وسى باستاما كەيىنگى جىلدارى جالعاسىن تاۋىپ, بۇگىندە جۇمىس ىستەپ جۇرگەن 10 مىڭعا جۋىق جاس مامان ساتۋ قۇقىعىنسىز جالدامالى پاتەرلەردە تۇرىپ جاتىر. اۋەلدە مۇنداي پاتەرلەر بەس جىلعا بەرىلگەن ەدى. بىراق بىلتىرعى 27 ناۋرىزدا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترىنىڭ 2019 جىلعى 29 تامىزداعى «جۇمىس ىستەپ جۇرگەن جاستارعا ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرىلەتىن تۇرعىنجاي بەرۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» بۇيرىعىنا ەنگىزىلگەن وزگەرىسكە سايكەس اتالعان مەرزىم ءۇش جىلعا دەيىن قىسقارتىلدى.
بۇل رەتتە ءبىر ايتا كەتەرلىك جايت – نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ كەرى كۇشى جوقتىعىنا بايلانىستى جالدامالى پاتەرگە وتكەن جىلعا دەيىن قول جەتكىزگەن جۇمىسكەر جاستار سول ۋاقىتشا باسپانالارىندا بەس جىل تۇرا الادى. ال وسىنداي تۇرعىنجايعا 2019 جىلعى كۇزدە كىرگەن جاس ازاماتتار شارتتا كورسەتىلگەن تۇرۋ مەرزىمى بيىل اياقتالۋىنا بايلانىستى بىرنەشە ايدان سوڭ جالدامالى پاتەرلەرىن بوساتۋعا ءتيىس.
شىنتۋايتىندا, پاتەردى ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرۋ تەتىگى جاستاردىڭ ءوز تۇرعىنجايلارىن ساتىپ الۋعا ارنالعان باستاپقى جارنا قاراجاتىن جيناۋعا باعىتتالعان ەدى. ول جاس ازاماتتاردى ءوز قاراجاتتارىن ۇنەمدەپ جۇمساپ, ماسىلدىق پيعىلدان ارىلۋعا ىنتالاندىرۋعا ءتيىس بولاتىن. مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار وكىلدەرىنىڭ ويىنشا, وسى تەتىك جالدامالى پاتەر- لەردى جالعا الۋشىلاردىڭ ءجيى اۋىسىپ تۇرۋى جانە جاڭا جالعا بەرىلەتىن كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردى سالۋ ەسەبىنەن تۇرعىنجايعا مۇقتاجداردىڭ باسىم بولىگىن قامتۋى كەرەك-تۇعىن. بۇعان الماتى جانە استانا قالالارىندا, سونداي-اق اباي, اقتوبە, الماتى, اتىراۋ, جامبىل, جەتىسۋ, قاراعاندى, قوستاناي, ۇلىتاۋ وبلىستارىندا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان, سونداي-اق باسقا وڭىرلەردە دە قولعا الۋ كوزدەلگەن جاستارعا 5 پايىزدىق مولشەرلەمەمەن نەسيەلىك تۇرعىن ءۇي بەرۋدىڭ وڭىرلىك باعدارلامالارى سەپتىگىن تيگىزەتىنى داۋسىز. مۇنداي باعدارلامالارعا 2017-2022 جىلدار ارالىعىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردەن وتباسى بانكىنە 65,2 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, وسى قاراجات ەسەبىنەن اتالعان قارجى ۇيىمى 5 مىڭعا جۋىق ءوتىنىمدى ماقۇلداعان. ايتسە دە, جالدامالى پاتەرلەردە تۇرىپ جاتقان جۇمىسكەر جاستاردىڭ كوبى تۇرعىنجاي ساتىپ الۋعا ارنالعان باستاپقى جارناعا قاجەت قاراجاتتى جيناي الماعانى انىق.
