تاسىمال تابيعاتىن تۇسىنە الدىق پا؟

رتس Holding باسشىسى تيمۋر قاراباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ءبىز ءالى جاھاندىق كون­تەينەرلەۋدىڭ تومەن ساتىسىندامىز.

«ەكونوميكانىڭ دامۋى تەك تەحنولو­گيا­لىق جانە باسقارۋشىلىق دامۋدى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار شەتەلدىك كومپانيالارمەن تەڭ جاعدايدا باسەكەگە قابىلەتتى لوگيستيكانى جەتىلدىرۋدى دە كوزدەيدى. ىشكى نارىقتاعى تاۋارلاردىڭ 50%-ى – يمپورتتىق ونىمدەر. بۇل قاراپايىم تۇتىنۋشى ءۇشىن ءتيىمدى, بىراق ونەركاسىپتىك تۇرعىدان ەل ەكونوميكاسىنا قاۋىپ توندىرەدى. مۇنىڭ سەبەپتەرى نەگىزىنەن لوگيستيكانىڭ جەتىسپەۋشىلىگىندە جاتىر», دەدى مامان «ەسە ASIA-2024» حالىقارالىق كونتەينەرلىك فورۋمىندا.

2023 جىلعى قاڭتار-قاراشا ايلارىندا قازاقستان اۋماعى ارقىلى جۇك تاسىمالداۋ 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 21%-عا ءوسىپ, 29 ملن توننانى قۇرادى. 2023 جىلى بارلىعى 980,7 ملن توننا جۇك تاسىمالداندى, بۇل 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 4,4%-عا ارتىق. سالاعا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى ءبىر جارىم ەسەدەن استام ءوسىپ, 1,8 تريلليون تەڭگە بولدى. ولاردىڭ باسىم بولىگى تاسىمالداۋ كولەمى مەن ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا جۇمسالادى.

بايانداماشى نازار اۋدارعان ەكىنشى ماسەلە – مۋلتيمودالدى تاسىمالداۋدى دامىتۋ قاجەتتىگى. مۇندا ترانزيتتىك تاريفتەر بىرنەشە كولىك تۇرلەرىمەن تاسىمالداناتىن جۇكتەرگە قولدانىلادى, ولار ايتارلىقتاي جوعارى.

«لوگيستيكالىق سەگمەنتتىڭ نەگىزگى اكتيۆى – تەرمينالدار مەن جىلجىمالى قۇرامدار. ونسىز جۇمىس العا جۇرمەيدى. قازىر لوگيستيكالىق اكتيۆتەر عانا ەمەس, جىلجىمالى قۇرام, قۇرال-جابدىقتار مەن قويمالار جەتىسپەيدى. بۇل جەكەلەگەن ەلدەردە ەمەس, دامىعان ەلدەردە دە ءجيى بايقالا باستادى. بىراق كونتەينەرلىك تەرمينالدار ءالى دە سالىنۋى كەرەك, ءبىز قازىر وسىلاي ىستەپ جاتىرمىز. مەنىڭ ويىمشا, تەرمينالدار بۇكىل كولىك جۇيەسىنىڭ ەڭ ماڭىزدى ەلەمەنتى بولىپ سانالادى», دەيدى ت. قاراباەۆ.

رتس Holding باسشىسى وسى رەتتە ۆاگونداردى ساتىپ الۋ مەن جوندەۋدەگى قيىندىقتارعا دا نازار اۋداردى. ونىڭ پىكىرىنشە, بۇل ماسەلەنى ۇلتتىق وپەراتور (قتج), مەملەكەت جانە مامانداندىرىلعان بىرلەستىكتەر دەڭگەيىندە شەشۋ كەرەك. سونىمەن قاتار تەرمينالداردى عانا ەمەس, قويمالاردى دا بەلسەندى تۇردە سالۋ, تەحنولوگياعا نازار اۋدارۋ قاجەت.

«جىلدام شەشىمدەر – بۇل تەحنولوگيا. قوسىمشا قاراجات سالماي-اق ينفرا­قۇرىلىم تاپشىلىعى ماسەلەسىن جىلدام شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن جارتىلاي ۆاگوندى پايدالانۋ – وسى تەحنولوگيالاردىڭ ءبىرى», دەيدى.

«يستكومترانس» كومپانياسىنىڭ كوم­­مەرتسيا جانە دامۋ جونىندەگى باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ۆيكتور يۆانوۆ گەوساياسي تۋربۋلەنتتىلىك ورتا­­لىق ازياداعى كولىك اعىندارىنىڭ ينفرا­قۇ­رىلىمىن وزگەرتىپ جىبەردى دەگەن وي ايتادى.

«تاسىمالداۋ جىلدامدىعى بويىنشا دامىعان ەلدەردىڭ كورسەتكىشتەرىنە قول­جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن تەتىكتەر دە, كەدەرگىلەر دە جەتكىلىكتى. وسى سەگ­مەنت­تەگى ينفراقۇرىلىم ابدەن توزعان. تاسىمالداۋ جاعىنان دامىعان ەلدەردىڭ كورسەتكىشىنە جەتكىزەتىن جالعىز مۇمكىندىك – ينفراقۇرىلىمدى, لوكوموتيۆتەردى جا­ڭارتۋ», دەيدى ول.

ساراپشى سوزىنشە, الماتى اينالاسىن­داعى ەلدى مەكەندەردىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ارقىلى شاھار مەن وبلىستىڭ جۇگىن جەڭىلدەتۋگە بولادى. ء«بىزدىڭ بولجامىمىز بويىنشا, 2024 جىلى قازاقستاندا بارلىق باعىت بويىنشا شامامەن 2,3 ميلليون جيىرما فۋت ەكۆيۆالەنتتى بىرلىك (TEU) كونتەينەرلەر تاسىمالدانادى» دەيدى ۆيكتور يۆانوۆ.

