فوتو: baq.kz
وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا وتكەن بريفينگتە شقو كريمينالدىق پوليتسيا دەپارتامەنتى كيبەرقىلمىسپەن كۇرەس ءبولىمىنىڭ اعا تەرگەۋشىسى نۇراي ارىستانبەك ءسوز سويلەپ, جىل باسىنان بەرى پوليتسيا «كيبەرنادزور» اقپاراتتىق جۇيەسىندە 600-دەن استام كۇدىكتىنىڭ ينتەرنەت سىلتەمەلەرىن دەرەۋ بۇعاتتاعانىن حابارلاعان.
2024 جىلدىڭ باسىنان بەرى پوليتسيا بازاسىندا قۇرىلعان كيبەرپولدىڭ ەرەۋىلگە قارسى جەدەل توبى ينتەرنەتتەگى الاياقتىق بويىنشا 30-دان استام قىلمىستىق ءىستى اشىپ, زارداپ شەككەندەرگە كەلتىرىلگەن 50 ميلليون تەڭگەدەن استام شىعىندى قايتاردى. جالپى, جىل باسىنان بەرى ينتەرنەت الاياقتاردان زارداپ شەككەندەردىڭ سانى 300-گە جۋىق جانە شقو تۇرعىندارىنىڭ 500 ميلليون تەڭگەدەن استام اقشاسىن جىمقىرعان.
حالىقتىڭ قارجىلىق جانە قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن وبلىس اكىمدىگى مەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى بىرلەسە وتىرىپ مەديا-جوسپار ازىرلەگەن. ونىڭ اياسىندا ايماقتىق دەڭگەيدە الاياقتىقتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا «توقتا, الاياق» جەدەل-پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالارىن جۇرگىزىپ, وسى سانات بويىنشا تىركەلگەن قىلمىستاردىڭ سانىن ازايتۋعا قول جەتكىزدى. ۇيمە-ءۇي ارالاپ, تۇرعىندارعا ينتەرنەتتەگى الاياقتىقتىڭ تۇرلەرى مەن فاكتىلەرى تۋرالى ەسكەرتىپ كەلەدى. پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى الەۋمەتتىك جەلىلەردى ۇنەمى قاداعالاپ, زاڭسىز كونتەنت پەن شىندىققا جاناسپايتىن جارنامالارعا توسقاۋىل قويىپ وتىر.
قازىرگى ۋاقىتتا ون شاقتى قىلمىستىق سحەما بار. ءبىرىنشىسى, قاسكۇنەمدەر بانك قاۋىپسىزدىك قىزمەتكەرلەرىن سىلتاۋراتىپ, ازاماتتاردىڭ تەلەفوندارىنا, مەسسەندجەرلەرىنە قوڭىراۋ شالىپ, ولاردىڭ ەسەپشوتتارىنا قانداي دا ءبىر كۇماندى وپەراتسيا جاسالىپ جاتقانىن ايتادى نەمەسە ولاردىڭ اتىنا نەسيە بەرمەكشى دەپ مالىمدەيدى. بۇل ترانزاكتسيالاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ولار سىزدەن تەلەفونىڭىزعا ءۇشىنشى تاراپ قولدانبالارىن ورناتۋدى سۇرايدى. سونىمەن بىرگە ولار بۇل بانكتىك قولدانبالار دەپ سەندىرەدى جانە ولار ءسىزدىڭ قاراجاتىڭىزدى قورعايدى. ءىس جۇزىندە بۇل قاشىقتان قول جەتكىزۋگە بولاتىن قولدانبالار. قىلمىسكەرلەر سمارتفونىڭىزعا تىكەلەي قول جەتكىزە الادى.
ەكىنشىسى, سوڭعى ۋاقىتتا شابۋىلداۋشىلار وزدەرىن ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى رەتىندە تانىستىرىپ, ءسىزدىڭ SIM كارتاڭىزدىڭ جارامدىلىق مەرزىمى بىتەتىنىن ايتىپ, جابىرلەنۋشى تۋرالى تولىق اقپاراتتى بىلە الادى.
