شامەش اقساقالدىڭ ايتۋىنشا باتىردىڭ ۇرپاقتارى باباسىنان قالعان قارۋدى ەكى عاسىرعا جۋىق اق ماتاعا وراپ, ءشوپ اراسىنا جاسىرىپ, ۇرپاقتان ۇرپاققا اماناتتاپ كەلگەن. بابا مۇراسىنىڭ قاي جەردە ساقتالعانىن تەك اۋلەتتىڭ اقساقالى عانا بىلگەن. اۋداندىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى ناعيما تىلەمباەۆانىڭ ايتۋىنشا, ۇزىندىعى 1 مەتر 9 سم بولاتىن جالعىز اۋىز مىلتىقتىڭ سابى اعاش, ۇڭعىسى تەمىردەن قۇيىلعان, جان-جاعى كۇمىسپەن ورنەكتەلگەن. بىراق كەيىن كۇمىس تاستارى ءتۇسىپ قالعان. قايتا قالپىنا كەلتىرۋدى قاجەت ەتەتىن قۇندى جادىگەر استانادا, ۇلتتىق مۋزەيدە وتكەن جىلجىمالى كورمەلەردە بىرنەشە رەت ەل نازارىنا ۇسىنىلدى.
ەسەت كوتىبار ۇلى 1803 جىلى ۇلى بورسىق قۇمىنداعى اققولتىق دەگەن جەردە دۇنيەگە كەلگەن. ول 1848-1860 جىلدارى جولامان تىلەنشى ۇلى, جانقوجا نۇرمۇحامبەت ۇلى قوزعالىستارىنا قاتىسىپ, رەسەي شەكارالىق اكىمشىلىك بەكەتتەرىنە, ەلەك قامالىنا شابۋىل جاساپ, قوقان جانە حيۋا حاندىقتارىنىڭ سىر بويىنداعى باسقىنشىلىعىنا قارسى كۇرەسكەن. قارسىلىق قوزعالىسىنىڭ شەكاراسى ارال تەڭىزىنىڭ باتىس جاعالاۋىن, ۇلكەن جانە كىشى بورسىق قۇمدارىن, مۇعالجار, جەم-ساعىز, ەلەك-قوبدا, ىرعىز, ويىل-قيىل وزەندەرىنىڭ بويىن قامتىدى. جاساعىنىڭ سانى ەكى مىڭعا دەيىن جەتكەن ەسەت باتىر پاتشا وكىمەتىنىڭ شەكارالىق كوميسسياسىنان قازاقتاردىڭ جايىق پەن ەلەك وزەندەرىنە دەيىنگى ارالىقتا كوشىپ-قونۋىن شەكتەمەۋ, مال جايىلىمىن تارىلتپاۋ, ەلدەن تۇيە جيناۋدى توقتاتۋدى, ءتۇتىن سالىعىن ازايتۋدى تالاپ ەتتى. 1858 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە ورال كازاك-ورىس وتريادىمەن شايقاستان سوڭ كوتەرىلىس باسىلدى. ەسەت حالقىن قىرعىنشىلىققا ۇشىراتپاۋ ءۇشىن كۇرەستى توقتاۋعا ءماجبۇر بولدى. جازالاۋشى وترياد قولىنا تۇسكەن باتىردىڭ تۋعان ءىنىسى بەكەت باستاعان ساربازدار ۇستالىپ, ورىنبوردا تەرگەلىپ, سىبىرگە جەر اۋدارىلعان.
باتىر 1889 جىلى دۇنيەدەن وزعاندا شالقار اۋدانىنىڭ شولاقجيدەسىنە جەرلەنىپ, 1890 جىلى شيكى كىرپىشتەن كۇمبەزدى مازار تۇرعىزىلدى. ەكى جىلدان سوڭ جانىنا باتىردىڭ ءىنىسى ءدارىباي جەرلەندى. ەسەت كوتىبار ۇلىنىڭ ۇرپاقتارى بۇگىندە شالقار اۋدانىنىڭ ەسەت اۋىلىندا تۇرادى.
اقتوبە وبلىسى
