كوللاجدى جاساعان – الماس ماناپ, «EQ»
اسكەري دراما ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندەگى ساربازدارىمىزدىڭ كوزسىز ەرلىگى مەن باتىلدىعى, سونىمەن قاتار قازاق قىزدارىنىڭ قايسارلىعىنان سىر شەرتەدى. فيلم سيۋجەتىنە ارقاۋ بولعان باس كەيىپكەر – «قارا قىزدىڭ» تاعدىرى, وتتى جىلدارداعى بوياماسىز ءومىر كورىنىستەرى ءھام سۇراپىل جىلداردىڭ بارلىق تاقسىرەتىنە قاراماستان, ءبىرىن-ءبىرى تاباتىن كەيىپكەرلەردىڭ وقيعاسى كوڭىل قوزعايدى.
«قارا قىز» – قاھارماندىق تۋرالى فيلم. سوعىس جىلدارىنىڭ شىندىعىمەن قاتار قان مايدان ورتاسىندا جانكەشتى ەرلىك كورسەتكەن باتىرلارىمىز بەن تىلدا ءجۇرىپ قىرۋار ەڭبەك تىندىرعان ازاماتتاردىڭ ادامي قۇندىلىقتارى, دوستىق پەن ماحاببات سىندى اياۋلى سەزىمدەرىن باياندايدى. سوعىستىڭ قاسىرەتى, ادامزات جانىنا سالعان جاراسى ەشقاشان جازىلماق ەمەس. سول سەكىلدى وسىناۋ بەيبىت ءومىرىمىز ءۇشىن جانىن بەرىپ, مايدان دالاسىندا قىرشىننان قيىلعان بوزداقتاردىڭ ەرەن ەڭبەگىن دە ماڭگىلىك جادىمىزدا ساقتاۋ – پارىزىمىز», دەپ اعىنان اقتارىلعان اۆتور سوعىسقا قازاقتىڭ 7 قىزى وپەراتور بولىپ كەتىپ, وكىنىشكە قاراي, قايتا ورالماعانىن, بۇل تۋىندى مايداننان قايتپاعان ارۋلاردى ەسكە تۇسىرەتىن تۋىندى ەكەنىن باسا ايتتى. رەجيسسەردىڭ ايتۋىنشا, فيلم يدەياسىن ەڭ العاش ۇسىنعان ادام – قازاق قىزدارىنىڭ اراسىنان شىققان تۇڭعىش كاسىبي رەجيسسەر داريعا ءتىنالينا. سوعىس كەزىندە كسرو ورتالىق كينوستۋدياسىندا قىزمەت ەتىپ, وتتى جىلداردى كوزىمەن كورگەن سۋرەتكەر مايدان دالاسىنداعى ەلەنبەي قالعان قازاق قىزدارىنىڭ ەرلىگىن كورسەتەتىن فيلم ءتۇسىرۋدى ارماندايتىنىن ايتىپ, تىلەگىن سول كەزدەگى ستۋدەنت تالعات تەمەنوۆكە جەتكىزىپتى.
«قازاقتان شىققان 7 وپەراتور قىزدىڭ سوعىسقا اتتانىپ, قايتىپ ورالماعان قاسىرەتتى تاعدىرى تۋرالى مەن ماسكەۋدەگى س.گەراسيموۆ اتىنداعى بۇكىلرەسەيلىك كينەماتوگرافيا ينستيتۋتىندا (ۆگيك) سەرگەيا سولوۆەۆتىڭ رەجيسسەرلىك شەبەرحاناسىندا وقىپ جۇرگەن كەزىمدە داريعا ءتىنالينانىڭ اۋزىنان ەستىگەن ەدىم. تاقىرىپ مەنى قاتتى قىزىقتىردى. ۇزاق جىل ويىمنان كەتپەي تولعانتىپ ءجۇردى. ناتيجەسىندە, «قارا قىز» ءفيلمى ومىرگە كەلدى», دەپ تالعات تەمەنوۆ ءتۇسىرىلىم تۋرالى سىر اشتى. سونىمەن قاتار فيلمگە تۇسكەن اكتەرلەردىڭ كوپشىلىگى ۇلكەن كينوعا العاش قادام باسقان جاڭا ەسىمدەر ەكەنىن دە تىلگە تيەك ەتتى.
