اتالعان ورتالىقتا حالىقارالىق تاسىمالدى قامتاماسىز ەتەتىن كولىك سالاسىنا قاتىستى ىرگەلى جوبالار ىسكە اسىرىلىپ جاتقانى ايان. جۋىردا يننوۆاتسيالىق ورتالىقتا سيان قالاسىنداعى كولىك-لوگيستيكا ورتالىعىنىڭ اشىلۋ ءراسىمى ءوتتى. قازاقستان-قىتاي قاتىناستارى ءۇشىن كولىك-لوگيستيكا ورتالىعىن اشۋ اسا ماڭىزدى. بۇعان دەيىن ەكى ەل اراسىندا قىتايدىڭ شەنسي قالاسىن ءبىزدىڭ ەلمەن, ورتالىق ازيامەن جانە ودان ءارى ەۋروپامەن بايلانىستىراتىن سيان قۇرعاق پورتىندا لوگيستيكا ورتالىعىن سالۋ جونىندە ۋاعدالاسقان بولاتىن.
سيان – قىتايدىڭ توراپتىق ترانزيتتىك ورتالىعى جانە ەڭ ءىرى قۇرعاق پورت ورنالاسقان قالاسى. قحر مەن ەۋروپا وداعى اراسىنا قاتىنايتىن كونتەينەرلىك پويىزداردىڭ 40 پايىزىنا جۋىعى وسى جەردەن جونەلتىلەدى. ونداعى قۇرعاق پورتتا ورنالاسقان قازاقستان تەرمينالىنىڭ جوبالىق قۋاتى – جىلىنا 66,5 مىڭ جفە (جيىرما فۋتتىق ەكۆيۆالەنت). تەرمينال ەلىمىزدىڭ تاۋار ەكسپورتتاۋشىلارى ءۇشىن جاڭا وتكىزۋ نارىعىنا جول اشادى. وعان قوسا جۇكتەردى جەتكىزۋ مەرزىمىن ەداۋىر قىسقارتىپ, ەلىمىزدىڭ ەۋرازياداعى سەنىمدى ترانزيتتىك حاب رەتىندەگى پوزيتسياسىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك تۋعىزادى.
«اقىلدى تەمىرجول» جوباسى
«قتج» ۇك» اكتسيونەرلىك قوعامى مەن قىتايدىڭ «Huawei» كومپانياسى بىرلەسىپ قۇرعان جاڭا يننوۆاتسيالىق ورتالىق تۋرالى ۇلتتىق كومپانيانىڭ باسقارما توراعاسى نۇرلان ساۋرانباەۆ اتالعان ورتالىق «اقىلدى تەمىرجول» جوباسى نەگىزىندە جۇزەگە اسقانىن ايتتى. ءسويتىپ, تەمىرجول كولىگى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان تسيفرلىق شەشىمدەردى تانىستىردى. جوبا IT جانە تەلەكوممۋنيكاتسيا سالالارىنداعى الەمنىڭ جەتەكشى كومپانيالارىن تارتا وتىرىپ, ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ال قازىر «PSA» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ, ترانسكاسپي باعىتىندا تۇتاس تسيفرلىق ءدالىز ازىرلەپ, ىسكە قوستى. بۇل جۇيە ۋاقىتتى ەداۋىر ۇنەمدەيدى, سونداي-اق تاسىمالداۋ ۇدەرىسىن بارىنشا اشىق قىلادى. سونىمەن بىرگە ەلىمىزدى ساۋدا اعىندارى ءۇشىن تارتىمدى ەتەدى. «Wabtec» كومپانياسىنىڭ لوكوموتيۆتەرىن ءتيىمدى پايدالانۋ جونىندەگى قاناتقاقتى جوبا دا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل شەشىممەن, «Big Data», ينتەرنەت زاتتار (IoT) جانە جاساندى ينتەللەكتىنى (AI) پايدالانا وتىرىپ, «قازاقستان تەمىرجولىنىڭ» ينفراقۇرىلىمىن, قىزمەتىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
پرەزيدەنت تە كولىك-لوگيستيكا جانە يننوۆاتسيا ورتالىقتارىن اشۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ وتكەن بولاتىن.
