اتقارۋشى ورگاندارعا اۋىر جۇك ارتىلدى

زارداپ شەككەن وتباسىلارعا تاعى وتەماقى تولەنەدى

وتىرىستا اۋەلى توتەنشە جاعداي­لار ۆيتسە-ءمينيسترى باۋىر­جان سىزدىقوۆتىڭ, باتىس وڭىر­لەردىڭ, سونداي-اق سولتۇس­تىك قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ بول­عان جاعدايعا قاتىستى جاسال­عان ءىس-امالدار تۋرالى بايانداماسى تىڭدالدى. اتقارىلعان جۇمىس­تاردىڭ ناتيجەسى دە ايتىلدى.

ۇكىمەت باسشىسى اتاپ وت­كەندەي, ەلىمىزدە سۋ تاسقىنى جاع­دايى بىرتىندەپ تۇراقتالىپ كەلەدى. اقمولا, اقتوبە, قاراعان­دى, قوستاناي جانە پاۆلودار وبلىستارىندا قاۋىپتىڭ بەتى قايت­قان. وتە كۇردەلى احۋال قالىپ­تاسقان پەتروپاۆل جانە قۇلسارى قالالارىندا سۋ تارتىلا باستادى. جۇمىس ۋاقىتىندا توتەنشە جاعداي (تج) ايماقتارىنان بارلىعى 119 مىڭنان استام ادام قاۋىپسىز ايماققا كوشىرىلدى. وسى ۋاقىتتا ۇكىمەتتە, توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىندە, وڭىرلەردە جەدەل شتابتار تاۋ­لىك بويى جۇمىس ىستەپ جاتىر. پروب­لەمالاردىڭ بارلىعى جەرگى­لىكتى جەردە جەدەل قارالىپ, شۇعىل شەشىمدەر دەر كەزىندە قابىلدانىپ جاتىر.

ۇكىمەت باسشىسى نازاردى سۋ تاسقىنى كەزىندە زارداپ شەككەندەرگە كەلتىرىلگەن شىعىنداردى وتەۋ جۇمىستارىنا اۋداردى. قازىر 11 مىڭعا جۋىق وتباسى 100 اەك مولشەرىندە تولەم الىپ ۇلگەرىپتى.

«زارداپ شەككەندەرگە كەلتىرىل­گەن شىعىندى وتەۋ تارتىبىنە تۇزەتۋلەر بەكىتىلدى. كەشە مەن ءتيىستى قاۋلىعا قوي قويدىم. 100 اەك-كە قوسىمشا تاعى 150 اەك-كە دەيىن وتەماقى تولەيتىن بولامىز. وعان ادامدار توڭازىتقىش, ۇستەل, ورىندىقتار, ىدىس-اياق, كيىم-كەشەك سياقتى جوعالعان ءبىرىنشى كەزەكتەگى قاجەتتى زاتتاردى ساتىپ الا الادى. ازاماتتارعا ايتاتىنىم, سابىر ساقتاڭىزدار. ەشكىم دە كومەكسىز قالمايدى جاعداي پرەزيدەنتتىڭ جانە مەنىڭ جەكە باقىلاۋىمدا. سوندىقتان ءبىز وسى سىناقتان ابرويمەن وتەمىز دەپ بىلەمىن», دەگەن و.بەكتەنوۆ كاسىپكەرلەردىڭ دە شىعىندارى وتەلەتىنىن جەتكىزدى.

سونىمەن قاتار كەيبىر وڭىردە سۋ باسۋ قاۋپى ءالى دە سەيىلمەگەنىن اتاپ ءوتتى. وزەندەردە سۋ دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلۋ فاكتىلەرى تىركەلىپ جاتىر. وسىعان بايلانىستى توتەنشە جاع­دايلار مينيسترلىگىنە اكىم­دىك­تەرمەن بىرگە سۋ تاسقىنىنا باي­لانىستى جاعدايعا باقىلاۋدى كۇشەي­تۋدى جالعاستىرۋدى, قاجەت بول­عان جاعدايدا شۇعىل ارەكەت ەتىپ, حالىقتى قاۋىپسىز ورىنعا كوشىرۋد­ى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.

ء«وڭىر اكىمدىكتەرى سۋ باسقان ۇي­لەردى, عيماراتتار مەن نىسان­داردى تەز ارادا تەحنيكالىق تەك­سەرۋدى اياقتاسىن. سۋ كەتكەن جەرلەردە كوپكە سوزباي, تاسقىننان كەيىنگى تازارتۋ, دەزينفەكتسيا­لاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ جۇ­مىس­تارىن باستاۋ قاجەت», دەدى پرەمەر-مينيستر.

ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنە تۇرعىن ۇيلەردى, الەۋمەتتىك جانە ينجەنەرلىك ينف­راقۇرىلىمدى قالپىنا كەل­تىرۋ بويىنشا جەرگىلىكتى جەردەگى بارلىق جۇمىستى ۇيلەستىرۋ ءۇشىن جەدەل توپ قۇرۋ تاپسىرىلدى.