«رجد بيزنەس اكتيۆ» اق باس ديرەكتورى ۆياچەسلاۆ ساراەۆ رەسەيدە دە, قازاقستاندا دا كونتەينەرلەۋ دەڭگەيى ايتارلىقتاي تومەن دەيدى.

«ەكى ەل دە دامۋدىڭ باستاپقى ساتىسىندا تۇر. بۇل باعىتقا سالىنعان كەز كەلگەن قارجى ءوز جەمىسىن بەرەدى. بىراق ۋاقىت ماسەلەسى ءالى دە قالادى. ول پىسىقتالىپ جاتىر جانە قازىردىڭ وزىندە كەلىسسوزدەر بەلسەندى جۇرگىزىلۋدە. 2022 جىلى رەسەيدەن قازاقستانعا بار بولعانى 0,1 مىڭ كونتەينەر جونەلتىلسە, 2023 جىلى ونىڭ سانى 3 مىڭعا جەتتى. جۇكتەردى كونتەينەرلەۋ دەڭگەيى رەسەيدە دە, قازاقستاندا دا جوعارى دەڭگەيدە دامىماعان, سوندىقتان كونتەينەرلىك اعىندى ۇلعايتۋ مۇمكىندىگى بار. بىلتىر ەلدەر اراسىنداعى تاۋار اينالىمى تاعى ءبىر رەكورد ورناتتى, ال كومپانيا ءوز تاراپىنان كونتەينەرلىك قىزمەتتەردىڭ سانىن كوبەيتۋگە جانە بيزنەس قاجەتتىلىكتەرى ءۇشىن جاڭا لوگيستيكالىق شەشىمدەر تابۋعا دايىن», دەيدى ۆ. ساراەۆ.

ساراپشى ايتىپ وتكەندەي, قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى كونتەينەرلىك تاسىمالداۋ بايلانىستارىندا وڭتۇستىك كورەيانىڭ ورنى بولەك. پۋسان پورتىنان قيىر شىعىس پورتتارى ارقىلى وتەتىن ترانزيتتىك مارشرۋتتاردىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە اۆتوكولىكتەردەن باسقا, قۇرال-جابدىقتار مەن باسقا دا حالىق تۇتىناتىن تاۋارلار جەتكىزىلەدى. بىلتىر كورەيادان قازاقستانعا بارلىعى 3,7 مىڭ كونتەينەر جىبەرىلدى, بۇل 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 4,7 ەسە كوپ. 2024 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا وڭ ديناميكا ساقتالدى – وسى باعىت بويىنشا 1,2 مىڭ توننا جۇك تاسىمالداندى, بۇل 2023 جىلدىڭ وسى كەزەڭىنىڭ دەڭگەيىنەن 1,5 ەسە كوپ.

ء«بىز شىعىس پوليگونىنداعى كەپتە­لىس­تەردى جەڭىلدەتۋ ءۇشىن بالاما باعىت رەتىندە قازاقستان ارقىلى رەسەي مەن قىتاي اراسىنداعى ترانزيتتىك تاسىمالداۋدى دامىتۋعا مۇددەلىمىز. «دوستىق» جانە «التىنكول» شەكارا وتكەلدەرىندەگى جۇك اعىندارىن جوسپارلاۋدا «قازاقستان تەمىر جولى» مەن ونىڭ ەنشىلەس كاسىپورنى «KTZ-Express» كومپانياسىنىڭ ەرەن ەڭبەگىن اتاپ وتكەن ءجون. ءبىز ءوزارا ءىس-قيمى­لى­مىزدىڭ تيىمدىلىگىن جوعارى باعا­لاي­مىز جانە وسى سالالارداعى ستراتە­­­گيا­لىق سەرىكتەستىكتىڭ ودان ءارى نىعايۋىنا ءۇمىت ارتامىز», دەپ اتاپ ءوتتى ۆياچەسلاۆ ساراەۆ.

كونتەينەرلىك تاسىمال سالاسىنداعى ءىرى بيزنەس ءىس-شارا 2010 جىلدان بەرى وتكى­زىلىپ كەلەدى. وعان رەسەي, قىتاي, قازاق­ستان, تۇركيا, تاجىكستان مەن ورتا­لىق جانە وڭتۇستىك-شىعىس ازيانىڭ وزگە دە ەلدەرىنەن 150-دەن استام كومپانيا قاتىستى. فورۋم شەڭبەرىندە «جاھاندىق كونتەينەرلەندىرۋ: سىن-قاتەرلەر مەن پەرس­پەكتيۆالار» تاقىرىبىندا پانەلدىك جانە «كولىكتىك-لوگيستيكا جانە كەدەندىك دەكلاراتسيا. وزەكتى مىندەتتەر مەن پراك­تيكالىق شەشىمدەر» تاقىرىبىندا پراكتيكالىق سەسسيالار ءوتتى.

ەكىنشى كۇنى التىنكول – قورعاس شەكارالىق وتكەلىنە تانىستىرۋ ەكسكۋرسياسى ۇيىمداستىرىلىپ, فورۋم قاتىسۋشىلارى «التىنكول» ستانساسىن, «نۇرلى جول» وتكىزۋ پۋنكتىن, «KTZE-Khorgos Gateway» قۇرعاق پورتىن ارالادى.

الماتى