وكىنىشكە قاراي, اقىن داۋىسى بىزگە جەتكەن جوق. ايتسە دە, مۋزىكاعا, قوڭىر سارىنعا تولى شوعىر جىرلار جاردان تەڭىزگە قۇلاعان كەسەكتەي قوڭدى ءبىر داۋىستى ەلەستەتەدى. اقىن سەرىك تۇرعىنبەك ۇلىنىڭ «سىربايدىڭ داۋىسى» ولەڭى از عانا دەتالىمەن بەيتانىس داۋىستىڭ كوركىن اشىپ بەينەلەپ تۇر. قىزىعى, ولەڭدە سىرباي ءۇنى ەگجەي-تەگجەي سارالانىپ تا جاتپايدى.
«شولدەگەن جەردەي جاۋىنعا,
جىر قۇمار كەزىم بولاتىن.
ءبىر كۇنى ءبىزدىڭ اۋىلعا
ساۋ ەتە قالدى توپ اقىن.
قۋانىپ قالدىق ءبىز-داعى,
قۋانىش – كوركى بالانىڭ.
سەيىلىپ سوعىس ىزعارى,
سەرگىگەن كەزى دالانىڭ».
ءيا, ءبىرىنشى جەيدەسى اعىتىلىپ, كەڭ كوسىلىپ سەرگىگەن دالا, سول دالادا ەرلىككە ىسىمەن دە, سوزىمەن دە ەسكەرتكىش قويعان اقىن كەلە جاتىر. مايدان تۋرالى قالاي جىرلاسا دا, قاي تۇسىنان تولعاسا دا جاراسىپ-اق تۇر. ءسىرا, اقىن ءوزى كورگەن قۇبىلىستىڭ عانا ءمانىن اشۋشى. ءوز تانىمىنىڭ اجارىن ايشىقتاۋشى. شوپەنگاۋەردىڭ «دۇنيە دەگەن – مەنىڭ ۇعىمىم مەن تۇسىنىگىم» دەگەن ءسوزى تەرەڭدىككە سايادى. ال نەمىس ءتىلدى اقىن پاۋل تسەلان مەن يران اقىنى سوحراب سەپەحري «ادام دەگەن كوزقاراس قانا» دەپ جىرلايدى.
«جينالماس حالىق مۇنداي كوپ,
سىيماي ءجۇر بويعا دارىنى,
كورسەتتى بىرەۋ «سىرباي», دەپ
سيديعان ۇزىن سارىنى.
ۇسىنىپ جۇرتقا جان گ ۇلىن,
وقىدى ولەڭ نە ءتۇرلى.
باسقادان گورى الگىنىڭ
الپەتى بولەك سەكىلدى».
وسى ءبىر شۋماقتاردىڭ ءاربىرى ءبىز ىزدەپ وتىرعان داۋىستىڭ الپەتىن قالىپتاپ كەلەدى. سول شاقتاعى كەڭىستىك پەن ۋاقىت, كوڭىل كۇي ارقىلى ايبارلى ءۇننىڭ شەجىرەسى ساناعا ورنىعىپ-اق تۇر. ادام مەن داۋىس ەگىز. كىسىنى داۋسىنا قاراپ تانۋعا بولادى. الەم پسيحولوگتەرى ادامنىڭ داۋسىن جاپپاي زەرتتەۋدى 1950-1960 جىلداردان بەرى ءىرى جوبالار ارقىلى باستاپ تا كەتتى. عالىمدار ءار داۋىستىڭ ساۋساقتىڭ تاڭباسى سەكىلدى ءوز ەرەكشەلىگى بولاتىنىن ايتادى. قازاق داۋسىنىڭ قۇنارى وزگە, اسىرەسە مۇستافا شوقاي, قانىش ساتباەۆ, باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ تاسپادا قالعان داۋسىن تىڭداساڭىز, ناعىز قازاقى قالىپتىڭ تۇنباسىنداي كومەيدەن بۇلكىلدەپ شىعادى, سويلەۋ ينتوناتسياسى ءشول قاندىرادى.
«تاعاتىن ەلدىڭ تاۋىسسا,
كۇتكەنى شىعار جاڭا جىر,
گۇر ەتە قالعان داۋىسقا,
ءدۇر ەتە قالدى بار اۋىل.
... اپتالار, ايلار اۋىستى,
الماسىپ جازىم, قىسىممەن.
سوندا دا سول ءبىر داۋىستى
قايتالاي بەردىم ىشىمنەن».
شاعىن باللادادا سىرباي اقىننىڭ اۋىلىنا كەلگەنى, سول داۋىستى ۇنەمى سالىپ جۇرگەن, ەلىكتەپ جۇرگەن بوزبالا, الماتىعا بارىپ جارىنا حابارلاسىپ اقىن داۋسىن سالعانى, سىربايدىڭ «جەڭگەڭدى الداساڭ دا, ولەڭدى الداما» دەپ باسىنان سيپاعانى جىلى اۋەزبەن جانعا قونادى. وسىنىڭ ءبارى ءبىر عانا ۇعىمدى اشىپ تۇرعانداي. ول – سىرشىل سىرباي داۋىسى...
