بۇگىندە ۇلىبريتانيالىق Heriot-Watt ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالىنا وقۋعا قابىلدانعان 300 ستۋدەنت العاشقى وقۋ جىلىن اياقتايدى. ولاردىڭ 35 پايىزى – اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ تۇلەكتەرى, 45 پايىزدان كوبى – مەملەكەت تاراپىنان قولداۋدى قاجەت ەتەتىن الەۋمەتتىك ساناتتاعى وتباسىلاردان شىققان تالانتتى جاستار. ستۋدەنتتەر ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىنەن كەلىپ, «ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى», «مۇناي ينجەنەرياسى جانە ەنەرگومەنەدجمەنت», «كومپيۋتەرلىك ينجەنەريا» ماماندىقتارىندا وقىپ جاتىر. ستۋدەنتتەردىڭ اراسىندا جەرگىلىكتى جاستارمەن قاتار اقمولا, جەتىسۋ, قىزىلوردا, باتىس قازاقستان, ماڭعىستاۋ, اتىراۋ وبلىستارى مەن باس قالالارىمىز استانا مەن الماتىدان كەلگەندەر دە بار. وسىلايشا, ءبىر جىل بۇرىن جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىندىگىنىڭ قولايى كەلگەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ يدەياسى تالانتتى جاستارعا تارتىمدى تارتۋ ەسەبىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
Heriot-Watt ۋنيۆەرسيتەتى – ۇلىبريتانيانىڭ ەڭ كونە ءارى بەدەلدى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى. بۇل ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تۇلەكتەرى جۇمىسقا ورنالاسۋ كورسەتكىشى بويىنشا 1-ورىندا. ال «مۇناي ينجەنەرياسى» ماماندىعى ەل ىشىندە ۇزدىك ۇشتىككە كىرسە, الەمدىك دەڭگەيدە 12-ورىندا تۇر. سونداي-اق يننوۆاتورلاردى دايىنداۋ كورسەتكىشى بويىنشا 6-ورىندا تۇرعانى بەلگىلى. جالپى, QS حالىقارالىق رەيتينگىندە الەمدەگى 20 مىڭنان اسا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ىشىندە 235-ورىنعا تۇراقتاعان. شەتەلدىك سەرىكتەستىكتى باعامداۋدا جوعارىدا ايتىلعان كورسەتكىشتەردى نەگىزگە الدىق.
فيليال ستۋدەنتتەرىمەن قاڭتار ايىنىڭ باسىندا ارنايى كەزدەسىپ, جوعارى وقۋ ورنىنىڭ باسشىسى رەتىندە قال-جاعدايلارىمەن تانىستىم. ولارعا ەلىمىزدىڭ ۇلكەن سەنىم ارتىپ وتىرعانىن, حالىقارالىق Heriot-Watt ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ العاشقى ستۋدەنتتەرى بولىپ ءوڭىر تاريحىندا ايرىقشا قالاتىنىن ايتتىم. ىزدەنۋشىلەرگە قويىلاتىن تالاپ تەك جاقسى وقۋ, ەڭبەكتەنۋ, ىزدەنۋ ەكەنىن جەتكىزدىم. شىنىندا زەرەكتەردى ىرىكتەۋدە جاڭىلماعان سياقتىمىز. مەنى ستۋدەنتتەردىڭ ءىلىم كوكجيەگىن كەڭەيتۋگە ۇمتىلىسى, مازالاعان ويلارىن مادەنيەتتى جەتكىزە الۋ قابىلەتتەرى قۋانتتى.
