باتىر باۋكەڭنىڭ قازاق ادەبيەتىنە ۇلكەن ولجا سالعان شىعارماسى – «ۇشقان ۇيا» پوۆەسى. بۇل تۋىندى تالاي ۇرپاقتىڭ جانىنا ازىق بولاتىنى ءسوزسىز. ولمەس شىعارما كىمنىڭ دە بولسىن بويىنا وشپەس قۋات سىيلايدى. اۆتوبيوگرافيالىق شىعارما بولا تۇرا, كۇللى قازاقتىڭ جانىنا جىگەر بەرگەن پوۆەستىڭ ومىرشەڭ ەكەنىنە كۇمان جوق.
ۇزاق جىل بويى جەرگىلىكتى باق-تا باسشىلىق قىزمەت اتقارعان باتىردىڭ نەمەرە ءىنىسى, قالامگەر بەكەت مومىنقۇل زەينەتكە شىققان سوڭ, باۋىرجانتانۋ عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. باۋىرجان مومىش ۇلىنا قاتىستى تىڭ دەرەكتەردى زەردەلەپ جۇرگەن باتىر ۇرپاعى تاياۋدا باۋكەڭنىڭ «ۇشقان ۇيا» شىعارماسىنا قاتىستى جاڭا ءبىر مالىمەتپەن ءبولىستى.
ىزدەنىستىڭ ىزىنە تۇسكەن ب.مومىنقۇل 1968 جىلى شىققان «قازاقفيلم» كينو ستۋدياسىنا قاتىستى قاۋلىنى تاۋىپ العان ەكەن. قاۋلىداعى جازباعا زەر سالساق, ۋاقىتىندا باۋكەڭنىڭ «ۇشقان ۇيا» پوۆەسى جەلىسىندە فيلم ءتۇسىرۋ جوسپارلانعان.
«ستسەناري جانە رەداكتسيالىق كەڭەس جازۋشى باۋىرجان مومىش ۇلى پوۆەسىنىڭ وزەكتىلىگى مەن جوعارى كوركەمدىك ەڭبەگىن ەسكەرە وتىرىپ جانە ستسەناريست ءا.ءتارازيدىڭ وسى وقيعاعا نەگىزدەلگەن ستسەناري جازۋعا ۇمتىلىسىن نەگىزگە الىپ, رەجيسسەر ا.قارساقباەۆتىڭ وسى شىعارمانىڭ نەگىزىندە فيلم تۇسىرۋگە ۇمتىلىسىن ەسكەرىپ, قاۋلى قابىلداندى.
1. جازۋشى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ «ۇشقان ۇيا» پوۆەسىن كينوعا بەيىمدەۋ قۇقىعىن الۋ; 2. كينوستۋديانىڭ بۋحگالتەرياسى اۆتور ب.مومىش ۇلىنا تيەسiلi سومانى تولەيدى» دەلىنگەن قاۋلى ماتىنىندە.
«قولعا تۇسكەن قاۋلىنىڭ ماتىنىنە قاراپ, ۋاقىتىندا باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ «ۇشقان ۇيا» شىعارماسى جەلىسىندە فيلم ءتۇسىرۋ جوسپارلانعانىن كورىپ وتىرمىز. الايدا داڭقتى تۇلعانىڭ تۋىندىسى نەگىزىندە كينو سول كۇيى تۇسىرىلگەن جوق.
قولعا الىنعان باستاما نەلىكتەن اياقسىز قالدى؟ وسى جاعى بىزگە بەلگىسىز. بالكىم, ۋاقىتىندا ىسكە كىرىسپەك بولعان ازاماتتار بىلەتىن شىعار دەگەن وي مازالايدى. راسىندا دا, قاۋلى شىعارىلعانىنا قاراماستان, كينونىڭ تۇسىرىلمەۋىندە ءبىر گاپ بار شىعار», دەيدى باتىردىڭ نەمەرە ءىنىسى بەكەت مومىنقۇل.
قاۋلىعا قوسىمشا تىركەلگەن كەلىسىمشارت ماتىنىندە اۆتوردىڭ «ۇشقان ۇيا» پوۆەسىنىڭ قۇقىعىن ءۇش جىل بەدەرىندە ەكرانعا شىعارۋ ءۇشىن «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىنىڭ مەنشىگىنە بەرىلگەنى تۋرالى جازىلعان. سونداي-اق بىرنەشە تارماقتان تۇراتىن كەلىسىمشارتتا ەكى تاراپتىڭ قۇقىعى انىق كورسەتىلگەن. ءتىپتى ءفيلمدى ءتۇسىرۋ ءۇشىن باۋىرجان مومىش ۇلىنا 2 مىڭ رۋبل كولەمىندە قالاماقى تولەنەتىنى دە كورسەتىلىپتى.
جارتى عاسىردان استام ۋاقىت بۇرىن تۇسىرۋگە بەل بۋعان «ۇشقان ۇيا» ءفيلمى تۋرالى قابىلدانعان قاۋلى مەن كەلىسىمشارت ماتىنىنە قول قويعانداردىڭ قاتارىندا كينوستۋديانىڭ سول كەزدەگى ديرەكتورى كامال سمايلوۆ پەن قازاقتىڭ كورنەكتى اقىنى, سول جىلدارداعى «قازاقفيلمنىڭ» باس رەداكتورى ولجاس سۇلەيمەنوۆ تە بار.
قالاي دەسەك تە قازاق ادەبيەتى ءۇشىن ۇلكەن ولجا سانالعان «ۇشقان ۇيا» پوۆەسى جەلىسىندە فيلم تۇسىرىلگەن جوق. قابىلدانعان قاۋلى نەگىزىندە ءىستى اياعىنا جەتكىزۋگە نە كەدەرگى بولعانى دا تۇسىنىكسىز. ايتكەنمەن بۇل ماسەلەگە قاتىستى قۇجاتقا قول قويعان ولجاس سۇلەيمەنوۆ ماسەلەنىڭ ءمانىسىن ءبىلۋى مۇمكىن. ال قۇجاتتا ء«ا.تارازي» دەپ كورسەتىلگەن تۇلعا بىزدىڭشە قازاقتىڭ كورنەكتى قالامگەرى اكىم تارازي بولۋى كەرەك. ول كىسىنىڭ دە بۇل جاعدايدان حابارى بار دەپ توپشىلايمىز.
بالكىم, اتتارى اتالعان تۇلعالار باس باسىلىمدا جاريالانعان وسى ماقالانى وقىعاننان كەيىن قانداي دا ءبىر مالىمەتپەن بولىسەر دەگەن ويدامىز. ويتكەنى قولعا الىنعان ءىستىڭ نەلىكتەن اياعىنا دەيىن جەتپەگەنىن ءبىر بىلسە, وسى كىسىلەر بىلۋگە ءتيىس.
«ۇشقان ۇيا» پوۆەسى جەلىسىندە كينو ءتۇسىرۋ كەڭەس وداعى تۇسىندا مۇمكىن بولماعان دا شىعار. دەگەنمەن نيەت بولعانىن قاۋلى ماتىنىنە قاراپ ءتۇسىنۋ قيىن ەمەس. ەڭ باستىسى دا سول نيەت قوي. قالعانىنا جۇيرىك ۋاقىتتىڭ ءوزى تورەشى...