«قۇرىلىس جانە جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ ناقتى جوسپارى قاجەت. بۇل جاعداي بىزگە ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتۋعا, ەلدى مەكەندەردى كورىكتەندىرۋگە جاڭاشا كوزقاراستى قالىپتاس­تىرادى. ونىڭ ۇستىنە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن «تازا قازاقستان» اۋقىمدى اكتسياسى باستالدى. بارشاڭىزعا پرەزيدەنتتىڭ ءسوزىن ەستەرىڭىزگە سالعىم كەلەدى. بۇل بىررەتتىك اكتسيا نەمەسە ناۋقان ەمەس, تۇراقتى جۇمىسقا اينالۋى كەرەك. بۇل ەلدى مەكەندەردى كورىكتەندىرۋگە قاتىستى جاڭاشا كوزقاراس قالىپتاستىرادى», دەدى ول.

پاتەر كەزەگىنە قويۋ رەتتەلەدى

پرەمەر-مينيستر ۇكىمەت وتىرىسىندا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى جانە پروبلەمالىق وبەكتىلەردى اياقتاۋ شارالارى بويىنشا ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى قانات شارلاپاەۆتىڭ, سونداي-اق بىرقاتار ءوڭىر اكىمدەرىنىڭ بايانداماسىن تىڭدادى. ول ۇكىمەت الدىنا بيىل تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا قاتىستى كوپتەگەن ماڭىزدى مىندەت قويىلعانىن ايتتى. بۇل – رەكوردتىق 18 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى تاپسىرۋ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاڭا يپوتەكالىق باعدارلامانى ىسكە قوسۋ تۋرالى تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرۋ, سونداي-اق ۇلەستىك قۇرىلىس پەن زاڭسىز قۇرىلىستىڭ قوردالانىپ قالعان پروبلەمالارىن تۇپكىلىكتى شەشۋ.

ۇكىمەت باسشىسى قازىر 650 مىڭنان استام ادام پاتەر كەزە­گىندە تۇرعانىنا نازار اۋداردى. بىلتىر ءوڭىر اكىمدىكتەرى تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنا قاتىسۋعا ءوتىنىش بەرۋشىلەردىڭ تالاپتارعا سايكەستىگىن تەكسەرۋ بويىنشا جۇمىستارىن باستادى. مىسالى, اقمولا وبلىسىندا باسپانا كەزەگىندە تۇرعانداردىڭ ىشىندە تالاپتاردى بۇزعان 16 مىڭعا جۋىق ازامات, ال شىمكەنت قالاسىندا 36 مىڭنان استام ادام انىقتالعان. بىراق ولاردىڭ از عانا بولىگى كەزەكتەن شىعارىلعان.

پرەمەر-مينيستر اكىمدىك­تەرگە تىزىمدەردى ءبىرىنشى جار­تىجىل­دىقتىڭ سوڭىنا دەيىن وزەكتەندىرۋدى جانە تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋدى تاپسىردى.

«بارلىق اكىمدىك وسى تىزىمدەر­دى قايتا قاراپ, جۇمىستى ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتاۋى قاجەت. ءبارى بەلگىلەنگەن ەرەجەگە ساي بولۋعا ءتيىس. كەزەككە قابىلداۋدى اشىق ءارى بارىنە تۇسىنىكتى ەتىپ جاساۋ كەرەك. سونداي-اق تىزىمگە ەنگىزىلگەن ادامدارعا ناقتى مونيتورينگ جۇرگىزىلۋگە ءتيىس», دەدى و.بەكتەنوۆ.

قۇرىلىس كومپانيالارىنا تالاپ قاتاڭداتىلادى

جاڭا يپوتەكالىق باعدارلا­مانى ىسكە قوسۋ جانە جىلجىمايتىن م ۇلىككە سۇرانىستى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي تەتىگىن ىسكە اسىرۋ جونىندە شارالار قابىلداۋ تاپسىرىلدى. بيىل مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەت الدىنا ەلىمىز بويىنشا 18 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋدى قامتاماسىز ەتۋ مىندەتىن قويدى.

پرەزيدەنت العا قويعان مىن­دەتتەردى ورىنداۋ اياسىندا «وتباسى بانكى» بيىل 1 ناۋرىزدان باستاپ «وتاۋ» باعدارلاما­سىن ىسكە قوستى. شارتتارعا سايكەس, ەل تۇرعىندارى استانا مەن الماتى قالالارى ءۇشىن – 30 ملن, باسقا وڭىرلەر ءۇشىن 18 ملن تەڭگە كولەمىندەگى پاتەرلەردى جىلدىق 9%-بەن جانە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان وسال توپتارى ءۇشىن 7%-بەن رەسىمدەي الادى.

18 ساۋىردەگى جاعداي بويىنشا بانك باعدارلاماعا قاتىسۋعا 18 729 ءوتىنىم قابىلدادى. جىلجىمايتىن م ۇلىك باعاسىنىڭ ءوسۋىن تەجەۋ ءۇشىن قۇرىلىس سالۋشىلاردى «باسپانا ماركەت» پلاتفورماسىندا ورنالاستىرۋ كەپىل قۇنى كەلىسىلگەننەن كەيىن عانا جۇزەگە اسىرىلادى.

