تاسقىنعا بايلانىستى اباي, اقمولا, اقتوبە, اتىراۋ, باتىس قازاقستان, قاراعاندى, قوستاناي, پاۆلودار, سولتۇستىك قازاقستان, ۇلىتاۋ وبلىستارىندا توتەنشە جاعداي جاريالاندى. بىرەر كۇن بۇرىن عانا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇندەۋ جاريالاپ, سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن ازاماتتاردىڭ ەسكەرۋسىز قالمايتىنىن ايتتى. ياعني اپات ايماعىندا قالعان قاۋىمعا قارجىلىق جانە باسقا دا كومەك كورسەتىلىپ, ماتەريالدىق شىعىندار تولىق وتەلەدى. پرەزيدەنت اپاتتىڭ الدىن الۋداعى كەمشىلىكتەن باستاپ, سۋ شارۋاشىلىعى ماماندارىنىڭ تاپشىلىعى, تاعىسىن تاعى ولقىلىقتاردى تۇزەۋ كەرەك ەكەنىن ەسكەرتتى.
قازىر جەدەل ءىس-شارالار قابىلدانىپ, ۇكىمەت قارعىن سۋدىڭ سالدارىن جويۋعا مىقتاپ كىرىستى. جالپى, تاسقىن سۋدىڭ استىندا قالعان ولكەلەرگە اتقارۋشى بيلىك قانا ەمەس, تۇتاس ەل الاڭداۋلى. جومارت, قالتالى ازاماتتار, كاسىپكەرلەر, ونداعان مىڭ ۆولونتەر قارايلاسىپ, ءبىر جاعىنا شىعىسىپ جاتىر. كورشى قىرعىزستاننان دا گۋمانيتارلىق كومەك كەلدى.
اقپاراتتىق شتاب اپات ايماقتارىندا مەملەكەت قابىلداپ جاتقان ءىس-شارالار جونىندە كۇنى-ءتۇنى جەدەل ءارى ۇزدىكسىز حابار تاراتىپ وتىر. مىسالى, وسى ءباسپاسوز جيىنىنا سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى ءمولدىر ابدۋاليەۆا قاتىسىپ, قازىرگى احۋال جايىندا باياندادى. مينيسترلىكتىڭ حابارلاۋىنشا, سۋ قويمالارىنداعى قازىرگى جاعداي 1980 جىلدان بەرىگە دەيىن ەڭ كولەمدى سانالادى. اقمولا وبلىسىنداعى 2 ءىرى سۋ قويماسى ورتا ەسەپپەن 99% تولعان. ەكەۋى دە ترانزيتتىك رەجىمدە جۇمىس ىستەپ تۇر. ال اقتوبە وبلىسىنداعى 2 ءىرى قويمانىڭ سۋ جيناۋ كورسەتكىشى ورتا ەسەپپەن 95%-دى قۇرايدى ەكەن. سول سەكىلدى شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى 5 ءىرى سۋ قويمانىڭ ورتاشا سۋ جيناۋ كورسەتكىشى 62%-دى قۇراعان. ولاردىڭ بارلىعى شتاتتىق كەستەگە ساي جۇمىس ىستەپ تۇر. باتىس قازاقستان وبلىسىندا 4 ءىرى سۋ قويماسى ورتا ەسەپپەن 59% تولعان. قاراعاندى وبلىسىنداعى 4 ءىرى سۋ قويما دا تولۋعا شاق تۇر. ونداعى سۋ قويمالارىنىڭ سۋ جيناۋ كورسەتكىشى 98%-دى قۇراپتى. ابىروي بولعاندا, قازىر بۇل وڭىردە سۋ تاسقىنىنىڭ كەزەڭى ءوتتى. وسىعان قوسا قوستاناي وبلىسىنداعى 2 ءىرى سۋ قويماسى ورتا ەسەپپەن 95% تولسا, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ 2 ءىرى سۋ قويماسى 100% تولىپتى.
– سۋ وبەكتىلەرىندە جەدەل ءىس-شارالار قابىلداۋ ءۇشىن تاۋلىك بويى كەزەكشىلىك ۇيىمداستىرىلىپ, سۋ شارۋاشىلىعى جاعدايىنا ۇزدىكسىز مونيتورينگ جۇرگىزىلەدى. مينيسترلىكتىڭ مىڭداعان مامانى مەن 280 بىرلىك تەxنيكاسى جۇمىلدىرىلدى. سونداي-اق قازاقستان مەن رەسەي سۋ تاسقىنى جانە گيدروتەxنيكالىق ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسى تۋرالى ءوزارا جەدەل اقپارات الماسىپ وتىر. سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا ءمينيسترى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ رەسەي فەدەراتسياسى سۋ رەسۋرستارى فەدەرالدى اگەنتتىگىنىڭ باسشىسى دميتري كيريللوۆپەن تەلەفون ارقىلى تۇراقتى بايلانىستا. تاراپتار گيدروتەxنيكالىق نىسانداردىڭ اپاتسىز جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ەكى ەلدىڭ شەكارالاس ايماقتارىنداعى سۋ تاسقىنى جاعدايىن ءجىتى باقىلاۋدا ۇستاپ وتىر, – دەدى م.ابدۋاليەۆا.
