ونەر • 22 مامىر, 2024

قايتا تۇرلەنگەن «نوتر-دام دە پاري»

100 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

XX عاسىردىڭ ايگىلى حورەوگرافى رولان پەتيدىڭ موريس جارر­دىڭ مۋزىكاسىنا قويعان «پاريج قۇداي اناسىنىڭ سوبورى» اتتى اڭىزعا اينالعان بالەتى – بەكزات ونەر جانكۇيەرلەرى­نىڭ قاي كەزدە دە اسىعا كۇتەتىن قويىلىمى. ايتۋلى تۋىندى ەلوردا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ ۇلكەن زالى ساحناسىندا ۇسىنىلدى.

قايتا تۇرلەنگەن «نوتر-دام دە پاري»

ۆيكتور گيۋگونىڭ كوپشىلىك جاق­سى كورەتىن كلاسسيكالىق روما­نىنىڭ جەلىسى بويىنشا جاسالعان سپەكتاكل ءوزىنىڭ بىرەگەيلىگى مەن وزەكتىلىگىن ءالى كۇنگە دەيىن باسەڭ­سىتكەن جوق. كەرىسىنشە ول كو­رەرمەندەردىڭ وشپەس ماحاببا­­تىنا يە بولىپ قويماي, ۇنەمى تەاتر سىنشىلارىنىڭ دا وڭ باعا­سىن الىپ كەلەدى.

«استانا وپەرا» بالەت ترۋپ­پاسىنىڭ ورىنداۋىنداعى سپەك­تاكلدى 2016 جىلى زور تابىس­­پەن وتكەن پرەمەراسىنان باس­تاپ ەلوردالىق كورەرمەندەر عانا ۇنا­تىپ قويعان جوق, سونىمەن قاتار وعان اباي اتىنداعى تەاتر ساحناسىندا الماتىنىڭ جانە ماريا تەاترىنىڭ ساحناسىندا سانكت-پەتەربۋرگتىڭ تالعامپاز كو­رەرمەندەرى دە تاڭداي قاعا قول سوقتى. ويتكەنى رولان پەتي قو­يىلىمدى العاش رەت پاريج وپەرا تەاترىندا ساحنالاعان ساتتەن باستاپ ونىڭ داڭقى اسقاقتاي بەر­دى. الپىس جىل بويى سان الۋان بالەت ترۋپپالارىنىڭ ينتەرپرەتاتسياسىندا الەمدىك جە­تەكشى ­تەاتر ساحنالارىندا قويىلىپ كە­لە جاتقان سپەكتاكل سيقىرىنىڭ سىرىنا ءالى ەشكىم تولىق بويلاي العان جوق. دەسە دە ءار ۇجىم ءتۇرلى تاجىريبە­لەر­گە بارىپ, الەمدىك كلاسسيكانى وزىنشە تۇرلەندىرۋگە بەيىلدى. سونىڭ ءبىرى دە وسى – «استانا وپەرا». ەلوردا تەاترىنداعى بۇل بالەت فرانتسيالىق «رولان پەتي بالەتتەرى» قورىمەن بىرگە جۇزە­گە اسىرىلعان, قويىلىم ۇيلەس­تىرۋشىسى ءارى جارىق بويىنشا سۋرەتشى – جان-ميشەل دەزيرە.

سم

وسى تۇستا ەسكەرە كەتەتىن ءبىر جايت, ايتۋلى بالەتتى ورىنداۋ كەز كەلگەن ۇجىمعا سەنىپ تاپسىرىلا بەرمەيتىنىن باسا ايتقىمىز كەلەدى. ونى رەپەرتۋارعا قوسۋ ءۇشىن ارتىستەر جوعارى كاسىبيلىك پەن كەرەمەت اكتەرلىك شەبەرلىكتى پاش ەتۋگە ءتيىس.