فيليالداعى بارلىق وقۋ ۇدەرىسى اعىلشىن تىلىندە جۇرگىزىلەدى. ءبىرىنشى وقۋ جىلى نەمەسە Foundation ستۋدەنتتەردى بريتان ستاندارتتارىنا ساي وقۋعا بەيىمدەۋگە باعىتتالعان. ءبىر سەمەستر بويى ستۋدەنتتەر اكادەميالىق اعىلشىن ءتىلىن تەرەڭدەتىپ وقيدى. توپتار شاعىن, 20 ادامعا دەيىن. سوندىقتان بۇل ساباقتار پراكتيكالىق جاعىنان جەكە ساباقتار دەڭگەيىندە دەۋگە بولادى. قاڭتار ايىندا نەگىزگى پاندەردى (ماتەماتيكا, فيزيكا, ينفورماتيكا جانە حيميا)وقىتۋ باستالدى, بارلىعى اعىلشىن تىلىندە وقىتىلادى. Heriot-Watt ۋنيۆەرسيتەتى ءوزىن گلوبالدى (الەمدىك) ۋنيۆەرسيتەت رەتىندە كورەتىندىكتەن, فيليالدارىنىڭ بارىندە ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى سينحروندالعان. دۋبايدا, مالايزيادا, ەدينبۋرگتە وقۋ ۇدەرىسى تولىعىمەن بىردەي, ستۋدەنتتەرگە بەرىلەتىن تاپسىرمالار دا Heriot-Watt اقتوبە فيليالىندا وقۋ جىلى باسقا فيليالدارمەن ءبىر ۋاقىتتا, شىلدە ايىندا اياقتالادى. دۇنيە ءجۇزىنىڭ كوپتەگەن ەلىندە جوعارى ءبىلىمدى يمپورتتاۋ جۇزەگە اسىرىلعان. جالپى, باتىس ەلدەرىندەگى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ فيليالىن اشۋ – الەمدىك ءۇردىس. بۇل دامۋشى ەلدەردىڭ جوعارى ءبىلىم جۇيەسىن قولدانۋ ارقىلى ەكونوميكالىق دامۋ مەن ادامي الەۋەتتى نىعايتۋ قۇرالى سانالادى. الەمدىك تاجىريبەگە سۇيەنسەك, شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەت كامپۋستارىن اشۋ ارقىلى ترانسۇلتتىق ءبىلىمدى يمپورتتاپ وتىرعان ەلدەر اراسىندا دۋباي, مالايزيا, وڭتۇستىك كورەيا, قىتاي جانە سينگاپۋردى اتاپ وتۋگە بولادى. بۇل مەملەكەتتەر فيليالدار اشۋ ارقىلى حالىقارالىق ستاندارتقا ساي ءبىلىم بەرىپ, جەرگىلىكتى كادرلار الەۋەتىن ارتتىرىپ قانا قويماي, ۇزدىك تاجىريبە نەگىزىندە وزدەرىنىڭ جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن كۇشەيتىپ, ونى ەكسپورتتاۋعا كىرىستى.
ۇلىبريتانيانىڭ جەتەكشى وقۋ ورنىمەن سەرىكتەستىك قۇرۋدا وقۋ ۇدەرىسىنە, فيليالداعى ءبىلىم باعدارلامالارىنا, تالاپكەرلەردى وقۋعا قابىلداۋعا بايلانىستى ءتۇرلى ساۋالدار تۋىندادى. ساراپشىلار حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق بويىنشا حالىقارالىق سەرىكتەستىكتىڭ شابلوندىق, ياعني بارلىعىنا ورتاق جانە ناقتى بەلگىلەنىپ قويعان انىقتاماعا عانا ساي ءبىر مودەلى بولۋى مۇمكىن ەمەستىگىن ايتادى. سەرىكتەستىك مودەلى قابىلداۋشى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ناقتى قاجەتتىلىكتەرىنەن تۋىندايدى. ءبىز سەرىكتەس تاڭداۋدا, ەڭ الدىمەن, «ەكى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قۇندىلىقتارى مەن باعدارلارى سايكەس كەلە مە جانە ءوڭىردىڭ كادرلىق سۇرانىسى قانداي؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەردىك. سودان سوڭ قوسديپلومدىق, ۆاليداتسيا ۇلگىلەرىن ۇيلەستىرگەن كامپۋس رەتىندە جۇمىس ىستەۋگە شەشىم قابىلدادىق. سەرىكتەسىمىز Heriot-Watt ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ شوتلانديادا 3 كامپۋسى, دۋبايدا, مالايزيادا جانە اقتوبەدە, بارلىعى 6 فيليالى بار. ولار بىزگە دەيىن شەتەلدە الدىڭعى ەكى فيليال اشۋدا تاجىريبە جيناقتاپ كەلدى.
فيليالدىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىنا كەلسەك, كەلىسىمگە سايكەس Heriot-Watt ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورلارىمەن قاتار, شەتەلدە ءبىلىم الىپ, تاجىريبە جيناقتاعان, ارنايى سەرتيفيكاتسيادان وتكەن وتاندىق بىلىكتى ماماندار دا ساباق بەرەدى. سونىمەن قاتار ۋنيۆەرسيتەت پروفەسسورلارى «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن «500 عالىم» جوباسى ارقىلى Heriot-Watt ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەدينبۋرگتەگى كامپۋسىندا ارنايى تاعىلىمدامادان ءوتىپ, بيىل كۇزدە فيليالدىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىنا قوسىلادى. وسىلايشا, ۇزاقمەرزىمدى جوسپارىمىزعا سايكەس, جەرگىلىكتى الەۋەتتى كۇشەيتىپ, كادرلىق ساياساتتى تۇراقتىلىق پەن تەپە-تەڭدىكتى ساقتاي وتىرىپ جۇزەگە اسىرىپ كەلەمىز. اعىلشىن پروفەسسورلارى از دەپ سىن تاعاتىندارعا سەرىكتەستىكتىڭ باستى ماقساتتارىنىڭ ءبىرىن ايتىپ ءوتۋ كەرەك. مۇنداعى ماقسات – سەرىكتەستىك اياقتالعان كەزدە ۋنيۆەرسيتەت مەنشىگىندە سالىنعان ينفراقۇرىلىم, حالىقارالىق تاجىريبە مەن بىلىكتىلىگى جوعارى وتاندىق ماماندار قالۋى كەرەك. بۇل قازىردەن باستاپ قولعا الىنىپ جاتىر.
فيليال جۇمىسى قالاي باسقارىلاتىنى تۋرالى ايتار بولسام, قوس ۋنيۆەرسيتەت رەكتورلارىنىڭ قاتىسۋىمەن 3 اي سايىن ستراتەگيالىق ءماجىلىس وتكىزىلەدى. وقۋ ساپاسى, باعالاۋ ستاندارتتارى جانە وقۋ ۇدەرىسى Heriot-Watt ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ارنايى اكادەميالىق مەنەدجەرلەرىنىڭ باقىلاۋىندا. وقۋ جىلى باستالعالى Heriot-Watt ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مالايزياداعى كامپۋسىنان ەلەكتروتەحنيكا جانە ەلەكترونيكا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, پروفەسسور دجەيسەرن پانگ, پروفەسسور ياپ يۋەنكيات, پروفەسسور لي ۆەن نام ستۋدەنتتەرگە فيزيكا جانە حيميا پاندەرىنەن, ەدينبۋرگ كامپۋسىنان ينفورماتيكا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, دوتسەنت دجۋرريان حەيدج, گەوەنەرگەتيكالىق ينجەنەريا ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى اسگار شامس, باعدارلامالىق ينجەنەريا مەن ەسەپتەۋ كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى كريستيان دوندرۋپ ستۋدەنتتەرگە ءدارىس وقىپ, ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىمەن كەزدەسىپ, تاجىريبەلەرىن ءبولىستى.
ءبىز ۇزدىك ستۋدەنتتەردى ەدينبۋرگ, دۋباي مەن مالايزياعا «Go global» باعدارلاماسى بويىنشا ءبىر اكادەميالىق سەمەسترگە وقۋعا جىبەرەمىز. سينحروندى وقىتۋدىڭ ناتيجەسىندە ولار اعىنعا بىردەن قوسىلادى. 4-كۋرستى اياقتاعان سوڭ تۇلەكتەر ەكى ديپلوم – ءبىزدىڭ ق. جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جانە Heriot-Watt ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ديپلومدارىن يەلەنەدى. اقتوبەدە بەرىلەتىن Heriot-Watt ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ديپلومى بارلىق فيليالدارمەن بىردەي ۇلگىدە بولادى. فيليال ستۋدەنتتەرىن ءارى قاراي ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرىن دە وڭتايلى قاراستىرىپ وتىرمىز. باكالاۆرياتتان سوڭ عىلىم جولىنا تۇسۋشىلەرگە ماگيستراتۋرا جانە بىرىككەن PhD باعدارلامالارىن قۇرىپ جاتىرمىز. ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەننەن كەيىن ەڭبەككە ارالاسۋدى جوسپارلاپ وتىرعاندارعا دا ۇسىنىستارىمىز كوپ. وڭىرىمىزدەگى ءىرى ءوندىرىس جانە ونەركاسىپ ورىندارىنىڭ بارىمەن ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمىن جاساعانبىز.