فوتو:Atyrau Press
سۋ استىندا قالعان اۋىل-ايماقتاردىڭ تۇرعىندارىنا جەدەل مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلەدى. جاعدايدى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى باقىلاۋعا العان. وڭىرلەردەگى بارلىق مەديتسينالىق ۇيىم مەديتسينالىق كومەككە مۇقتاج ادامدارعا جاردەم بەرۋ ءۇشىن كۇشەيتىلگەن رەجىمدە جۇمىس ىستەپ تۇر. سۋ باسقان اۋداندارعا 300-گە جۋىق جەدەل جاردەم بريگاداسى تارتىلعان. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى ايگەرىم ورازاليەۆانىڭ حابارلاۋىنشا, توتەنشە جاعداي كەزىندە مەديتسينالىق مەكەمەلەر تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيدى.
– سۋ تاسقىنى كەزىندە پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتۋ جۇمىسى ۇيىمداستىرىلدى. جەدەل شتاب قۇرىلىپ, 30 پسيحولوگ جۇمىس ىستەپ جاتىر. جۇكتى ايەلدەر مەن بالالاردىڭ جاعدايىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. ماسەلەن, وتكەن تاۋلىكتە اتىراۋ وبلىسى قۇلسارى قالاسىندا پەرزەنتحاناداعى جۇكتى ايەلدەر مەديتسينالىق ۇيىمدارعا ەۆاكۋاتسيالاندى. 39-40 اپتا مەرزىمىندەگى جۇكتى ايەلدەردىڭ ءبىرى جەدەل مەديتسينالىق جاردەم كولىگىندە بوسانعان. سالماعى – 3 610 گر, بويى 55 سم قىز دۇنيەگە كەلدى. قازىر بوسانعان ايەل مەن بالا – بەينەۋ اۋداندىق اۋرۋحاناسىندا. ولاردىڭ جاعدايى – قاناعاتتانارلىق. سۋ تاسقىنى باستالعالى بارلىعى 84 جۇكتى ايەل ەۆاكۋاتسيالاندى. ونىڭ ىشىندە بوسانۋ مەرزىمى جاقىن 31 ايەل اۋرۋحاناعا جاتقىزىلدى. ۋاقىتشا ورنالاستىرۋ پۋنكتتەرىندە 990 بالا بار. دارىگەرلەر ءار بالانىڭ دەنساۋلىعىن ۇنەمى تەكسەرىپ باقىلايدى, – دەيدى ءا.ورازاليەۆا.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى سۋ باسقان وڭىرلەردە سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتى قامتاماسىز ەتۋگە دە كوڭىل بولەدى. قازىر سۋمەن جابدىقتاۋ نىساندارىندا, مال قورىمدارى, كارىزدەرگە جانە زيراتتارعا مونيتورينگ كۇشەيتىلگەن. سانيتارلىق-حيميالىق جانە ميكروبيولوگيالىق كورسەتكىشتەرگە سۋ سىنامالارىن زەرتتەۋ جۇرگىزىلەدى. 4 مىڭنان اسا سۋ سىناماسىنىڭ 133 سىناماسى گيگيەنالىق نورماتيۆتەرگە سايكەس كەلمەيدى ەكەن. جالپى, سايكەس كەلمەيتىن سىنامالار بويىنشا كورسەتكىش وتكەن ەكى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ورتاشا رەسپۋبليكالىق جىلدىق كورسەتكىشتەن اسپايدى. ەۆاكۋاتسيالىق پۋنكتتەردە اۋىزسۋ رەجىمىن جانە قاۋىپسىز تاماقتانۋدى ۇيىمداستىرۋ جايى دا نازاردا. سانيتارلىق-دەزينفەكتسيالىق رەجىم ساقتالعان. مينيسترلىك اپات ايماقتارىندا وسى باعىتتاعى ۇيلەسىمدى جۇمىستى ۇزبەيدى.
ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ تاراتقان اقپاراتىنا زەر سالساق, اپات ايماقتارىندا 12 اۋە كەمەسى جاۋىنگەرلىك كەزەكشىلىكتە بولادى. مينيسترلىك تۇرعىنداردى تەك رەسمي دەرەكتەر مەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ رەسمي وكىلدەرى تاراتقان اقپاراتقا عانا سەنۋگە شاقىردى. مينيسترلىككە قاراستى توتەنشە جاعدايلاردى جويۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى قاحارمان ورازالين حابارلاعانداي, اقتوبە, قوستاناي, پاۆلودار, اقمولا, اتىراۋ, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا 3 391 جەكە تۇرعىن ءۇي, 1 059 ساياجاي ءۇيى, ءتۇرلى ماقساتتا قولدانىلاتىن 79 عيمارات سۋ استىندا قالىپتى. اپات ايماقتارىنان 63 927 ادام ەۆاكۋاتسيالانعان. ونىڭ ىشىندە 15 283 بالا بار.
