سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
ەل ەرتەڭىن ارىدەن ويلاعاندىقتان تەرەڭنەن تولقىپ شىققان پىكىر وسىنداي-اق بولار. مەملەكەت باسشىسى: ء«بىز, ەڭ الدىمەن, جاستاردى كىتاپ وقۋعا باۋلۋىمىز كەرەك. سوندا جاپپاي كىتاپ وقيتىن ۇلتقا اينالامىز. تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندە ەلىمىزدە كىتاپحانا ءىسى كەنجەلەپ قالدى. توقسانىنشى جىلدارداعى الاساپىران ۋاقىتتا مىڭداعان كىتاپحانا جابىلدى. ميلليونداعان كىتاپ قورىنان ايىرىلدىق. كەيىنگى جىلدارى جاعدايدى تۇزەۋ ءۇشىن ارەكەت جاسالىپ جاتىر», دەدى. وتپەلى كەزەڭنىڭ وكپەك جەلىنە شىداماي, شالعايداعى شاعىن اۋىلداردا قارا ورمانداي قالىڭ وقىرمانعا ءمىنسىز قىزمەت ەتىپ كەلگەن كىتاپحانالار جابىلىپ, باعا جەتپەس بايلىق جوعالعان.
بۇگىن وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن قالاي تولتىرماقپىز؟ كوكشەتاۋداعى ەڭ ءىرى كىتاپ دۇكەنى جابىلعالى جىلدان استى. جۇمىس ىستەپ تۇرعانىندا تالاي بارىپ, كىتاپ العانبىز. وقىرمان دا از ەمەس ەدى. ەندى نەلىكتەن جابىلعانىن سۇراپ ءبىلۋ دە مۇمكىن ەمەس. كىتاپ دۇكەنىنىڭ ۇجىمى الدەقاشان تاراپ كەتكەن. زامانىندا جەتى مىڭنان استام كىتاپ قورى بولاتىن ەدى. رۋحاني بايلىقتىڭ نۇرى شالقىپ تۇراتىن كىتاپحانانىڭ ءىشى كوز جاۋىن الاتىن ءساندى ەدى. كەيىنگى جىلدارى جارىق كورگەن ۇلت ادەبيەتىنىڭ شۇرايلى شىعارماسىمەن قاتار بالالارعا ارنالعان ادەبيەت تە مول-تۇعىن. نەمەرەلەرىمىزدى كىتاپ وقۋعا باۋلىماق بولىپ ادەمى سۋرەتتەرمەن بەزەندىرىلگەن كىتاپشالار الۋشى ەدىك. ماسەلەنىڭ ءمانىن بىلەمىن دەيتىندەردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, كىتاپ ساۋداسى ءتيىمسىز بولعان-مىس. ەندى ءدال وسىنداي كىتاپ دۇكەنى جوق وبلىس ورتالىعىندا ادەبيەتكە قۇمار ات توبەلىندەي قاۋىمنىڭ سۇرانىسىن قالاي قاناعاتتاندىرۋعا بولادى؟
وڭىردە قانشا كىتاپ دۇكەنى بار ەكەن دەگەن ساۋال الدىمىزدان كەسە-كولدەنەڭدەپ شىعا بەرگەن. بىراق كىتاپ دۇكەندەرىنىڭ تىزگىنىن ۇستاپ, بار جۇمىستى جۇيەلەپ وتىرعان مەكەمە جوق ەكەن. سەبەپ – دۇكەندەر جەكەمەنشىك. وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ اقپاراتىنا قاراعاندا, اتباساردا ءتورت, ەسىل مەن ساندىقتاۋ اۋداندارىندا ءبىر-بىردەن جانە ستەپنوگور پەن كوكشەتاۋ قالالارىندا ءتورت كىتاپ دۇكەنى بار ەكەن. جيىنتىق سانى ون. وزگە اۋدانداردىڭ تۇرعىندارى كىتاپ وقىمايتىن بولىپ شىققانى ما؟
«ەرتەرەكتە اۋىلدا كىتاپقۇمارلار ءبىر-ءبىرىن جاقسى بىلەتىن, – دەيدى نۇرلان الپىسباەۆ. – ءبىر ادامدا جاقسى كىتاپ بولسا, ات تۇيەدەي قالاپ, قولقالاپ, كەزەككە تۇرىپ وقيتىنبىز. الدا-جالدا بەتىنە سىزات تۇسسە, ايىپ ارقالايتىنبىز. وقىپ بولعان سوڭ ءبىر-بىرىمىزبەن پىكىر الماساتىنبىز. كوكشەتاۋلىق جازۋشى ەستاي مىرزاحمەتوۆتىڭ «ون بەس جىل وتكەن سوڭ», «مەدەت», «كوگالدايدىڭ كوك شاقپاعى» كىتاپتارىن وسىلاي وقىدىق. ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ «ماحاببات, قىزىق مول جىلدارىن» ايدىڭ جارىعىمەن. مۇقاعاليدىڭ ولەڭدەرىن جىلاپ ءجۇرىپ وقيتىنبىز.
