ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ جابىرلەنۋشىلەردىڭ ارىزىنسىز ءىستى اشۋعا قۇقىق العانى كوپشىلىكتى قۋانتىپ وتىر. كۋاگەرلەر مەن ولاردىڭ ايعاقتارى, سونداي-اق اۋديو جانە بەينەجازبالارى جازا قولدانۋعا جەتىپ جاتىر. بۇل وزگەرىستەر زارداپ شەككەندەردى ءتيىمدى قورعاۋعا, سالاارالىق ۇيلەستىرۋگە جانە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋعا قىزمەت ەتەتىن بىردەن-ءبىر نورما رەتىندە قابىلدانعانى راس. ويتكەنى «ەرلى-زايىپتىنىڭ اراسىندا ەسى كەتكەن تۇسەدى» دەگەن تۇسىنىك كوبىنە ۇيىپ وتىرعان وتباسىنىڭ شاتتىعىن بۇزباۋ رەتىندە ەمەس, ىدىس-اياعى ءجيى سىلدىرلايتىن ءۇيدىڭ ىسىنە ارالاسپاۋعا قاتىستى ايتىلىپ كەتكەنى تاعى بار. سوندىقتان بولار, ەلدەگى بولىپ جاتقان قايعىلى وقيعالاردىڭ الدىن الۋ مۇمكىن بولماي بارادى. جىلدار بويى جالعاسىپ كەلە جاتقان زورلىق-زومبىلىقتىڭ سالدارى ورنى تولماس وكىنىشكە اپارىپ, ادام ولىمىمەن اياقتالعان كەزدە جازىقتىنى جازعىرىپ, كۇدىكتىنى كوپشىلىكپەن بىرگە كىنالاۋعا اۋەسپىز. بىراق قۇقىق بۇزۋشىلىققا جول بەرىپ, قىلمىستىڭ بولۋىنا جول بەرۋگە بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە سەبەپشى بولعانىمىز جايلى جاق اشقىمىز كەلمەيدى.
پسيحولوگتەردىڭ پايىمىنشا, اگرەسسورلاردىڭ ايتقانىنان شىقپايتىن ۇيدەگى جابىرلەنۋشىنىڭ دەنى ۇزدىكسىز زورلىق-زومبىلىققا ەتى ۇيرەنىپ كەتەدى. سەبەبى تابيعاتىنان نازىك جاراتىلىس يەسىنىڭ سەزىمگە ەرىك بەرەتىنى ءبىر بولەك, قازاق قوعامىنداعى «ايەل ەركەكتەن ءبىر ساتى تومەن تۇرۋعا ءتيىس» دەگەن تۇجىرىمى دا وتاعاسىنىڭ ايتقانىنا كونىپ, ايداۋىمەن ءجۇرۋى قالىپتى دۇنيە رەتىندە قابىلدانادى. ءتىپتى ءوز باسىنداعى زورلىق-زومبىلىققا ءۇنسىز كونىپ قانا قويماي, بالالارىن دا ۇيدەگى تيراننان قورعاۋعا كۇشى جەتپەيدى. ماسەلەن, كەيىنگى جىلدارى وگەي اكەسى تۇگىلى, ءوز اكەسىنەن ءجابىر كورگەن بالالاردىڭ اراسىندا اسا اۋىر قاتىگەزدىكپەن ولتىرىلگەن وقيعالار بولدى. ەڭ سوراقىسى, جاعا ۇستاتار وقيعاعا كۋا بولا تۇرىپ, قىلمىستى جاسىرىپ قالۋعا تىرىساتىن انالاردىڭ ارەكەتىنىڭ ارتىندا, پسيحولوگتەر ايتقانداي, «تيرانعا تاۋەلدىلىك» تۇر.
وسىنداي جاعدايدا وتباسىنداعى الىمجەتتىككە ۇشىراپ جاتقان جابىرلەنۋشىلەردىڭ جان-جاراسىن ءتۇسىنىپ, زورلىق-زومبىلىقتان اراشالاپ قالۋ ماڭىزدى بولا ءتۇستى. دەگەنمەن بىزدەگى زاڭنىڭ نورماسى زارداپ شەگۋشىنىڭ قۇقىعىن بارىنشا قورعاۋدى قاراستىرعانىمەن, كۋاگەرلەردىڭ ارەكەتىن اقتاپ الاتىن مۇمكىندىكتى قاپەرگە العان با؟
كۋا بولعانى ءۇشىن كىنالى مە؟
كۇشى كەشە ەلوردا تۇرعىنىنىڭ پوليتسياعا كورشى پاتەردەگى قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حابارلاعانى ءۇشىن ايىپپۇل ارقالاي جازداعانى بەلگىلى بولدى. كۋاگەردىڭ سوزىنشە, كورشى ۇيدە قاتتى ايقايلاعان داۋىستار شىعىپ, كۇيەۋىنىڭ ايەلىن ۇرىپ جاتقانى ەستىلگەن. كەزەكتى ايقاي-شۋدىڭ سوڭى ورنى تولماس وكىنىشكە سەبەپ بولماسىن دەگەن ول قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا حابار بەرىپ ۇلگەرەدى. الايدا پوليتسيا وقيعا ورنىنا كەلگەن كەزدە جانجال باسىلادى. سول ءۇشىن قۇزىرلى ورگاننان كەلەسى كۇنى حابار بەرگەن ادامنىڭ وزىنە جالعان قوڭىراۋ سوققانى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلىپ, ايىپپۇل سالىنۋى مۇمكىن ەكەندىگى ەسكەرتىلگەن.