ەكونوميكانىڭ نەگىزگى ولشەمدەرىنىڭ ءبىرى ادامي كاپيتالعا جاۋاپتى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان ەلىمىزدە الەمدىك مىقتى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ فيليالدارىن اشۋ باستاماسى جالعاسۋعا ءتيىس. ويتكەنى ولار فيليال بولسا دا, ءبىلىم ساپاسىنىڭ ءوز ەلىندەگىدەي بولۋىن قاتاڭ قاداعالايدى, ستاندارتتارىن ساقتايدى, مۇنى ءبىز كورىپ وتىرمىز. نەگىزىنەن مۇنداي ۇدەرىس جوعارى ءبىلىم سالاسىنداعى ينتەرناتسيوناليزاتسيانى جەدەلدەتىپ, ەلدەگى جوعارى ءبىلىمنىڭ ەكسپورتتىق پوتەنتسيالىن ارتتىرادى. الەمدىك دەڭگەيدەگى شەتەلدىك سەرىكتەس ۋنيۆەرسيتەت ارقىلى ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عانا ەمەس, ءبىلىم جۇيەسىنىڭ تانىمالدىلىعى نىعايىپ, بەدەلى ارتادى. قازىردىڭ وزىندە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنەن Heriot-Watt ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالىنا وقۋعا تۇسۋگە نيەتتى تالاپكەرلەردىڭ كوبەيگەندىگىن بايقاپ وتىرمىز. جاڭا وقۋ جىلىنا شەتەلدىكتەردى قابىلداۋ جوسپارىمىزدا بار. شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتپەن بۇل دەڭدەيدەگى تەرەڭ ىنتىماقتاستىق ارقىلى قازاقستاندىق ءبىلىم بەرۋ برەندى قالىپتاسادى. سونداي-اق ءوڭىر سۇرانىسىنا سايكەس ساپالى تەحنيكالىق كادرلار تاپشىلىعى شەشىلمەك. بۇل سەرىكتەستىكتىڭ قانشالىقتى تەرەڭ ءارى ستراتەگيالىق تۇرعىدان ماڭىزدى ەكەنىن بايقاۋعا بولادى. ونىڭ قۇرىلىمدىق فورماسى برانچ كامپۋس, فيليال, نەمەسە باسقا زاڭ مارتەبەسىندە بولۋى دا باستى ماسەلە ەمەس. ەڭ ماڭىزدىسى – وقۋ ۇدەرىسىنىڭ قارقىندى ءجۇرىپ, ءوز ماماندارىمىزدى ودان ءارى جەتىلدىرۋگە, سىرتتان بىلىكتى مامانداردى تارتۋعا, اكادەميالىق ساپانى نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىندىگىندە.
بىلتىر جەلتوقساندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اقتوبە وبلىسىنا رەسمي ساپارى كەزىندە ۋنيۆەرسيتەتىمىزگە ارنايى كەلىپ, Heriot-Watt فيليالىنىڭ قىزمەتىمەن, وقۋ بارىسىمەن تانىستى. عالىمدارىمىزبەن, فيليال ستۋدەنتتەرىمەن جۇزدەسىپ, جىلى لەبىزىن جەتكىزدى. بۇل كەزدەسۋ ۇجىمعا ۇلكەن جىگەر بەردى. پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سايكەس جۇزەگە اسقان جوبامىزدىڭ ناتيجەسى ۋاقىت وتە كورىنەتىنىنە سەنەمىن. ءبىلىم جۇيەسىنىڭ ساپاسىن ارتتىرىپ, الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرۋدە مەملەكەت تاراپىنان قولعا الىنعان باتىل باستامانىڭ ءمان-ماڭىزى زور.
2027 جىلى ءوز وتانىندا شەتەلدىك تەحنيكالىق جوعارى ءبىلىم العان تالانتتى جاستاردىڭ تۇڭعىش لەگىن دايىنداپ شىعارامىز. ءبىز ءۇشىن بۇل – ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ارتاتىن ماڭىزدى ميسسيا.
لاۋرا قاراباسوۆا,
ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, PhD