– ۋاقىتشا ورنالاستىرۋ پۋنكتتەرىندە 13 328 ادام, ونىڭ ىشىندە 6 842 بالا بار. ولار قاجەتتى تۇرمىستىق زاتتارمەن قامتىلعان. سونىمەن قاتار 10 068 باس ءىرىلى-ۇساق مال قاۋىپسىز اۋماققا شىعارىلدى. توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى, قورعانىس مينيسترلىگى, ۇلتتىق ۇلان ۇشقىشتارى شەبەرلىگىنىڭ ارقاسىندا 2 607 ادام قۇتقارىلدى. ونىڭ ىشىندە 760 بالا بار. ورتا ەسەپپەن تاۋلىگىنە 243 ادام قۇتقارىلعان. ايتا كەتەرلىگى, قۇتقارۋ وپەراتسياسى وتە قيىن جاعدايدا ءوتتى. تۇرعىنداردى ۇيلەردىڭ شاتىرىنان ەۆاكۋاتسيالاۋ ءۇشىن ارنايى تەحنيكانى, جۇكشىعىرلاردى پايدالانۋ قاجەت بولدى. 96 توننادان اسا گۋمانيتارلىق جۇك جەتكىزىلدى. 7,3 ملن تەكشە مەتر ەرىگەن سۋ تارتىلدى, 921 مىڭنان اسا قاپ جانە 970 مىڭ توننا ينەرتتى ماتەريال توسەلدى. اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارىنا 8 789 ادام, 1 756 بىرلىك تەحنيكا, 415 سۋ ايداۋ جانە 65 ءجۇزۋ قۇرالى جۇمىلدىرىلدى. 12 اۋە كەمەسى جاۋىنگەرلىك كەزەكشىلىكتە ءجۇر. ەلىمىزدىڭ 10 وڭىرىندە اكىمدىكتەر جەرگىلىكتى توتەنشە جاعداي جاريالادى. سەنىم تەلەفونىنا 973 قوڭىراۋ ءتۇستى. بارلىق وڭىردە تاۋلىك بويى جەدەل شتابتار جۇمىس ىستەيدى, – دەپ ق.ورازالين قازىرگى احۋالدى باياندادى.
«قازگيدرومەت» رمك ءباسپاسوز حاتشىسى الينا يسماگۋلوۆانىڭ ايتۋىنشا, قازىر ەلدىڭ قار جامىلعان اۋماعى 21%-دى قۇرادى. بولجامعا سايكەس 6-12 ءساۋىر ارالىعىندا ەلىمىزدىڭ باسىم بولىگىندە اۋا رايىنىڭ تۇراقسىز سيپاتى ساقتالادى. جاۋىن-شاشىندى بولادى.
– اۋا تەمپەراتۋراسىنىڭ بىرتىندەپ تومەندەۋى ەلدىڭ سولتۇستىك-باتىسىندا, سولتۇستىگىندە, شىعىسىندا جانە ورتالىعىندا بولجانادى. تۇندە -5-تەن 6 گرادۋسقا دەيىن اياز بولادى. كۇندىز -12-دەن 10 گرادۋسقا دەيىنگى تەمپەراتۋرا ساقتالادى. باتىستا اۋا تەمپەراتۋراسى كۇندىز 10-نان 25 گرادۋسقا دەيىن كوتەرىلەدى. اۋا تەمپەراتۋراسى وڭتۇستىكتە, وڭتۇستىك-شىعىستا تۇندە 3 گرادۋستان 10 گرادۋسقا دەيىن, كۇندىز 12-دەن 25 گرادۋسقا دەيىن, تاۋلى جەرلەردە تۇندە 2 گرادۋس ايازدان 3 گرادۋسقا دەيىن اۋىتقيدى دەگەن بولجام بار, – دەدى ا.يسماگۋلوۆا.
گيدرولوگيالىق جانە مەتەورولوگيالىق احۋال كۇرت وزگەرگەن جاعدايدا «قازگيدرومەت» مەكەمەسى سۋ تاسقىنى قاۋپى تۋرالى دابىلدى ەسكەرتۋ جاساپ, اتقارۋشى ورگاندار مەن تۇرعىندارعا الدىن الا حابارلاپ وتىرادى.
ەلدەگى سۋ تاسقىنىنا قاتىستى احۋال قىسقاشا وسىنداي. تاسقىننىڭ الدىن الۋ جۇمىستارى وڭ ناتيجە بەرىپ, بارلىق وڭىردە جاعداي تۇراقتالسا, اپاتتىڭ سالدارىمەن كۇرەسكە كوبىرەك كوڭىل بولىنە باستايدى. سۋ تاسقىنىنان تۋىنداعان زالالدى باعالاۋ جونىندەگى ارنايى كوميسسيا تۇرعىنداردان ءوتىنىم قابىلداپ, شىعىنداردى ەسەپتەيدى.