«بۇگىندە مەگاپوليستەردەگى جالدامالى پاتەرلەردە تۇرىپ جاتقان جۇمىس ىستەيتىن جاستاردىڭ دالادا قالۋ قاۋپى جوعارى. ولاردىڭ ءوز جالاقىسىنان قارجى جيناپ, باسپانا الا الماۋىنىڭ وزىندىك سەبەپتەرى بار. 2019 جىلدان بەرى ينفلياتسيا دەڭگەيى شارىقتاپ, ءۇي باعاسى جىلدان-جىلعا ءوستى. وسىدان 5 جىل بۇرىن رەسپۋبليكا بويىنشا پاتەردىڭ شارشى مەترىنىڭ ورتاشا باعاسى 200 مىڭ تەڭگە بولسا, قازىر 400 مىڭ تەڭگەگە جۋىقتادى. ياعني 2 ەسەگە دەيىن ءوستى. شىندىققا تۋرا قاراساق, جاستار ءۇشىن باسپاناعا قارجى جيناۋدان گورى, قىمباتشىلىق قىسپاققا الىپ, كۇنكورىس ماسەلەسى الدىڭعى ورىنعا شىقتى», دەيدى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى داۋلەت مۇقاەۆ.
ول وتكەن جىلعى 6 قىركۇيەكتە وسى ماسەلە بويىنشا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكليارعا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, جالدامالى پاتەرلەردە تۇرىپ جاتقان جۇمىسكەر جاستاردىڭ وزدەرى تۇرىپ جاتقان باسپانانى جىلدىق مولشەرلەمەسىن 5 پايىزدان اسىرماي, كوپ دەگەندە 10 پايىزدىق باستاپقى جارنامەن ساتىپ الۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ ماسەلەلەسىن قاراستىرۋدى سۇراعان ەكەن.
وعان بەرىلگەن رەسمي جاۋاپتا: «قولدانىستاعى تەتىكتەر بويىنشا جاستاردىڭ باسىم كوپشىلىگىنە مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا, سونداي-اق تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىندە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنىڭ باسىمدىعىن ەسكەرە وتىرىپ, وسى كەزەڭدە جاستاردىڭ جالدامالى پاتەرلەرىن ساتىپ الۋ قۇقىعىن بەرۋ مەرزىمىنەن بۇرىن دەپ پايىمدايمىز», دەلىنىپتى.
حالىق قالاۋلىسى وزىنە كەلىپ ءتۇسىپ جاتقان جاستار وتىنىشتەرىنە وراي, ولاردىڭ كوكەيكەستى ماسەلەسىنە بيىل تاعى ورالىپ, 15 مامىردا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قانات بوزىمباەۆقا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپتى. وندا ءماجىلىس دەپۋتاتى جۇمىس ىستەيتىن جاستاردىڭ وزدەرى تۇرىپ جاتقان باسپاناسىن جەڭىلدىكتى كرەديت ارقىلى ساتىپ الۋىنا مۇمكىندىك بەرۋدى نەمەسە جالدامالى پاتەردە تۇرۋ مەرزىمىن ۇزارتۋدى ۇسىنعان. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, سوڭعى ۇسىنىستى قولداپ, جۇمىسكەر جاستاردىڭ جالدامالى پاتەرلەردە تۇرۋ مەرزىمىن ۇزارتىپ, ولاردىڭ جاستارعا ارنالعان تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارى ارقىلى تۇرعىنجاي ساتىپ الۋعا قاجەت باستاپقى جارناعا قاراجات جيناۋىنا قولايلى مۇمكىندىك بەرگەن ءجون ءتارىزدى. ويتكەنى داۋلەت مۇقاەۆتىڭ: «جاستار ەلدەگى وقيعالاردىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇر. ەلىمىزدە بولعان توتەنشە جاعدايلاردا توبە كورسەتەتىن دە – جاستار, قولداۋشىلار دا – جاستار. ال بىزدە ۇكىمەت تاراپىنان جاستارعا ءتيىستى دەڭگەيدە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر ما؟ ەڭ باستى قاجەتتىلىك – باسپانا ماسەلەسى دە شەشىمىن تاپپاي تۇر», دەگەن پىكىرىمەن كەلىسپەۋ قيىن.
قالاي بولعاندا دا, مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار بيىل كۇزدە جالدامالى پاتەردە تۇرۋ مەرزىمى اياقتالاتىن 1 مىڭ جاس ازاماتتىڭ باسپانا ماسەلەسىنە مۇقيات نازار اۋدارىپ, ۇتىمدى شارا قولدانسا, قۇبا-قۇپ.
