قارجىنى ساقتاۋدىڭ ءجونى

قازىر ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردەگى ۇلتتىق ۆاليۋتاداعى دەپوزيت بويىنشا ورتاشا مولشەرلەمە شامامەن جىلدىق 14%-دى قۇرايدى. ماسەلەن, 2023 جىلدىڭ قاڭتارىندا دەپوزيتكە 25 ميلليون تەڭگە سالساڭىز, ءبىر جىلدان كەيىن 3 جارىم ملن تەڭگە سىياقى جينالادى. مۇنى دوللارعا ايىرباستاساڭىز – 55,2 مىڭ دوللار. ءبىر جىلدا 1% سىياقى مولشەرلەمەسى بار دەپوزيتتەن (بۇل – ءبىزدىڭ بانك­­­­­تەردە شەتەل ۆاليۋتاسى بويىنشا دەپوزيتتىڭ ەڭ جوعارى مولشەرلەمەسى) 551 دوللار الاسىز. بيىل قاڭتاردىڭ باسىندا دوللار 456 تەڭگە بولدى. ءبىر جىلدا دوللارداعى دەپوزيتتىڭ پايداسى – 250 مىڭ تەڭگە.

ارينە, دوللار كوتەرىلسە, تابىس تا كوپ بولار ەدى. دەگەن­مەن بىلتىر ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامى ءبىرشاما تۇراقتى بولدى. جىل باسىندا جانە اياعىندا ايىر­باس­تاۋ باعامىنىڭ اراسىندا ايتارلىقتاي ايىرماشىلىق تۋىن­دامادى.

دەپوزيتتىڭ دە وزىندىك تاۋەكەلى بار. ول ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە – ينفلياتسيا. تەڭ­گە­دەگى دەپوزيت بو­يىنشا سىياقى مول­شەرلەمەسى جوعارى بول­عانىنا قاراماستان, بىلتىر ينفلياتسيا 10% بول­عانىن ەس­كەرگەن ءجون. دە­پوزيتتىڭ تاعى ءبىر قاۋپى – بانكتىڭ بانكروتقا ۇشى­­راۋى. ارينە, مۇنداي جاعدايدا قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورى شەكتى مولشەرگە دەيىنگى قاراجاتتى قايتارادى. تەك دەپوزيتكە اقشا سالماي تۇرىپ, قارجى ينستيتۋتىنىڭ دەپوزيتكە كەپىلدىك بەرۋ قورىمەن كەلىسىمشارت جاساعانىنا كوز جەتكىزۋ كەرەك. مۇنداي كەلىسىمى جوق بانكتەر سالىمىڭىزدىڭ ساقتالارىنا كەپىلدىك بەرمەيدى.

كەلىسىم بولعان كۇننىڭ وزىندە جيناق سالىم جانە ۇلتتىق ۆاليۋتاداعى دەپوزيت – 20 ميلليونعا دەيىن, ۇلتتىق ۆاليۋ­تا­داعى قالعان بارلىق دەپوزيت – 10 ميلليونعا دەيىن, شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى دەپوزيت بانك ليتسەنزياسىنان ايىرىلعان كۇنگى ايىرباستاۋ باعامى بو­يىنشا 5 ميلليون تەڭگەگە دەيىن قايتارىپ بەرەدى.

ساراپشىلار دەپوزيتتە ۇلكەن سوما ساقتايتىن بولساڭىز, ءار بانكتە بىرنەشە دەپوزيت اشقان دۇرىس دەيدى. دەپوزيتتەگى سوما بانك جابىلعان جاعدايدا قاي­تا­رىلاتىن كەپىل سومادان اسپاۋى كەرەك. بىر­نە­شە بانكتەن دەپوزيت اشىلسا, سالىمدارعا وتەمنىڭ ەڭ جوعارى مولشەرى شەگىندە ارقايسىسىنا جەكە كەپىلدىك بەرىلەدى.