ينتەرنەتتەگى الاياقتىقتىڭ ءۇشىنشى ءادىسى - «پايدالى ينۆەستيتسيالار». جاساندى ينتەللەكت ارقىلى جاسالعان جارناما قازىرگى ۋاقىتتا الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن مەسسەندجەرلەردە تانىمال بولىپ جاتىر. جارنامانىڭ بۇل تۇرلەرىندە ادامداردى پايدالى ينۆەستيتسيا جاساۋعا, كەيبىر اكتسيالاردى ساتىپ الۋعا شاقىرادى, ال سەنگىش ازاماتتاردى بۇعان يتەرمەلەيدى. ولار كۇماندى سىلتەمەلەردى پايدالانىپ, فيشينگتىك سايتتار قۇرادى, وندا ادامدار جاسايتىن بارلىق بانكتىك وپەرتسيالار باقىلانادى جانە كىرىسى ارتادى. بىراق جابىرلەنۋشى الاياقتارعا اقشاسىن بەرگەننەن كەيىن كوپ ۇزاماي بۇعاتتالىپ, سايتتىڭ جويىلعانىن بايقايدى.
الاياقتىقتىڭ ءتورتىنشى ءتۇرى ءالى دە وزەكتىلىگىن جوعالتپاي, ازاماتتارعا شىعىن كەلتىرىپ جاتادى. بۇل - تاۋارلار ءۇشىن الدىن الا تولەم جاساۋ. قازىرگى ۋاقىتتا الاياقتار Instagram-دا, ۆەب-سايتتىڭ مەسسەندجەرىندە, «كولەسا», «كرىشا» ۆەب-سايتتارىندا جالعان پاراقشالار جاساپ, اۆانس سۇرايتىن جاعدايلار ءجيى كەزدەسەدى. كەز كەلگەن ءونىم نەمەسە قىزمەت ءۇشىن تولەم, تارتىمدى باعا مەن كوپ جازىلۋشىلاردى العا تارتىپ, ادامدار الدىن الا تولەم جاساعاننان كەيىن, الاياقتار بايلانىسىن توقتاتادى.
مۇنداي فاكتىلەردىڭ الدىن الۋ جانە بولدىرماۋ ءۇشىن پوليتسەيلەر بىرقاتار قاراپايىم جانە ءتيىمدى ەرەجەلەردى ەستە ساقتاۋعا شاقىرادى: بىرىنشىدەن, بانك قاۋىپسىزدىك قىزمەتكەرلەرى ەشقاشان ءوز كليەنتتەرىنە قوڭىراۋ شالمايتىنىن ەستە ۇستاعان ءجون, ويتكەنى ولاردىڭ بۇعان قۇقىعى جوق. ەكىنشىدەن, SIM كارتالارىنىڭ جارامدىلىق مەرزىمى جوق ەكەنىن ەستە ۇستاعان ءجون. ەگەر قانداي دا ءبىر سەبەپتەرگە بايلانىستى ءنومىرىڭىز جۇمىس ىستەمەي قالسا, ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ فيليالدارىنا تىكەلەي حابارلاسىپ, ماسەلەنى ەگجەي-تەگجەيلى شەشكەنىڭىز ابزال. ءۇشىنشى, ونلاين اۋدارىم جاساماس بۇرىن, ساتىپ العالى وتىرعان زاتىڭىزدىڭ بار-جوعىن ناقتىلاپ, ساتۋشىمەن تىكەلەي بايلانىسقا شىعىڭىز.
ۇيالى تەلەفونىڭىڭعا سەنىمسىز كوزدەردەن قوسىمشالار ورناتۋعا اسىقپاڭىز. قوسىمشا تۋرالى اقپارات ىزدەپ, ورناتار الدىندا بارىنشا قىراعى بولعانىڭىز ابزال.
التىناي ابدىش,
ەۇۋ ستۋدەنتى