فيلمدە باستى رولدەردى جاس اكتەرلەر – نۇراي ساقتاپوۆا مەن ەرلان قۇلمۇرزين سومداپ شىقتى. نۇراي ءۇشىن بۇل كينوداعى دەبيۋتى بولسا, ەرلان – كوپتەگەن تەلەحيكايادان كورىنىپ جۇرگەن تالانتتى اكتەر. سونداي-اق قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى دۋلىعا اقمولدا, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى الىمبەك ورازبەكوۆ, مەدعات ومىراليەۆ, اسەت يمانعاليەۆ باستاعان كانىگى شەبەر اكتەرلەر ويىنى دا كاسىبيلىگىمەن كورەرمەنىن ءتانتى ەتتى. ال فيلمگە ساۋندترەك بولعان «قاراعىم-اي» كومپوزيتسياسىن قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ديماش قۇدايبەرگەن ورىندادى.
اتالعان تاۋىندىدا رەجيسسەرمەن اكتەرلەردىڭ تابىستى ىزدەنىسىنەن بولەك, قويۋشى وپەراتور مارس وماروۆ پەن سۋرەتشى ەركەن سۇلەيمەنوۆتىڭ دە ەڭبەگىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. سول كەزدىڭ بۇكىل احۋالى مەن بەينەسىن تولىق بەرۋ ءۇشىن جازىق دالادا ءىى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس قارساڭىنداعى تۇتاس ءبىر اۋىلدى بەينەلەۋدە سۋرەتشىلەر ايانباي تەر توكتى.
«تىلداعى ەلدىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن بەينەلەيتىن اۋىلدى تۇرعىزۋعا ءبىر جارىم ايداي ۋاقىت كەتتى. بۇل وتە قيىن بولدى. ايدالادا, اينالادا ەشتەڭە جوق, ون شاقتى ادام جۇمىس ىستەدىك. اۋىل وتكەن عاسىردىڭ 30-40 جىلدارىنداعى ارحيۆتىك قۇجاتتار نەگىزىندە جاسالدى. باس-اياعى ون بەس عيمارات سالدىق», دەيدى كارتينانىڭ قويۋشى-سۋرەتشىسى ەركەن سۇلەيمەنوۆ.
فيلم كورۋگە كەلگەن قازاقتان شىققان تۇڭعىش عارىشكەر, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, حالىق قاھارمانى توقتار اۋباكىروۆ: «سوعىستا قازاق قىزدارى كوپ بولدى. ءبىر عانا مەن تۋىپ-وسكەن قاراعاندىنىڭ وزىنەن قانشاما قاھارمان شىقتى. وكىنىشكە قاراي, كوپشىلىگىنىڭ ەرلىگى ەسكەرىلمەي قالدى. سولاردىڭ بىرەۋىنىڭ تاعدىرىن بۇگىن فيلمنەن كوردىك. سوعىستىڭ قالاي بولعانىن رەجيسسەر جان-جاقتى, اسەرلى كورسەتە ءبىلدى. بۇگىنگى بەيبىت ءومىرىمىزدىڭ جولىندا وسىنداي قانشاما قايسار قىزدارىمىز قىرشىننان قيىلدى عوي. فيلمنەن ەرلىكتى, ورلىكتى, قايسار مىنەزدى كوردىك. باستىسى ماحاببات, دوستىق, ادالدىق سىندى ادامي قۇندىلىقتاردىڭ كۋاسى بولدىق. مۇنداي تۋىندىلار كوپتەپ ءتۇسىرىلۋى قاجەت. وسكەلەڭ ۇرپاق ءوز باتىرلارىن ءبىلىپ وسۋگە ءتيىس», دەدى عارىشكەر.
قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇستازى, بەلگىلى كينو مامانى تالعات تايشان «قارا قىز» تۋرالى: «بۇل – رەجيسسەر تالعات تەمەنوۆتىڭ كاسىبي تۇرعىدان ناعىز كەمەلىنە كەلىپ, بولىپ-تولىسقان شاعىندا تۇسىرگەن تابىستى تۋىندىسى. فيلمگە تۇسكەن اكتەرلەردىڭ ىزدەنىسى دە كوز قۋانتىپ, كوڭىل مارقايتادى. اسىرەسە كارتينانىڭ قويۋشى وپەراتورى مارس وماروۆتىڭ ىزدەنىسىنە قۇرمەتىم ايرىقشا» دەپ تولعانسا, كينورەجيسسەر, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى سلامبەك تاۋەكەل: «قارا قىز» كارتيناسىندا تالعات دوسىمعالي ۇلىنىڭ رەجيسسەر رەتىندەگى كاسىبي قىزمەتىنەن بولەك, ادام رەتىندەگى ازاماتتىق, سۋرەتكەرلىك ويلارى دا ايشىقتى بەدەرلەنىپتى. فيلم جانسىز ەمەس, وندا سەزىم بار, ادام ءومىرىنىڭ كۇنگەيى مەن كولەڭكەسى قاتار ورىلگەن بوياماسىز شىندىعى جاتىر», دەدى.