«وقيعا بولعان كۇنى بالالاردىڭ «اكە, جوق» دەپ ايقايلاعان داۋىستارى ەستىلدى. سول ءۇشىن پوليتسيا شاقىردىم. ءتارتىپ ساقشىلارى كەلگەنشە ۇرىس-كەرىس باسىلدى. شاقىرۋعا كەلگەن پاترۋلدىك پوليتسيا ماعان قايتا قوڭىراۋ شالىپ, كورشى پاتەردە كۇيەۋىنىڭ جوق ەكەنىن حابارلادى. ءسويتىپ ولار ايەلىنىڭ سوزىنە سۇيەنىپ, توبەلەس بولعانىن جوققا شىعاردى», دەيدى ەلوردالىق تۇرعىن. ال كەلەسى كۇنى كۋاگەردىڭ وزىنە پوليتسيادان قوڭىراۋ شالىپ, فاكت راستالماسا, جالعان قوڭىراۋ ءۇشىن اقبتك-ءنىڭ 438-باپپەن 110 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل سالىناتىنى جەتكىزىلگەن.
استانالىق تۇرعىننىڭ ءسوزىن الەۋمەتتىك جەلىدە راستاپ, ءوز وقيعالارىمەن بولىسكەندەر كوپ ەكەن. ماسەلەن, بلوگەر الەكسەي لودوچنيكوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءدال وسىنداي جاعداي ونىڭ دا باسىنان وتكەن. «ۇستىڭگى قاباتتا تۇراتىن ەرلى-زايىپتى ۇنەمى ۇرىسىپ-كەرىسەتىن. كۇيەۋى ايەلىنە جۇدىرىق جۇمسايتىنى انىق. ءبىر جولى وسىنداي كيكىلجىڭ ۇستىندە پوليتسيا شاقىرتۋعا تۋرا كەلدى. پوليتسيا جەتەمىن دەگەنشە, ايقاي-شۋ باسىلىپ قالدى. ەسىكتى توقىلداتسا, ەشكىم ەسىكتى اشپاعان. سوڭىندا ءتارتىپ بۇزۋشىلىق تۋرالى جالعان اقپارات بەرگەن ادام رەتىندە ايىپپۇل ارقالايتىنىم تۋرالى ەسكەرتتى. بىراق ايىپپۇل سالىنعان جوق. بىرەۋدى قۇتقارامىن دەپ كىنالى بولىپ كەتۋىڭ دە مۇمكىن ەكەن», دەيدى ول.
تاعى ءبىر تۇرعىن: «ايەلدەر الدىمەن وزبىر كۇيەۋىنەن قۇتقارۋدى سۇراپ جالىنادى, سوسىن كۇيەۋىمەن قوسىلىپ الىپ «جالعان اقپارات بەردى» دەپ ۇستىڭنەن ارىز جازادى. وسىنداي جاعداي ءوز باسىمنان ءوتتى. سوندىقتان قازىر بىرەۋگە كومەكتەسەر الدىندا ابدەن ويلاناتىن بولدىم. بىزدەگى زاڭنىڭ تۇسىنبەيتىن تۇسى مىناۋ: پوليتسيا قوڭىراۋ سوققان ادامنان دالەلدەمە تالاپ ەتىپ جۇرگەندە, ەركەك ايەلى مەن بالالارىن جەر جاستاندىرۋى مۇمكىن. پوليتسياعا وسىنداي تولىق دالەل كەرەك شىعار», دەگەن پىكىرىن قالدىرعان.
