وڭىرلىك ەتنومادەني ورتالىقتا قازاق, سلاۆيان, ورىس, ۋكراين, كازاك, تاجىك, بەلورۋس, ازەربايجان, تاتار-باشقۇرت, ارميان, كۇرد, تۇرىك, نەمىس, چەشەن, ينگۋش, ەۆرەي, پولياك, كورەي, قىرعىز ت.ب. بىرلەستىكتەرى بار.
وبلىس ورتالىعى مەن اۋداندارىندا جۇمىسىن جانداندىرىپ كەلە جاتقان 183 ەتنومادەني ورتالىق ءتۇرلى ءىس-شارا, كونكۋرس, فەستيۆال وتكىزۋگە ۇيىتقى بولىپ ءجۇر. ونىڭ ىشىندە قوعامنىڭ ءالسىز توپتارىن قولداۋعا باعىتتالعان الەۋمەتتىك ءىس-شارالار دا جەتەرلىك. بىلتىردىڭ وزىندە بارلىعى 182 ءىس-شارا وتكىزىلىپ, وعان 7031 ادام قاتىستى. ولارعا قحا مۇشەلەرى ن.ابراەۆ, ن.ەۆداەۆ, ە.كوۆزەل, ۆ.كورنەۆا, چ.كۋربانوۆا, س.مالحاسيان, گ.مۇساباەۆا, ن.رۋديكوۆا, باسقا دا بەلسەندىلەر قاتىسىپ, وبلىس اكىمىنىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن الدى. جاستار اراسىندا دا قحا جۇمىسىنا بەلسەندىلىك كورسەتىپ, كوزگە ءتۇسىپ جۇرگەن ۆ.ۆيتچەنكو, ە.سەميدوتسكيح, م.تاتارەنكو, د.پىتەۆ, ا.حان سەكىلدى ازاماتتار بار.
ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ «قوعامدىق كەلىسىم» مەكەمەسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قحا وكىلدەرىمەن بىرگە جاستار اراسىندا بىرلىكتى دارىپتەۋ, توزىمدىلىككە تاربيەلەۋ باعىتىنداعى جۇمىسقا ارنالعان ءىس-شارالاردى ءجيى وتكىزىپ تۇرادى. بىلتىر وسىنداي توپتار قالانىڭ 20 مەكتەبىنە بارىپ, وقۋشىلار اراسىندا 30 كەزدەسۋ ۇيىمداستىردى. مۇنداي فورماتتاعى باسقوسۋلاردى مەكتەپتەردىڭ پەداگوگيكالىق ۇجىمدارى دا قولداپ وتىر. سول سەبەپتى كەزدەسۋلەر بيىل دا جالعاسادى.
اسسامبلەيانىڭ ماڭىزدى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ دامۋىنا ىقپال ەتۋ. مەملەكەت باسشىسى «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» باعدارلامالىق ماقالاسىندا: «مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ – ءاربىر قازاقستان ازاماتىنىڭ مىندەتى», دەگەن ەدى. وسى مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋعا وبلىس ورتالىعىنداعى دوستىق ۇيىندە مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەتۋ كۋرستارى تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلەدى. Instagram الەۋمەتتىك جەلىسىندە ونلاين-ساباقتار وتكىزىلەدى. سونداي-اق «قازاقتانۋ» جوباسىنىڭ دا تيىمدىلىگى جوعارى. ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرى اراسىندا قازاق ءتىلىن ءبىلۋ بويىنشا بايقاۋلار مەن فەستيۆالدار ۇيىمداستىرىلادى. مىسالى, ء«تىل شەبەرى» بايقاۋى, «ونەرىمىز ساعان, قازاقستان» فەستيۆالى, قازاقشا «تاڭعاجايىپتار الاڭى» تاپقىرلار ويىنى وتكىزىلدى.