«بۇل – ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» جاھاندىق باستاماسى بويىنشا ىسكە قوسىلعان جوبا. قازاقستان قحر توراعاسى سي تسزينپين 2013 جىلى ءبىزدىڭ ەلدە جاريالاعان ءىرى جوبانى تولىق قولدايدى. وسى باستامانىڭ ارقاسىندا ورتالىقتىڭ قۇرىلىسى قىسقا مەرزىمدە اياقتالدى. مۇنىڭ بارلىعى – ەكى ەل اراسىنداعى تابىستى سەرىكتەستىك ناتيجەسى. بۇل جوبا ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك ءدالىزىن دامىتۋعا جاڭا سەرپىن بەرەدى. سونداي-اق ەۋرازياداعى ساۋدا-ەكونوميكا ىنتىماقتاستىعىن نىعايتا تۇسەدى دەپ سانايمىن. وسى ورتالىقتىڭ ساپالى سالىنۋىنا قازاقستاننىڭ جانە قىتايدىڭ كوپتەگەن مامانى اتسالىستى. مەن بۇگىن بارشاڭىزعا ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
تاسىمالدىڭ توتە جولى
جۋىردا ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» باستاماسى شەڭبەرىندە ءترانزيتتى ۇلعايتۋ بويىنشا ستراتەگيالىق ۋاعدالاستىقتارعا قول جەتتى. بۇل جولى قىتايدىڭ چۋنتسين قالاسىندا «قتج» ۇك» اق باسقارما توراعاسىنىڭ لوگيستيكا جونىندەگى ورىنباسارى ەرلان قويشىباەۆ چۋنتسين قالاسى مۋنيتسيپاليتەتىنىڭ پورتتىق لوگيستيكالىق ايماعى مەن «Yuxinou (Chongqing) Logistics Co., Ltd.» لوگيستيكالىق پلاتفورماسىنىڭ باسشىلارىمەن كەزدەستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا «KTZ Express» اق جانە «Yuxinou» قازاقستان ارقىلى 200 كونتەينەرلىك پويىزدى ۇيىمداستىرۋ جانە جونەلتۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. ونىڭ ىشىندە ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعدارى (تحكب) بويىنشا جۇك كولەمى 20 مىڭ جفە-دەن اسادى. وسى جىلدىڭ باسىنان باستاپ «Yuxinou» جانە قتج جەتكىزۋ مەرزىمى ورتا ەسەپپەن 14 كۇنگە دەيىن چۋنتسين قالاسىنان پوتيگە (گرۋزيا) تحكب بويىنشا بىرلەسكەن سەرۆيس ۇيىمداستىردى.
ەستە بولسا, جىل باسىنان باستاپ «قتج» ۇك» اق سيان, تسزيانسۋ, بەيجىڭ, چجەنجوۋ, چۋنتسين لوگيستيكالىق پلاتفورمالارىمەن قازاقستان اۋماعى بويىنشا 3500 ترانزيتتىك كونتەينەرلىك پويىزداردى ۇيىمداستىرۋ جانە جونەلتۋ بويىنشا ۋاعدالاستىقتارعا قول جەتكىزگەن ەدى. بۇل شامامەن 350 مىڭ جفە-ءنى قۇرايدى. 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا چۋنتسين حالقى 32 ملن ادام بولدى, ال ىشكى جالپى ءونىم كولەمى 440 ملرد دوللاردى قۇرادى. بۇل كورسەتكىشپەن چۋنتسين الەمدەگى ەڭ ءىرى قالالاردىڭ ءبىرى سانالادى. مۇندا قوسىلعان قۇنى جوعارى تاۋارلاردىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالىق وندىرىستەرى ورنالاسقان. چۋنتسين – قىتايدان اۆتوموبيل ەكسپورتى بويىنشا كوشباسشى. ءوز كەزەگىندە «Yuxinou» – چۋنتسين قالاسىنىڭ ەڭ ۇلكەن لوگيستيكالىق پلاتفورماسى جانە جىلىنا 2500-دەن اسا باتىس پەن شىعىس پويىزدارىن جونەلتەدى.
كەلەشەگى زور ۇشجاقتى كەلىسىم
كولىك-لوگيستيكالىق كومپانياعا اينالۋ مىندەتى جۇكتەلگەن «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسى الىس-جاقىن ەلدەردىڭ بارىمەن سالا بويىنشا ەلگە ءتيىمدى ءتۇرلى كەلىسىمشارتقا وتىرىپ, ماڭىزدى مەموراندۋمداردى قولعا الىپ جاتىر. تاياۋدا تاعى دا «قتج» ۇك» اق, سيان, «Free Trade Port Construction and Operation Co ltd» (قحر) جانە رەسەيلىك «سلاۆترانس-سەرۆيس» اكتسيونەرلىك قوعامى ىنتىماقتاستىق تۋرالى ۇشجاقتى مەموراندۋمعا قول قويدى.
تاراپتار قىتاي – قازاقستان – رەسەي يمپورتتىق, ەكسپورتتىق ەكونوميكالىق جانە ساۋدا ىنتىماقتاستىعىن ودان ءارى ىلگەرىلەتىپ, تەرەڭدەتۋ ءۇشىن «سەلياتينو» (رف) كلو-دا جاڭا كولىك-قويما بازاسىن قۇرۋعا بىرلەسىپ, ينۆەستيتسيالاۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرا باستادى. سونداي-اق ءۇش تاراپ تا حالىقارالىق لوگيستيكالىق ءدالىزدى نىعايتۋ ءۇشىن سيان – الاشاڭقاي/قورعاس – سەلياتينو جەلىلىك تاسىمالدارىن بىرلەسىپ دامىتاتىن بولادى.
جاڭا مەموراندۋم جوعارى ساپالى لوگيستيكالىق شەشىمدەردى قامتاماسىز ەتۋدەگى ماڭىزدى قادام بولاتىنىنا ءۇش تاراپ تا سەنىمدى. ويتكەنى «سلاۆترانس سەرۆيس» 2001 جىلدان باستاپ جۇمىس ىستەيدى جانە تەمىرجول كونتەينەرلىك جانە قويما لوگيستيكاسى سالاسىنىڭ كوشباسشىسى بولىپ ەسەپتەلەدى. سالاداعى وسىناۋ اۋقىمدى جوبالاردىڭ اتقارىلۋى مەن ايماقتاعى گەوساياسي جاعدايلارعا قاراپ, ەلدىڭ كولىك-لوگيستيكالىق دەرجاۆاعا اينالارىنا سەنگىمىز كەلەدى.
