يسلام دەپوزيتى ارتىپ كەلەدى

«قارجى ورتالىعى قۇرىلعالى بەرى ەلىمىزدە يسلامدىق قارجىنى ىلگەرىلەتۋ بويىنشا جۇر­گىزىلگەن جۇمىس بۇگىندە ەداۋىر تابىسقا قول جەت­كىزىپ وتىر. ايتا كەتەتىن جايت, قازاقستان وتكەن جىلعى يسلامدىق قارجى ەلدەرىنىڭ يندەكسىندە 24-ورىندى يەلەندى. تمد ەلدەرى اراسىندا يسلامدىق قارجىلاندىرۋدى دامىتۋدا كوش باستاپ كەلە جاتقان مەملەكەت سانالامىز. جالپى, يسلام قار­جىسى 80 ميلليون ادامنان اساتىن مۇسىلمان حالقى بار تمد ەلدەرىندە ۇلكەن الەۋەتكە يە», دەيدى ءمادينا تۇقۇلوۆا.

احقو زاڭناماسىنا ساي, كومپانيالار يسلام­دىق قارجى قىزمەتىنىڭ كەڭ سپەكترىن جۇزەگە اسىرا الادى. ونىڭ ىشىندە يسلامدىق بانكينگ, يسلامدىق قارجىلاندىرۋ, ساقتاندىرۋ جانە قايتا ساقتاندىرۋ (تاكافۋل, رەتاكافۋل), سونىمەن قاتار يسلامدىق قورلاردى باسقارۋ مەن باعالى قاعازداردى شىعارۋ بار.  قازىر ليتسەنزيالاردى «Alif Islamic Bank», «Al Saqr Islamic Bank Ltd», «Kazakhstan Islamic Finance Company» يسلام قارجى ينستيتۋتتارى الىپ ۇلگەرگەن. احقو قاتىسۋشىلارى قاتارىنا مالايزيا, باحرەين, پاكستان, تاتارستان جانە ەلىمىزدەن شاريعات سالاسىنداعى حالىقارالىق ءارى وتاندىق كونسالتينگتىك كومپانيالار كىرگەن.

«ەلىمىزدە يسلامدىق قارجىنى ودان ءارى دامىتۋ ماقساتىندا يسلامدىق قارجى ونىمدەرىنە سۇرانىستى باعالاۋ تۇرعىسىنان زەرتتەۋ جۇرگىزىلدى. بۇل ءوز كەزەگىندە نارىق ديناميكاسىن ءبىلىپ, قاجەت­تىلىگى مەن ۇردىستەرى تۋرالى ماڭىزدى اقپا­رات جيناۋعا مۇمكىندىك بەردى. ول نارىقتاعى سۇرانىستى بارىنشا ءدال انىقتاۋعا, نەعۇرلىم تالاپ ەتىلەتىن ونىمدەر مەن قىزمەتتەرگە نازار اۋدا­رىپ, يندۋستريانى ودان ءارى جەتىلدىرۋگە, نەگىزگى باعىتتاردى قالىپتاستىرۋعا, يسلامدىق قارجى ءۇشىن باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى نىعايتۋعا ىقپال ەتەدى. اتالعان قارجى ونىمدەرىنىڭ دامۋى ەڭ الدىمەن مۇسىلماندىقتى بەرىك ۇستاۋشى جەكە تۇلعالار مەن بيزنەس وكىلدەرىن قىزىقتىرىپ وتىر», دەيدى مامان.

ايتۋىنشا, زەرتتەۋ قورىتىندىسى بو­يىنشا يسلامدىق قارجى ونىمدەرىنە الەۋەتتى سۇرانىس بولشەك سەگمەنتتە يسلامدىق دەپوزيتتەر – 2,8 ترلن تەڭگە, يسلامدىق قارجىلاندىرۋ – 2,3 ترلن تەڭگەگە باعالانسا, ونىڭ ىشىندە ءبولىپ تولەۋ, اۆتوقارجىلاندىرۋ جانە تۇتىنۋشىلىق قارجىلاندىرۋ, سونىمەن قاتار نارىقتىق مولشەرلەمەلەر بويىنشا يسلامدىق يپوتەكا 1,6 ترلن تەڭگەگە دەيىن باعالانعان. كورپوراتيۆتىك سەكتور ءۇشىن يسلامدىق قارجى ونىمدەرىنە جىل سايىنعى سۇرانىس 760 ملرد تەڭگەدەن اسۋى مۇمكىن دەيدى م.تۇقۇلوۆا.