بيىل پەتروپاۆل قالاسىنداعى №17 ۇلتتىق ورلەۋ مەكتەبىنە 25 جىل تولدى. ورىس تىلىندە ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورنىندا قازاق تىلىنەن باسقا نەمىس, پولياك, ۋكراين, ارميان, ازەربايجان, چەشەن, كورەي, تاتار تىلدەرىن ۇيرەتەتىن توپتار بار. وسىنداي ەرەكشەلىگى بار مەكتەپ رەسپۋبليكامىز بويىنشا جالعىز دەپ ايتۋعا بولادى. وقۋ ورنىن باسقارىپ وتىرعان مەكتەپ ديرەكتورى ل.جالمۇقانوۆانىڭ ەڭبەگى زور ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. رەسپۋبليكا كۇنى مەرەكەسىندە قحا مەكتەپكە اقشالاي سەرتيفيكات تاپسىردى. كەزدەسۋلەردە «مادەنيەتتى انا – مادەنيەتتى ۇلت», «باقىتتى وتباسى» جوبالارى بويىنشا اڭگىمەلەر وتكىزىلىپ, ۇلتتىق تاربيەگە ءمان بەرىلەدى. سونداي-اق اسسامبلەيانىڭ اتقارىپ جاتقان جۇمىسى جونىندە مالىمەت بەرىلىپ, ءتۇرلى ترەنينگتەر وتكىزىلىپ, ومىردە قيىن جاعدايعا تاپ بولعان وتباسىلارىنا پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتىلدى.
ەسكەندىر ەلەۋسىزوۆ توراعالىق ەتەتىن اقساقالدار كەڭەسىنە 150 ادام مۇشە. كەڭەس مۇشەلەرى وبلىس ورتالىعىندا عانا ەمەس بارلىق اۋداندا بار. ومىرلىك تاجىريبەسى باي اقساقالدار ۇنەمى جاستارمەن كەزدەسىپ تۇرادى. ال انالار كەڭەسىن جۇلدىز ساتتاروۆا باسقارادى. بىلتىر كەڭەس 11 مىڭ ادام قاتىسقان 350 ءىس-شارا وتكىزدى. كەڭەستىڭ قۇرامىنا 47 انا مۇشە. 2024 جىلدان مەدياتسيا مەن ەتنومەدياتسيا بويىنشا اقپاراتتىق-تۇسىندىرمە جۇمىسى جۇرگىزىلدى. جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا وعان 256 ادام قاتىستى. ەتنومەدياتسيا بويىنشا ساراپشى – زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ينەسسا قۋانوۆا.
ا.كۋۆشينوۆا باسقاراتىن اسسامبلەيانىڭ «قايىرىمدى جاندار» كلۋبى ءتۇرلى مۇقتاج جاندار مەن قوعامدارعا باعىتتالعان قايىرىمدىلىق جوبالار مەن باعدارلامالاردى ىسكە اسىرادى. سونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك ءالسىز توپتار مەن كوپبالالى وتباسىلارعا, داۋاسىز دەرتكە تاپ بولعاندارعا قايىرىمدىلىق اكتسيالار ۇيىمداستىرادى. ولاردىڭ داستۇرگە اينالعان اكتسيالارىنىڭ اراسىنان «مەكتەپكە جول», «جاقسىلىق جاسا», «قايىرىمدى ەل», «جىلۋمەن ءبولىس», «اق بيم», ت.ب. ايتۋعا بولادى. 2023 جىلى ولار 206 قايىرىمدىلىق ءىس-شاراعا باستاماشى بولىپ, 273 ازاماتقا 13 جارىم ميلليون تەڭگە كولەمىندە كومەك كورسەتتى.
وبلىستىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا م.قوزىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ل.گريۆەننايا باسقاراتىن قحا كافەدراسىنىڭ عىلىمي-ساراپتامالىق توبى مەن بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم ورتالىعى عىلىمي-ادىستەمەلىك باسشىلىق جاسايدى. كافەدرا ستۋدەنتتەرىنە ءۇش تىلدە جۇرگىزىلەتىن «حالىقتانۋ» تانىمدىق ءدارىسىنىڭ ماڭىزى زور. كافەدرا پروفەسسورلارىنىڭ ءبىرى – بەلگىلى قوعام قايراتكەرى, ەكس-سەناتور اناتولي باشماكوۆتىڭ دارىستەرىن جاستار قىزىعا تىڭدايدى.
قحا-نىڭ عىلىمي-ساراپتامالىق توبى مۇشەلەرىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن «سولتۇستىك قازاقستاننىڭ پوليەتنوستىق حالقىنىڭ قۇرىلۋ تاريحى جانە تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋداعى ەتنوستاردىڭ ءرولى» تاقىرىبىندا وتكەن دوڭگەلەك ۇستەلگە تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتتارى گ.مۇساباەۆا, ز.قارتوۆا, س.مالىكوۆا بەلسەندى قاتىسادى. بىلتىر قحا-نىڭ عىلىمي-ساراپتامالىق توبى ا.مىرزاحمەتوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى ا.قاپىشەۆ پەن ا.سۆينارچۋكتىڭ, ەتنومادەني ورتالىقتار باسشىلارىنىڭ, اۋداندىق مۋزەيلەر وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن «پوليەتنوستىق قازاقستان: ۇلتتىق بىرلەستىكتى قۇرۋ جاعدايىنداعى ەتنومادەني گەنەزيس» تاقىرىبىندا وڭىرارالىق كونفەرەنتسيا وتكىزگەن ەدى.
