«Freedom Insurance» باسقارما توراعاسى ازامات كەرىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ساقتاندىرۋ ءپوليسى سۋ تاسقىنى نەمەسە جەر سىلكىنىسى سياقتى تاۋەكەلدەردى قامتىمايدى. بۇل باعىت وتە قىمبات. قايتا ساقتاندىرۋ باعدارلامالارى بىرنەشە ءجۇز مىڭ, ءتىپتى ميلليونداعان دوللاردان باستاپ 5 ميلليون, 25 ميلليون دوللار جانە باسقا دا تاۋەكەلدەردى وتەيدى. بىراق جىلجىمايتىن مۇلىكتى ساقتاندىرۋ پوليستەرىنە سۇرانىس جوعارى ەمەس. جينالعان اقشا قايتا ساقتاندىرۋ سىيلىقاقىسىن ساتىپ الۋعا جەتپەيدى. سول سەبەپتى, ساقتاندىرۋشىلار مۇنداي نىسانداردى جاپپاي ساقتاندىرمايدى.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, تابيعي اپات بولعاندا مەملەكەتتىڭ كومەگىنە يەك ارتۋ – نارىق زاڭىنىڭ دامۋىن تەجەيتىن كونسەرۆاتيۆتى باعىت. دامىعان ەلدەردە تابيعي اپات كەزىندەگى شىعىن ساقتاندىرۋ كومپانيالارى ەسەبىنەن وتەلەدى. بۇل – ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىنەن باستاپ قولعا الىنعان, ابدەن جۇيەلەنگەن ءداستۇر.
ازىرگە شىعىن مەملەكەت ەسەبىنەن وتەلەدى دەگەن قۇرعاق اقپارات پايدا بولىپ جاتىر. مىسالى, «ەۋرازيا» ساقتاندىرۋ كومپانياسىنىڭ اپات شىعىنىن 6 ملرد تەڭگە دەگەن پايىمىنا تاۋەلسىز ساراپشىلار كۇمانمەن قارايدى. سۋ تاسقىنى كەزىندە توپان سۋدىڭ استىندا قالعان اۆتوجول, تەمىرجول, كوپىر, سۋ قويمالارىنىڭ قانشالىقتى جارامسىز بولىپ قالعانىن باعامداۋ وڭايعا سوقپايدى. بۇدان باسقا دا شىعىن تۇرلەرى جەتىپ-ارتىلادى. وسى تۇستا ء«بىز نەگە ساقتاندىرۋ قىزمەتى ارقىلى الەۋمەتتىك پروبلەمانى شەشە الاتىن ەلگە اينالا الماي وتىرمىز» دەگەن كوپتەن بەرى ايتىلىپ كەلە جاتقان سۇراق تاعى دا الدىمىزدان شىعادى.
قارجىگەر راسۋل رىسمامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ساقتاندىرۋ سەگمەنتىندە ولقىلىق كوپ.
ء«بىز ورتالىقتان شالعاي ايماقتار عانا ەمەس, ءبىر الماتىنىڭ ءوزىن ساقتاندىرا الماي وتىرمىز. سەبەبى ەلدە ساقتاندىرۋ مادەنيەتى قالىپتاسقان جوق. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتى بويىنشا الماتىدا تۇرعىن ءۇي قورىنىڭ جالپى اۋدانى 52 ميلليون شارشى مەتر ەكەن. 1 شارشى مەتردىڭ ورتاشا باعاسى – 700 مىڭ تەڭگە. سوندا تەك باسپانانىڭ ءوزى 36 تريلليون تەڭگە تۇرادى دەگەن ءسوز. سالىستىرۋ ءۇشىن ايتساق, بۇكىل قازاقستاننىڭ 2024 جىلعا ارنالعان بيۋدجەتى 24 تريلليون تەڭگەنى قۇرايدى», دەيدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ءبىر پاكەت بويىنشا جەر سىلكىنىسى نەمەسە وزگە دە اپاتتاردان ساقتاندىراتىن ونىمدەردى ساتىپ الۋعا بولادى. ساقتاندىرۋ باعاسى ساقتاندىرۋعا كىرەتىن تاۋەكەلدەر سانىمەن انىقتالادى. وسى رەتتە ساراپشى ساقتاندىرۋ نارىعىنداعى ويىن ءتارتىبىن وزگەرتپەسەك, جاعدايدىڭ وزگەرمەيتىنىن اشىق ايتىپ وتىر. ءىرى مەگاپوليستەردەگى ءىرى نىسانداردى عانا ساقتاندىرۋمەن اينالىساتىن كومپانيالار ءۇشىن ايماقتاعى ينفراقۇرىلىمدار دا, اۋىلدىڭ مال-جانى دا تارتىمسىز.
ر.رىسمامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, تاجىريبەسى بار كومپانيالاردىڭ مۇمكىندىگىن اۋىلدىڭ مۇمكىندىگىنە بەيىمدەۋ كەرەك دەگەن ءسوز ايتۋعا عانا وڭاي. ول ءۇشىن مەملەكەتتىڭ قولداۋى كەرەك.
ء«بىزدىڭ گەوگرافيالىق ەرەكشەلىگىمىزدە سۋ تاسقىنى ءتارىزدى اپاتتاردىڭ باسىم كوپشىلىگى سىرت ەلدەرگە بايلانىستى. وتكەن اپتادان بەرى رەسەيدەگى تاسقىن سۋدىڭ قازاقستانداعى 5 وزەنگە تىكەلەي اعاتىنى ايتىلدى. سۋدان كەلەر قاۋىپ تەك رەسەي ەمەس, قىرعىزستان مەن وزبەكستان جاقتان دا سەيىلگەن جوق. بۇل جاعدايدىڭ مەملەكەتارالىق سيپات الىپ كەتكەنىن بايقاتىپ تۇر. ەلىمىزدى مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك نەگىزدە عانا ەمەس, ساقتاندىرۋ كومپانيالارىنىڭ ارالاسۋىمەن ساقتاندىرا الامىز. سوندىقتان ۇكىمەت ساقتاندىرۋ كومپانيالارىنىڭ دامىعان ەلدەردىڭ كومپانيالارىمەن ينتەگراتسيالانۋىنا مۇمكىندىك بەرىپ, ساقتاندىرۋ تولەمدەرىنە سۋبسيديا جاساپ, جالپىعا بىردەي ساقتاندىرۋ تولەمدەرىن ەنگىزۋ قاجەت. سول كەزدە عانا اۋىلداعى اعايىن مال-جانى مەن قورا-قوپسىسىنا, اكىمى ينفراقۇرىمى مەن سۋ قويمالارىنىڭ جاعدايىنا الاڭدامايدى», دەيدى ساراپشى.