رولان پەتيدىڭ بىرەگەي تۋىندىسى «استانا وپەراعا» الەمدىك بالەت جۇلدىزى, رەسەيدىڭ حالىق ءارتىسى التىناي اسىلمۇراتوۆا­نىڭ باستاماسىمەن اكەلىنگەن بولاتىن. ءوز ۋاقىتىندا التىناي ابدۋاحيمقىزى ماەسترو رولان پەتيدىڭ شاقىرۋىمەن 5 جىل بويى ونىڭ ترۋپپاسىندا ەڭبەك ەتىپ, فرانتسۋز مايتالمانى­نىڭ كوپتەگەن حورەوگرافيالىق جاۋ­ھارلارىنداعى باستى پارتيالاردا جارقىن ونەر كورسەتكەن.

كەيىن ءوزى ەڭبەك ەتەتىن «استانا وپەرا» تەاترى ساحناسىنا الىپ كەلۋدى ماقسات ەتىپ قويعان ءبيشى وسى بالەتتى قويۋ ءۇشىن فرانتسيادان ارنايى مامان شاقىرادى. ول – الەمدىك مۋزىكالىق قاۋىمداس­تىق بيىل ءجۇز جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ ءوتىپ جاتقان ماەسترو رولان پەتيدىڭ دوسى, اسسيستەنتى ءارى داستۇرلەرىن ساقتاۋشى مامان لۋيدجي بونينو. اتالعان بالەت حورەوگرافياسىنىڭ اۆتورلىق نۇسقاسىنىڭ ءمىنسىز تازالىعىن ساقتاۋ ءۇشىن ەلىمىزگە ات تەرلەتىپ جەتكەن بالەتمەيستەر «پاريج قۇداي اناسىنىڭ سوبورى» سپەك­تاكلىنە شىن مانىندە سونى سەرپىن سىيلادى.

«مەن قازاقستانعا, استاناعا وسىناۋ كەرەمەت سپەكتاكلمەن قايتا كەلگەنىمە, سونىمەن قا­تار «استانا وپەرا» بالەت ترۋپ­پاسىمەن جانە ونىڭ كور­كەمدىك جەتەكشىسى التىناي اسىل­مۇ­را­توۆامەن تاعى دا جۇمىس ىستەپ جات­­­قانىما قۋانىشتىمىن. ول مە­­نىڭ جاقىن دوسىم, تالانتتى جان. التىناي حانىممەن بىرلەسە ونەر تۋدىرۋ – جاننىڭ راحاتى. «استانا وپەرا» ساحناسىنا شىق­قان «پا­ريج قۇداي اناسىنىڭ سوبو­رى» با­لە­تىنىڭ قويىلۋ دەڭگەيىنە قويۋ­شى بالەت­مەيستەر رەتىندە كوڭى­لىم تولدى. راسىمەن دە رولان پەتي­دىڭ ءستي­لىن ورىنداۋ وتە قيىن, سەبە­بى ول كلاسسيكالىق ءبيدىڭ تەحنيكا­سى­نان ايتارلىقتاي ەرەكشەلەنە­دى. دەگەنمەن بۇل قيىندىقتى تالانتتى ترۋپپا ءا دەگەننەن ەڭسەرە ءبىلدى. ارتىستەر تاپسىرمانى تاماشا ورىنداپ شىقتى. وسى ورايدا تەاتردىڭ جەتەكشى سوليستەرىن اتاپ وتپەسكە بولمايدى. عاجاپ ءبيشى باقتيار ادامجان رولان پەتي­دىڭ كوپتەگەن سپەكتاكلىندە ونەر كور­سەتكەن جانە وسى بالەتتەگى باس­تى پارتيانى ءجيى ورىنداعان, سو­نىڭ ىشىندە باقتياردىڭ يتاليادا تا­­نىستىرعان كۆازيمودوسىن تال­عامپاز كورەرمەن زور قوشەمەتپەن قارسى الدى. «پاريج قۇداي انا­سىنىڭ سوبورى» بالەتىنىڭ استانا حالقىنىڭ كوڭىلىنەن شىققانىنا وتە قۋانىشتىمىن. بۇل – ءسوزسىز ەڭبەگىمىزدىڭ اقتالعانى, دەدى لۋيد­جي بونينو.