رەسپۋبليكالىق تەاترلار فەستيۆالىنىڭ اشىلۋىنا بايلانىستى وڭىرىمىزگە كەلگەن اتاقتى ونەر يەسى, ەڭبەك ەرى, كسرو حالىق ءارتىسى ءاسانالى ءاشىموۆتىڭ قاتىسۋىمەن بىلتىر 10 قازاندا «قوعامدىق كەلىسىم» ۇيىمىمەن بىرلەسىپ, «قازاقتانۋ» جوباسى اياسىندا قوعامدىق كەلىسىم مەن ۇلتتىق بىرلىكتىڭ وتاندىق ۇلگىسىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكالىق ءدارىس وتكىزىلدى.
اسسامبلەيا اعا ۇرپاق پەن جاستارعا وزىندىك قىزمەت اتقارىپ كەلەدى. قحا اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان «اسسامبلەيا جاستارى» قاناتىنىڭ مۇشەلەرىمەن اعا ۇرپاق وكىلدەرى ءجيى كەزدەسىپ, وتكەن تاريحتى, اقىل-كەڭەستەرىن ايتىپ, ومىرلىك تاجىريبەسىمەن بولىسەدى. جالپى, سولتۇستىكتىڭ جاستارى بەلسەندى, «اسسامبلەيا جاستارى» قاناتىنىڭ ءوزى بيىل 46 ءىس-شارا وتكىزۋگە باستاماشى بولدى. سونىڭ ىشىندە «قامقور», «اسار» سياقتى ءىس-شارالار الەۋمەتتىك ءالسىز توپتارعا كومەك جاساسا, «جاسىل قالا», «اق بيم», «ەتنوفەستيۆال-2023», «ەتنوساياحات» سياقتى ءىس-شارالار ەكولوگيانىڭ قورعالۋىنا ارنالدى. سونىمەن بىرگە جاستارىمىز رەسپۋبليكالىق «كيەلى تابيعات» ەكولوگيالىق اكتسياسىنا بەلسەنە قاتىستى. تاعى ءبىر تاعىلىمدى ءىس-شارا – مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋعا ارنالعان «ۇيدە سويلە» جوباسى. جوبا كوپ جاستاردىڭ ساناسىنا اسەر ەتىپ, تۋعان ءتىلدى ءبىلۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ۇقتىرعانداي بولدى. سونداي-اق جاستار «Ice cream ll» اتتى دەباتتىق تۋرنير وتكىزىپ, ەكى اتالىمدا جەڭىمپازدار انىقتالدى. جاستاردىڭ «قازاق حالقىنا مىڭ العىس», «بىرلىگىمىز جاراسقان», ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنا ارنالعان «وتكەنگە – تاعزىم, بولاشاققا – تاعىلىم» فورۋمدارى پاتريوتتىق رۋحتىڭ كوتەرىلۋىنە اسەر ەتتى.
وبلىستىق قحا-نىڭ جۇمىسى لايىقتى باعاسىن الدى. رەسپۋبليكا كۇنى اقساقالدار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ەسكەندىر ەلەۋسىزوۆ «پاراسات» وردەنىن يەلەنسە, قحا مۇشەسى ا.سۇيىندىكوۆ «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىمەن, «كوپەرنيك» پولياك ەتنومادەني ورتالىعىنىڭ توراعاسى ا.كراشەۆسكي قحا-نىڭ «بىرلىك» التىن مەدالىمەن, ۇيىمنىڭ تاعى ءبىر مۇشەسى, مەتسەنات د.قويشىبەكوۆ «جومارت جان» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالدى.
مەملەكەت باسشىسى «ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق كۋرسى» اتتى جولداۋىندا: ء«بىزدىڭ ءبارىمىزدىڭ ءبىر-اق وتانىمىز بار, ول – قازاقستان. مىندەتىمىز ونى كۇشتى جانە تابىستى ەلگە اينالدىرۋ», دەگەن ەدى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ەتنومادەني بىرلەستىكتەرى مەن «قوعامدىق كەلىسىم» ۇيىمى وسى تالاپتىڭ ۇدەسىنەن شىعا بەرەتىنى ءسوزسىز.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