جاڭا تۇرعىن ءۇي باعدار­لاما­لارىن ىسكە قوسۋ جىلجىماي­تىن م ۇلىككە سۇرانىستى ارت­تىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل رەتتە ونەركاسىپ جانە ساۋدا مي­نيسترلىگىنە باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگىمەن بىرلەسىپ, ءبىر اي مەرزىمدە جىلجىمايتىن م ۇلىك جانە قۇرىلىس ماتەريالدارى نارىعىندا دۇربەلەڭگە جول بەرمەۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالاردى قابىلداۋ تاپسىرىلدى.

ۇكىمەت باسشىسى نازار اۋدارعان ماڭىزدى ماسەلە – سالىنىپ جاتقان قۇرىلىستىڭ ساپاسى. جالعا بەرىلگەن تۇرعىن ۇيگە قونىستانعاننان كەيىن كەزدەسەتىن ماسەلەلەردى قۇرىلىس سالۋشىلار شەشۋى كەرەك.

«تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – قۇرىلىستىڭ ساپاسى مەن ونىڭ زاڭناماعا سايكەس بولۋى. قۇرىلىس كومپانيالارى وزدەرىنە العان مىندەتتەمەنى تولىق ورىنداۋعا جانە قۇرىلىستىڭ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتى. قانداي دا ءبىر كەمشىلىكتەر انىقتالسا, ولاردى تەز ارادا جويىپ وتىرۋى كەرەك. ونەركاسىپ مينيسترلىگى مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ, ءبىر اي مەرزىمدە زاڭسىز قۇرىلىس جۇرگىزگەنى ءۇشىن قۇرىلىس كومپانيالارى مەن لاۋازىمدى تۇلعالارعا ىقپال ەتۋ شارالارىن قاتاڭداتۋ جونىندە زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر ازىرلەسىن. ولاردى قۇرىلىس كودەكسىنىڭ جوباسىنا ەنگىزۋ قاجەت», دەدى و.بەكتەنوۆ.

ۇيلەر مەرزىمىندە تاپسىرىلۋعا ءتيىس

پرەمەر-مينيستر ۇزاققا سوزىلعان قۇرىلىس ماسەلەسىن شەشۋ جانە تۇرعىن ۇيلەردى ۋاقتىلى پايدالانۋعا بەرۋ ءۇشىن قۇرىلىستىڭ زاڭدىلىعىنا ءتيىمدى باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.

قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە 39 پرو­بلەمالىق نىسان بار. ولار بويىنشا الدانعان ۇلەس­كەرلەر جىلدار بويى سوتتاسىپ كەلەدى. 340-قا جۋىق تۇرعىن ءۇي كەشەنى زاڭسىز سالىنىپ جاتىر جانە ۇزاقمەرزىمدى قۇرىلىس ساناتىنا ءتۇسۋ قاۋپى بار.

«ونەركاسىپ مينيسترلىگى وڭىرلەرمەن بىرلەسىپ, 1 ماۋسىمعا دەيىنگى مەرزىمدە سالىنىپ جات­قان بارلىق وبەكتىدەگى قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ زاڭدىلىعى مەن قۇجاتىنا رەۆيزيا جۇرگىزۋى قاجەت. ونىڭ قورىتىندىسى بو­يىنشا ءبىر ايدىڭ ىشىندە وسى­عان دەيىن قابىلدانعان پروبلەما­لىق وبەكتىلەردى اياقتاۋ جونىن­دەگى جول كارتاسىن وزەكتەندىرۋ كەرەك. ەڭ باستىسى بارلىق ءۇيدى مەرزىمىندە تاپسىرۋ ءۇشىن قاتاڭ باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.

سونىمەن قاتار ءوڭىر اكىم­دىكتەرىنە كوممۋنيكاتسيا­لاردى جۇرگىزۋ, الەۋمەتتىك ينف­راقۇرىلىممەن قامتاما­سىز ەتۋ جانە باسقا دا ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردى ءتيىمدى شەشۋ ءۇشىن ەلدى مەكەندەردىڭ پەرسپەكتيۆا­لى دامۋىنا تالداۋ جۇرگىزۋ تاپسىرىلدى.

سونىمەن بىرگە, تابيعاتتى قورعاۋ جانە سەيسميكالىق قاۋىپ­تى ايماقتارداعى قۇرىلىس ماسەلەسىنە دە ەرەكشە نازار اۋدا­رىلدى. 2023 جىلعى تەكسەرۋ قورىتىندىسىندا الماتىدا نەگىزىنەن تاۋ بوكتەرىندە قۇرىلىس كەزىندە 150-دەن استام بۇزۋشىلىق فاكتىسى انىقتالعان. سەيسميكا­لىق ايماقتارداعى قۇرىلىس باقىلاۋىن كۇشەيتۋ ماسەلەسى ۇكىمەتتىڭ نازارىندا قالادى.