ال سەنات دەپۋتاتى دارحان قىدىرالى كينوتۋىندى قارا قىزدىڭ تاعدىرى ارقىلى سوعىس كەزىندە ەڭ ۇلكەن اۋىرتپالىقتىڭ قىزدارعا, ايەلدەرگە, تىلداعى ارۋلارىمىزعا تۇسكەنىن شىنايى كورسەتە بىلگەنىن ايتتى: «بۇل فيلم – مايداندا بولعان قاھارمان قىزدارىمىزعا قويىلعان كەرەمەت ەسكەرتكىش ءارى كەلەسى جىلى 80 جىل بولاتىن جەڭىسكە تاماشا تارتۋ دەپ قابىلدايمىز», دەدى د.قىدىرالى.
جالپى بيۋدجەتى 547 ملن 636 مىڭ تەڭگەنى قۇرايتىن فيلم ءتۇسىرىلىمى وتكەن جىلى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اۋماعىندا, پەتروپاۆل قالاسىنىڭ ماڭىندا, سونداي-اق الماتى وبلىسىنىڭ اقشي اۋلىندا ءوتتى. ءبىر ايعا جۋىق ۋاقىتتا ءتۇسىرىلىپ, تۇتاس ءبىر ءداۋىردىڭ شىندىعىن بوياماسىز سۋرەتتەگەن تاريحي دراما قىركۇيەك ايىندا جالپىحالىقتىق كورسەتىلىمگە شىعادى دەپ جوسپارلانۋدا.
«مەنىڭ ماقتاناتىنىم, فيلمگە تۇسكەن اكتەرلەردىڭ 80 پايىزعا جۋىعى – جاڭا ەسىمدەر. بارلىعى دا تالانتتى. ءتۇسىرىلىم الاڭىندا ارقايسىسى جانىن سالىپ جۇمىس ىستەدى. سول ءۇشىن دە كوماندامدا بولعان بارشا جانعا ريزامىن. جالپى, كينو وتە قىسقا ۋاقىت, نەبارى 22 كۇننىڭ ىشىندە تۇسىرىلگەنىمەن, مونتاجى وتە ۇزاق ءجۇردى. قارجى جەتىسپەي قالدى. دەسە دە ءفيلمنىڭ كورەرمەنگە جول تارتۋىنا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى, ۇلتتىق كينونى قولداۋ ورتالىعى قولداپ, ناتيجەسىندە بۇگىن العاشقى كورەرمەنىمەن قاۋىشىپ وتىر. بارلىعىنا العىسىمدى بىلدىرەمىن. اسىرەسە ۇلتتىق ونەرىمىزدىڭ وركەندەۋىنە ۇيىتقى بولىپ جۇرگەن مينيستر ايدا بالاەۆاعا راحمەت ايتقىم كەلەدى. راس, بۇل فيلم بۇگىنگى كينونارىقتى جاۋلاعان كومەديالار سياقتى قىرۋار كورەرمەن جينامايتىن شىعار. الايدا وسىنداي جۇمىستار سوعىس كەزىندەگى باتىرلار ءۇشىن, اسىرەسە ولاردىڭ سوعىستا بولعانىن كورسەتەتىن, دالەلدەيتىن كينولاردىڭ ءبىرى دەپ بىلەمىن», دەدى رەجيسسەر كورسەتىلىمنەن سوڭ جاڭا جۇمىسى تۋرالى تولعانىپ.
قازاق كينەماتوگرافياسىنىڭ قورجىنىن تاعى ءبىر تۇشىمدى تۋىندىمەن تولىقتىرعان «قارا قىزدىڭ» كورەرمەنى كوپ بولسىن دەيىك ەندەشە!