نولدىك توزىمدىلىكتى قولدان «ولتىرەمىز»
قۇقىق قورعاۋشى دينا ءتاڭسارىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل ماسەلە بۇرىننان بار. جەكەلەنگەن ادامدار ەمەس, قۇقىق قورعاۋ ۇيىمىنىڭ سوزىنە كۇمان كەلتىرۋ قالىپتى جاعداي ەكەنىن ايتقان ول: «ايەلدەرگە قاتىستى زورلىق-زومبىلىق بولعانىن ايتقان كەزدە پوليتسيا تاراپىنان وقيعانى راستاۋ تالاپ ەتىلەدى. ءتىپتى قىلمىستىق كودەكستىڭ 274-بابىمەن كورىنەۋ جالعان اقپارات تاراتتى دەگەن ايىپقا ءىلىنىپ جاتامىز. ءبىر جاعىنان جابىرلەنۋشىلەردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ ءۇشىن زاڭ قابىلدايدى, ەكىنشى جاعىنان ولار بىزگە وسى زاڭ اياسىندا اقپارات بەرۋگە مۇمكىندىك بەرمەيدى. ماسەلەن, ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى يگور لەپەحا تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق تۋرالى جاڭا نورمانى تۇسىندىرگەن كەزدە «ازاماتتاردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا ارەكەت ەتەمىز», دەدى. بىزگە «بالانىڭ جىلاعانى, ايەلدىڭ وكسىپ جىلاعان داۋىستارى شىعادى», «تۇندە قاتتى توبەلەس بولدى» دەپ حابارلاساتىندار بار. پوليتسيا كۋاگەردىڭ سوزىمەن كەلىپ, تىنىشتالعان پاتەردەن ەشتەڭە تابا الماسا, كۋاگەردىڭ وزىنە جالعان ايىپتاۋ بويىنشا كىنا ارتادى. ەگەر ءىستىڭ انىق-قانىعىن تولىق تەكسەرىپ, تەرگەۋ جۇرگىزبەي جاتىپ, كۋاگەرگە ايىپپۇل سالۋ قونىمسىز بولادى. سوندىقتان زاڭداعى نورمانى قابىلدايتىن كەزدە, وسىنداي فاكتىلەر بولماۋى ءۇشىن زاڭعا تاۋەلدى اكتىلەردى ناقتى جازۋى كەرەك. ايتپەسە ادامداردىڭ قۇقىق بۇزۋشىلىققا نولدىك توزىمدىلىگىن قولدان ء«ولتىرىپ الامىز». ال جابىرلەنۋشىلەردىڭ كوبى ۇيدەگى دەبوشيردىڭ سوزىنەن ارى اسا المايتىنى بەلگىلى», دەيدى د.ءتاڭسارى,
دەمەك بۇل وقيعا تۋرالى پوليتسياعا حابار بەرمەس بۇرىن الدىمەن قابىرعانىڭ سىرتىنا شىعىپ جاتقان داۋىستى تەلەفونعا باسىپ, اۋديو-بەينەدالەل جيناۋ كەرەك ەكەنىن كورسەتەدى. الايدا استانا قالاسى الماتى اۋداندىق پوليتسيا باسقارماسىنىڭ ۋچاسكەلىك پوليتسيا ينسپەكتورى دوسجان جۇماباەۆ كاسىبي شەبەرلىك بولسا, كۋاگەردىڭ دالەلىنسىز-اق وقيعانى انىقتاۋعا بولاتىنىن ايتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ۋچاسكەلىك ينسپەكتور وقيعا تۋرالى حابار بەرگەن ادامعا بىردەن ايىپپۇل سالا المايدى. بۇل ءۇشىن الدىمەن ءتارتىپ بۇزدى دەگەن وتباسىنىڭ بارلىق مۇشەسىنەن جاۋاپ الىنىپ, قاجەت بولسا جابىرلەنۋشىنى ءماجبۇرلى تۇردە سوت ساراپتاماسىنان وتكىزەدى. قوسىمشا كۋاگەردىڭ ءسوزى دالەلدى بولۋى ءۇشىن باسقا دا كورشىلەردەن جاۋاپ الىنىپ, الدىڭعى شاقىرتۋلار دا سارالانادى. سەبەبى كەيبىر كەزدە كورشىلەردىڭ اراسىنداعى ارازدىق تا جالعان قوڭىراۋ سوعۋعا تۇرتكى بولاتىن كورىنەدى. بىراق مۇنداي فاكتىلەر مىڭنان ءبىر رەت قانا كەزدەسەدى. دەگەنمەن ايىپپۇلدى ايتپاعاندا, وقيعا تۋرالى حابار بەرگەن كۋاگەردى بولىمشەگە الدىرىپ, قاجەت بولسا سوتتىڭ شاقىرۋىمەن شاپقىلاتۋعا يتەرمەلەيتىن قازىرگى تاجىريبە قۇقىق بۇزۋشىلىقتى جويۋعا كەدەرگىسىن كەلتىرمەس پە ەكەن؟..
