق قاسيەتىنەن ايىرىلىپ, اينالاسىنان, وزىنەن ءوزى بەزىنىپ, دالا كەزىپ كەتتى دەيتىن ەل اراسىندا ايتىلاتىن كوپ اڭىزدىڭ نەگىزىندە تۋىپ ەدى. وتكەن ءومىرىن ەسىنە الىپ, دومبىراسىن قۇشاقتاپ قۇلازىپ وتىرعان كەزىن بەينەلەدىم», دەيدى سۋرەتشى.
ءيا, اكتەرلىگى – ءبىر توبە. ال سۋرەتشىلىگى سان قىرلى تالانتتىڭ قىلقالام قۇدىرەتى ارقىلى كەنەپتى كەرە كەسكىندەگەن كارتينالارىنىڭ قاي-قايسىسى دا تەرەڭدىگىمەن, مازمۇن دەگدارلىعى ءھام تالعامىنىڭ بيىكتىگىمەن باعالى. ءتۇرلى جانرداعى سۋرەتتەر, كەلىستى كومپوزيتسيالار, پورترەتتەر, پەيزاجدار وزىندىك ورىندالۋىمەن ەرەكشەلەنىپ, مازمۇندىق تەرەڭدىگىمەن باۋراپ الدى. اسىرەسە «ۋاقىت», «انا», «شىرماۋىق, جالعان دۇنيە», «اساۋ كۇرەڭ», «قالىڭدىق» سىندى كارتينالارى مەن قورقىت, اقان سەرى, بايان سۇلۋ, قىز جىبەك, بەكەجان پورترەتتەرى دە وزىندىك ەرەك قولتاڭبا, دارا كوزقاراس, پاراساتتى پايىمىمەن كوڭىل اربايدى.
ء«وزىمدى كاسىبي سۋرەتشى دەپ سانامايمىن. بىراق ونەرتانۋشىلار, كاسىبي سۋرەتشىلەر جۇمىسىمدى جوعارى باعالاپ, كورمە وتكىزۋگە ءجيى كەڭەس بەرەدى. شەدەۆرلەر جازىپ, كاسىبي سۋرەتشىلەرمەن بايگەگە تۇسەتىن ويدان اۋلاقپىن. نە سوتسياليزم, نە كاپيتاليزم ەمەس قازىرگى ءبىزدىڭ قوعام سياقتى, مەنىڭ دە جۇمىستارىم پريميتيۆيزم مەن رەاليزمنىڭ اراسىندا اداسىپ جۇرگەن «يزمدەردىڭ» ءبىرى بولار. بۇگىندە اتى الەمگە ايگىلى سۋرەتشى ۆان گوگ مارقۇم كوزى تىرىسىندە بىردە ءبىر كارتيناسىن ساتا الماي, بار ءومىرى جوقشىلىقتا وتكەن عوي. ال قازىر ونىڭ ءبىر عانا «كۇنباعىستارى» بالەن ميلليون دوللار! سول سياقتى ءبىزدىڭ سۋرەتتەردى دە ءبىر زامانداردا باعالايتىن ۇرپاق تۋار. ازىرگە مىندەتىمىز – ەڭبەك ەتۋ, ونەر تۋدىرۋ», دەپ اڭگىمەسىن ازىلمەن تۇيىندەگەن ءارتىس الىسقا, تىم-تىم الىسقا كوز تىكتى.