وتكەن شاقتىڭ ەسكى ەلەسىن تىرىلتسەك, كىتاپ بىلاي تۇرسىن, ادەبي جۋرنالدار ءار ۇيدە قاتتاپ جينالاتىن, ءبىر سانى جوعالمايتىن. ونداي جۋرنالدار مالشىنىڭ ەتەگىنىڭ قونىشىندا ءجۇردى دەپ ايتساق, ارتىقتىعى جوق. اتا-انالار كەشكە, ىمىرت ۇيىرىلە بالا-شاعاسىمەن وتىرىپ بىرگە وقۋشى ەدى.
ءتالىمدى تاربيەنىڭ باسى, قاينار كوزى وسى كىتاپ ەدى. قازىر ەڭبەكتەگەن بالادان ەڭكەيگەن كارىگە دەيىن الەۋمەتتىك جەلىنىڭ ىشىندە. ونداعى اڭگىمەنىڭ اۋ-جايى بارشاعا بەلگىلى. وسى تاقىرىپتى ىندەتىپ ىزدەگەندە بىرەر دۇكەنگە كەزىكتىك. ات اينالعىسىز تار ەكەن. كوڭىلىڭ اۋعان كىتاپتى قولىڭا ۇستاپ, اڭداتپاسىن وقي المايسىڭ. ەسەسىنە ورتالىق امبەباپ دۇكەننىڭ ىشىندە رەسەيدىڭ ادەبيەتى سىڭسىپ تۇر. زورلىق-زومبىلىق, قيانات تاقىرىبىن جىرلايدى. تاربيەنىڭ دەرتەسى تەرىس بۇرىلعاندىعىنىڭ ءبىر سەبەبى وسىندا جاتقان جوق پا؟ ايتپاقشى, ورتالىق بازارعا بارا جاتقاندا قارا جولدىڭ قوس قاپتالىندا كىتاپ ساتىپ وتىرعان اپايلار كەزىگەدى. الدارىنداعى جايماداعى كىتاپتىڭ ءبارى دەرلىك رەسەي باسىلىمدارى. ۋاقىت تابىنان سارعايعان, كەيبىر بەتتەرى ج ۇلىنعان. كىتاپقۇمارلاردىڭ قايسىبىرىن وسى جەردەن كەزىكتىرۋگە بولادى. قايتسىن ەندى, ادەبي دۇنيەنى اڭساپ, تويات تىلەگەن كوڭىلدى الدارقاتۋ كەرەك قوي.
جاقسى كىتاپتى جان ازىعىنا اينالدىرعىسى كەلگەن كوكشەتاۋلىق وقىرمان ۇلكەن ءبىر زاماناۋي كىتاپ دۇكەنى اشىلسا ەكەن دەپ تىلەيدى. جان جادىراتار سول جاقسىلىق قاشان بولار ەكەن؟
كوكشەتاۋ