اتالعان قويىلىم تۋرالى Thoughts on Papyrus. Exploration of Literature, Cultures & Knowledge سايتىندا جاريالانعان سىن ماقا­لادا: «وسىناۋ اۆانگاردتىق سپەكتاكل وزىنە بالەتتىڭ ءداستۇرلى ەلە­مەنتتەرىن زاماناۋي بي تەحنيكاسىمەن بىرىكتىرە وتىرىپ, ءۇش ءتۇرلى جىگىتتىڭ: قاتال ءدىن قىزمەتشىسى كلود فروللو, ۇسقىنسىز, بىراق اقكوڭىل قوڭىراۋشى كۆازيمودو مەن كەلبەتتى كاپيتان فەبتىڭ عاشىقتىق ىنتىزارلىعىنىڭ نىسانىنا اينالعان كەدەي سىعان قىزى ەسمەرالدانىڭ حيكاياسىن باياندايدى. الدەبىرەۋ ەمەس, يۆ سەن-لوران جاساپ شىعارعان جارقىن, ءساندى كوستيۋمدەر, سونداي-اق كومپوزي­تور موريس جارردىڭ مۋزىكاسى وسى­­ناۋ قويىلىمدى ناعىز كوز قۋان­تار­لىق مەرەكەگە اينالدىرۋعا كو­مەك­تە­سە­دى. ونىڭ ۇستىنە, بالەت دىن­گە بەرىلۋشىلىك, پارىز, رومانتي­كا­لىق ماحاببات پەن قۇشتار­لىق سىندى تاقىرىپتاردى قوزعاي­دى», دەپ باعالاي كەلە: «پاريج قۇداي اناسىنىڭ سوبورىندا» رولان پەتي حورەوگرافيانىڭ دامۋىنداعى ءوزى­نىڭ ەڭ ۇلكەن دارىنىن – تاريحي رەاليزم مەن فانتاستيكالىق حيكايامەن بىرىكتىرە الاتىن قابىلەتىن پاش ەتەدى. توپتىق بيلەردىڭ دە, قۋاتتى سولونىڭ دا حورەوگرافيا­سى شىڭىنا جەتكىزىلگەن, ال مۋزىكا ءورىس الىپ جاتقان دراما­نىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى ءجيى ەسكەر­تىپ وتىرادى. ماسەلەن, ول سىعان قىزى تۋىنداتقان قۇشتارلىق, ەسمەرالدا نەمەسە كۆازيمودو كەز كەلگەن ساتتە تاپ بولاتىن قاۋىپ ­بولۋى مۇمكىن», دەپ تۇشىمدى ءتۇيىن جاسالىپتى.

ەلىمىزدە عانا ەمەس, الەم كورەر­مەندەرى ورتاسىندا دا جوعارى با­عاعا يە بولعان بالەتتە «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ سيمفونيالىق وركەسترى, بالەتى, حورى جانە ميمانسى «قۇرمەت» وردەنىنىڭ كا­ۆالەرى رۋسلان ءبايمۋرزيننىڭ جە­تەكشىلىگىمەن ونەر كورسەتتى. ال سپەك­تاكلدىڭ باستى بەينەلەرىن ەلوردالىق تەاتردىڭ تانىمال ار­تىس­تەرى تانىستىردى. اتاپ ايتساق, نا­­زىك ەسمەرالدانىڭ پارتياسىن قوس قۇرامدا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى ايگەرىم بەكەتاەۆا مەن ءمادينا ونەرباەۆا ورىنداسا, كۆازيمودونىڭ رولىندە ساحناعا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىر­گەن قايراتكەرى باقتيار ادام­جان, سەرىك ناقىسپەكوۆ شىقتى. فرول­لو – ارمان ورازوۆ, ايبار توق­تار, فەب – دياس قۇرمانعازى (دە­بيۋت), ەركىن راحماتۋللاەۆ ساراپتا­ۋىن­دا كورەرمەنىمەن قاۋىشتى. 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى قورعايدى

ساياسات • بۇگىن, 08:58