زەرتتەۋ ناتيجەلەرى ءارتۇرلى يسلامدىق قار­جى قۇرالىنا سۇرانىس ايتارلىقتاي جوعارى ەكەنىن, ونىڭ نارىقتاعى دامىتۋ قاجەتتىلىگى ءدىني سەنىمدەرىنە قاراي كلاسسيكالىق بانك قۇرالدارىن پايدالانا المايتىن ءدىندى بەرىك ۇستاۋشى مۇسىلماندار سانىنىڭ ارتۋىمەن بايلانىستىرىلادى. الايدا يسلامدىق قارجىلاندىرۋ تەك ءدىندى بەرىك ۇستاۋشى مۇسىلماندارعا عانا ارنالماعانىن اتاپ وتكەن ءجون. بالامالى قارجىلاندىرۋدىڭ بۇل ءتۇرىن ءدىني سەنىمدەرىنە قاراماستان, كەز كەلگەن ادام پايدالانا الادى. ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە جۇرگىزىلگەن ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ 85%-ى ەشقاشان يسلامدىق قارجىلاندىرۋ ونىمدەرىن قولدانباعان بولىپ شىقتى. وعان كەدەرگى كەل­تىرەتىن سەبەپتەردىڭ اراسىندا ونىمدەردىڭ قول­جەتىمسىزدىگى, ۇسىنىستاردىڭ جوقتىعى جانە يسلام­دىق قارجى تۋرالى قاتە تۇسىنىكتەر مەن سەنىم ما­سە­لەسى اتالعان.

بيىل اقپان ايىنان باستاپ احقو قاتىسۋشى كومپانيالارىنىڭ ەل ازاماتتارىنا كورسەتە الاتىن قارجىلىق قىزمەتتەرىنىڭ تىزبەسى كەڭەيتىلدى. ماسەلەن, زاڭدى جانە جەكە تۇلعالارعا كەز كەلگەن ۆاليۋتادا يسلامدىق قارجىلاندىرۋ بو­يىنشا قىزمەتتەردى احقو يسلامدىق بانكتەرى نەمەسە ساقتاندىرۋ كومپانيالارى عانا ەمەس, يسلامدىق قارجى ۇيىمدارى دا كورسەتە الادى. بۇعان تۇتىنۋشىلىق قارجىلاندىرۋ, ءبولىپ تولەۋ, يسلامدىق ليزينگ, ساۋدانى قارجىلاندىرۋ مەن شاريعات قاعيداتتارىنا سايكەس قارجىلاندىرۋ كىرەدى.

«ۆاليۋتالىق رەتتەۋ قاعيدالارىنا جانە احقو-دا جۇرگىزىلەتىن ۆاليۋتالىق وپەراتسيالار تۋرالى مالىمەتتەردى ۇسىنۋعا» وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردى احقو ۇلتتىق بانك پەن قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىمەن بىرلەسىپ ەنگىزگەن. احقو الاڭىندا ليتسەنزيالاناتىن يسلامدىق قارجى ۇيىمدارىنىڭ اشىلۋى ەلىمىزدىڭ رەزيدەنتتەرى, ونىڭ ىشىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن ۇسىنىلاتىن قۇرالدار جەلىسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتىپ قانا قويماي, تۇتاستاي العاندا ەل ەكونوميكاسىنىڭ ناقتى سەكتورىن دامىتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى.

احقو الاڭىنا كومپانيالاردى تارتۋ ماقساتىندا 2026 جىلدىڭ مامىرىنا دەيىن يسلام­دىق بانكتەر مەن قارجى ۇيىمدارى ءۇشىن جارعىلىق كاپيتال بويىنشا تالاپتار تومەن­دەتىلگەن. بۇدان وزگە, احقو رەتتەۋشىسى ليتسەنزيالاعان قارجى كومپانيالارى كورپو­راتيۆتىك تابىس سالىعى (كتس) مەن قوسىلعان قۇن سالىعىن (ققس) تولەۋدەن بوساتىلىپ وتىر.