ازاماتتار اقشانى ساقتاۋدىڭ وڭ­تاي­لى جولى رەتىندە پاتەر ساتىپ الۋدى قا­راس­تىرادى. بىلتىر قاڭتاردا استانانىڭ سول جاعالاۋىنداعى ەكونوم كلاستاعى جاڭا قۇرىلىستان

25 ملن تەڭ­­­­گەگە 2 بول­­­­مەلى پا­­­تەر ال­­­دىق دەلىك. بۇعان جوندەۋ جۇ­مىس­تارىن جا­­ساۋ­دىڭ قاجەتى جوق. بىرەۋلەر پاتەردى ساتىپ العاننان ءبىر جىلدان كەيىن سول كۇيىندە ۇستەمە باعامەن ساتىپ جىبەرەدى. مۇنىڭ ەكى ءتيىمدى تۇسى بار. بىرىنشىدەن, ۇستىنە 1-2 ملن تەڭگە قوسىپ ساتۋعا بولادى. ەكىنشىدەن, پاتەر ءبىر جىلدان كەيىن ساتىلعان جاعدايدا پايدانىڭ 10%-ى مولشەرىندە سالىق تولەۋدىڭ قاجەتتىلىگى بولمايدى.

ساراپشىلار ءۇي ساتىپ, پايداعا كەنەلۋ ءۇشىن (جالعا بەرمەي) قۇرىلىسى اياقتالماعان تۇرعىن ءۇي كەشەنىنەن پاتەر تاڭداۋعا كەڭەس بەرەدى. ولار پايدالانۋعا بەرىلمەي تۇرىپ, كەم دەگەندە 30% ارزان بولادى. ال ءبىر جىلدان كەيىن يەسىنىڭ پاتەردى قىمباتقا ساتۋعا مۇمكىندىگى بار. كەي ازاماتتار جاڭا پاتەر ساتىپ الىسىمەن جيھازعا اقشا جۇمساپ, جالعا ۇسى­نادى. Krisha.kz ما­مان­دا­رىنىڭ ەسەپ­تەۋىنشە, بىل­­­تىر قاڭتاردا اس­تا­­نادا ەكى بول­مە­لى پا­تەر­دىڭ ورتاشا قۇنى ايى­­نا 200 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى. سوندا 12 ايدا 2,4 ملن تەڭگە پايدا تۇسەدى.

البەتتە, ەكى نۇسقانىڭ دا وزىنە ءتان تيىم­دى­لىگى بار. قازىر ەلىمىزدە بازالىق پا­يىز­دىق مولشەرلەمە ءالى دە بولسا جوعارى – 14,75 پايىز. جىلدىق ينفلياتسيا – 9,3 پايىز. دەمەك ناقتى مولشەرلەمە – 5,45 پايىز. ءتول ۆاليۋتامەن دەپوزيتتە اقشا جيناۋ ءبارىبىر ىڭعايلى.

ال جىلجىمايتىن م ۇلىك ساتىپ الۋ – ۇزاقمەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا مول تابىس اكەلەدى. بىراق ول ءۇشىن ءوزىڭىز دە پاتەرگە ءبىراز اقشا قۇياسىز. قايتا ساتۋعا جانە جالعا بەرۋگە بولاتىن ىڭعايلى پاتەر تابۋدىڭ ءوزى ءبىر جۇمىس بولسا, ونىڭ كوممۋنالدىق اقى­­­سىن, سالىعىن تولەۋ, پاتەر جاعدايىن ءجيى قاداعالاپ, جالعا الۋشىلار نەمەسە ساتىپ الۋشىلار ىزدەۋ دە – اجەپتاۋىر جۇمىس. سونىمەن بىرگە باسپانا نارىعىنداعى باعانىڭ دا تومەندەپ كەتۋ تاۋەكەلى بار ەكەنىن دە جوققا شى­عارا المايمىز. قايتكەنمەن تاڭداۋ وزىڭىزدە. مۇندايدا قارجىلىق تۇيسىكپەن قاتار, نارىق احۋالىن ءجىتى باقىلاپ وتىرۋدىڭ دا كومەگى كوپ بولادى.