فوتو: Fingramota.kz
سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەندەرگە وتەماقى تولەنىپ جاتىر ما؟
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەندەر جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردان, ياعني اكىمدىكتەردەن بىرجولعى تولەم الادى. تولەمدەر مولشەرى ءار وڭىردە كەلتىرىلگەن ماتەريالدىق زالالدى ەسەپتەۋ ءۇشىن قۇرىلعان ارنايى كوميسسيالاردىڭ شەشىمى بويىنشا جەكە بەلگىلەنەدى. ول ءۇشىن سۋ تاسقىنى سالدارىنان ايىرىلعان م ۇلىكتىڭ تىزىمدەرىن, زالالدى راستايتىن فوتو, بەينەماتەريالداردى, جىلجىمايتىن م ۇلىك وبەكتىسىن يدەنتيفيكاتتاۋ قۇجاتتارىن جانە باسقا دا قۇجاتتاردى قوسا بەرە وتىرىپ, اكىمدىكتەرگە وتىنىشپەن جۇگىنۋ قاجەت. وتەماقى تولەۋ ءراسىمى تۋرالى نەعۇرلىم تولىق اقپاراتتى تەك جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردان الۋعا بولادى.
قازاقستاننىڭ بارلىق ازاماتتارىنا بانكتەردەن جانە ەڭبەك مينيسترلىگىنەن «وتەماقى» تولەنەدى.
جالعان حابارلاندىرۋلاردى بارىنشا شىنايى ەتىپ كورسەتۋ ءۇشىن قىلمىسكەرلەر ەلدەگى بانكتەر مەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اتاۋلارىن پايدالانادى. مىسالى, سوڭعى اپتادا Facebook, Instagram, Telegram الەۋمەتتىك جەلىلەرىندە قر ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ حالىق بانكپەن بىرلەسىپ وتەماقى تولەيتىنى, سونداي-اق قارجى مينيسترلىگىنىڭ جاڭا قاۋلىسى شىققانى جونىندە حابارلامالار جاريالانىپ جاتىر. ۆيجۋالدا ۇيىمداردىڭ لوگوتيپتەرى مەن برەندبۋك ەلەمەنتتەرى, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلتاڭباسى پايدالانىلادى.
الاياقتار ادامداردى جاڭىلىستىرۋ ءۇشىن ءار جارناما پوستىنىڭ استىندا «جەدەل تولەم ءۇشىن راقمەت», «سوما سول كۇنى تۇسەدى», «وتىنىمدەردى شۇعىل بەرىڭىز» دەگەن ماتىنمەن بوتتار تۇسىندەرمەلەرىن ورنالاستىرادى.
الاياقتاردىڭ باستى ماقساتى – ازاماتتاردىڭ «تولىق» نەمەسە ء«وز وتەماقىمدى تەكسەرۋ» دەگەندى باسىپ, فيشينگتىك سىلتەمەلەرگە وتۋگە يتەرمەلەۋ. ودان كەيىن پايدالانۋشى الاياقتار جاساعان سايتقا تاپ بولادى, ول سايتتا اقشا الۋ ءۇشىن تىركەۋ ۇسىنىلادى. ال بۇل ءۇشىن جسن, بانكتىك كارتالاردىڭ دەرەكتەمەلەرى, SMS-حابارلاما سياقتى دەربەس دەرەكتەر ەنگىزۋ قاجەت بولادى.
ازامات بۇل تالاپتاردى ورىنداسا, دەرەكتەرى اۆتوماتتى تۇردە الاياقتاردىڭ قولىنا تۇسەدى. قاسكۇنەمدەر ءوز قۇرباندارىنىڭ شوتتارىنداعى بۇكىل اقشا قاراجاتىن الۋى مۇمكىن نەمەسە «بوگدەگە» كرەديت رەسىمدەۋى مۇمكىن. سونداي-اق كۇماندى سايتتارعا وتكەننەن كەيىن حاكەرلىك شابۋىلعا تاپ بولۋ تاۋەكەلى بار, ول پايدالانۋشىنىڭ قۇرىلعىسىنا شپيوندىق باعدارلامالار ورناتۋعا نەگىزدەلەدى. الاياقتار وسى قوسىمشا ارقىلى ونلاين-بانكينگكە جانە باسقا دا قۇپيا اقپاراتقا قول جەتكىزە الادى.
«راس-وتىرىگىن اتىنان جالعان اقپارات تاراتقان ۇيىمعا جۇگىنە وتىرىپ بىلۋگە بولادى. مىسالى, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى فەيك حابارلامادا كورسەتىلگەن سىلتەمە - پايدالانۋشىلاردىڭ جەكە دەرەكتەرىن الۋ ءتاسىلى ەكەنىن حابارلاپ, جەدەل دەن قويدى. «مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ تيەسىلى شارالارى تۋرالى رەسمي اقپارات 1414 نومىرىنەن SMS-حابارلامالار ارقىلى عانا تاراتىلادى. ازاماتتاردى رەسمي اقپاراتقا عانا سەنۋگە شاقىرامىز», دەلىنگەن Fingramota.kz تاراتقان حابارلامادا.
الاياقتار كەز-كەلگەن نومىرلەردى, ونىڭ ىشىندە, ءتورت تاڭبالى نومىرلەردى قولدان جاساي الاتىندىعىن ەستە ۇستاعان ءجون, سوندىقتان ۇيىمداردىڭ جەدەل جەلىلەرىنىڭ ءنومىرىن تەرگەن كەزدە ەشقانداي جاعدايدا SMS-حابارلاما ارقىلى جىبەرىلەتىن ءنومىر بويىنشا قايتا قوڭىراۋ شالۋعا نەمەسە سىلتەمەلەرگە وتۋگە بولمايدى.
تاعى قانداي قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن ءبىلۋ كەرەك؟
- بانكتىڭ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ رەسمي سايتتارىنان تولەمدەر تۋرالى اقپاراتتى تەكسەرىپ ءجۇرىڭىز.
- ءوزىڭىزدىڭ جەكە جانە بانكتىك دەرەكتەرىڭىزدى, اسىرەسە كارتانىڭ ارعى بەتىندەگى ءۇش ساندى جانە ونىڭ جارامدىلىق مەرزىمىن جاريالاماڭىز.
- اقشا تۋرالى ءسوز قوزعايتىن بەيتانىس ادامداردىڭ قوڭىراۋلارى مەن حابارلامالارىنا سەنبەڭىز.
- كارتاڭىزدىڭ 3D-Secure فۋنكتسياسىن وشىرمەڭىز.
- بارلىق ترانزاكتسيالاردى كورىپ وتىرۋ ءۇشىن ءموبيلدى قوسىمشاداعى SMS- جانە push-حابارلامالاردى قوسىپ قويىڭىز.
- ەلەكتروندىق پوشتاعا جانە مەسسەندجەرلەرگە جىبەرىلگەن بەلگىسىز فايلداردى اشپاڭىز.
- الاياقتاردىڭ سايتتارىنا وتۋگە مۇمكىندىك بەرمەيتىن ۆيرۋسقا قارسى سەنىمدى باعدارلامانى ورناتۋ قاجەت.
- اقشالاي قاراجات تونالعان جاعدايدا, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا وتىنىشپەن جۇگىنىڭىز.
