پوەتيكالىق قويىلىمدا م.ماقاتاەۆتىڭ جىرلارى ساحنا تورىندە وقىلىپ, پوەما تاقىرىبىمەن ۇندەس سازدى اندەر ولەڭدەرمەن قاتار ءورىلدى. ەڭ باستىسى زالدا وتىرعان كورەرمەن ساحنادان اقيىق اقىننىڭ سەزىمدەرىن, ىشكى جان دۇنيەسى مەن تولعانىستارىن قويىلىم ارقىلى باسىنان كەشكەندەي اسەردە وتىردى. تەاترسۇيەر قاۋىم اكتەرلەرمەن بىرگە مۇڭايىپ, بىرگە قۋاندى. بۇلبۇل ءۇندى داريعانىڭ شارتاراپقا جايىلعان كوڭىلدى اندەرىمەن شاتتىققا كەنەلدى. كەيىن تاعدىردىڭ اۋىر سىناعىنا ۇشىراعان كەلىنشەكتىڭ اۋىر قايعىنى كوتەرە الماعان ساتىندەگى كورىنىسكە كادىمگىدەي كوڭىلدەرى قۇلازىدى. ومىردە ادالدىقتان, تازالىق پەن پاكتىكتەن اسقان اسىل قاسيەت جوق ەكەنىن انىق ۇعىندى.
جالپى, «داريعا جۇرەك» پوەتيكالىق تولعاۋى – ومىردە بولعان, اقىننىڭ باسىنان وتكەن وقيعا جەلىسىندە جازىلعان شىعارما. بۇل وقيعا سوناۋ ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارى بولعان. جاس كەلىنشەك داريعانىڭ جان جارى قان مايدانعا اتتانادى. سول كەزدە كۇيەۋىن اڭساعان, امان-ەسەن ورالاتىنىنا ءۇمىتىن ۇزبەگەن جاس ايەلدىڭ بۇلبۇلداي سايراعان اندەرى اينالانى كەرەمەت شاتتىققا بولەيدى. الايدا مايداننان كەلگەن «قارا قاعاز» ونىڭ بار ءۇمىت-ارمانىنىڭ ك ۇلىن كوككە ۇشىرادى. كەلىنشەكتىڭ ساعىنىشى, جۇرەك تەبىرەنىسى اقىننىڭ ولەڭدەرىمەن ءورىلىپ, دۇنيەدەگى ەڭ اسىل ادامدى جوعالتۋدىڭ قانداي اۋىر ەكەنى كورەرمەننىڭ كوز الدىندا كورىنىس بەرەدى. جاس كەلىنشەكتى توسقان بۇدان كەيىنگى ءومىر تاۋقىمەتى ءتىپتى قيىن ەدى. اڭداماي سەزىمگە بەرىلگەن نازىك جاندى ايەلدىڭ ءوزىنىڭ بىلەگىن باسقاعا ۇستاتقانىن سەزبەي دە قالىپ, ارتى وپىندىراتىن ارەكەتكە جول بەرىپ قويادى. بۇل اۋىل بىتكەن ايەلدىڭ وسەگىنە تاپتىرماس تاقىرىپ بولادى. مىنە, جەڭگەسىنىڭ باسىنداعى وسىنداي قايعىلى جاعداي جاس اقىن مۇقاشتىڭ دا جان دۇنيەسىنىڭ استان-كەستەڭىن شىعارادى. جەر تەپكىلەپ جىلاعان قاينىسى ءبىر ءسات بۇل ارەكەتتى اقتاپ العىسى دا كەلەدى. الايدا تاعدىردىڭ تەپكىسىنە شىداماعان, ارسىز تىرلىككە كوندىگۋگە ءارى قاراي ارى جەتپەگەن كەلىنشەك اقىرىندا وزىنە قول جۇمسايدى. وسىناۋ وقيعا تەاتر تورىندە ساحنالانىپ, كورەرمەن كوڭىلىندە ەرەكشە ۇمىتىلماس اسەر قالدىردى.
ال «اققۋلار ۇيىقتاعاندا» پوەماسىن بىلمەيتىن, بۇل شىعارمانى وقىماعان قازاق جوق شىعار, ءسىرا. مۇندا دا مۇزبالاق اقىننىڭ ولەڭ جىرىنا قۇرىلعان ساحنالىق قويىلىم كورەرمەنگە بۇرىن باستان وتكەرمەگەن, جاڭا سەزىم مەن ەموتسيالار سىيلادى. تولعاۋدىڭ مازمۇنىندا جاسىرىلعان نەگىزگى وي-يدەيا – ۇلتتىڭ قادىر تۇتقان قاسيەتىن قۇرمەتتەۋ, كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋ. ويتكەنى قاسيەت جوعالسا, ۇلت تا باعزىدان قالىپتاسقان رۋحانياتىنان, ار مەن ادامگەرشىلىگىنەن جۇرداي بولادى. سوندىقتان اقىن بىزگە قاسيەتىمىزگە قول جۇمساپ, قادىرىمىزدەن ايىرىلماۋعا وي سالادى. ال پوەمادا شىرقالعان – قازاقتىڭ قاستەرلەگەن كيەسى, ماحاببات سيمۆولى سانالاتىن اققۋ قۇسى.
بۇل – تەاتردىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى, ش.ايتماتوۆ اتىنداعى حالىقارالىق سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى قۋاندىق قاسىموۆتىڭ رەجيسسەرلىگىنەن تۋعان پوەتيكالىق تولعاۋ. سپەكتاكل ماقاتاەۆ شىعامالارىنىڭ جەلىسىندە قويىلعانىمەن, اقىننىڭ ىشكى سەزىمدەرىن, ولەڭىندەگى كوركەم بەينەلەردى اكتەرلىك ويىنمەن كورەرمەن جۇرەگىنە جەتكىزۋ, مۇنان قالسا ەسترادادا ورىندالىپ جۇگەن ەسكى دە جاڭا اندەردى رەڭىن بۇزباي ءبىر داۋىستا شىرقاۋ وتە قيىن ءارى ناعىز ارتىستىك شەبەرلىكتى تالاپ ەتەدى دەر ەدىك. وسى ويىمىزبەن قويۋشى رەجيسسەردىڭ دە پىكىرى ءدوپ ءتۇستى.
«مويىنداۋ كەرەك, بۇل پوەمالار – اقىن شىعارماشىلىعىنىڭ ەڭ ءبىر شوقتىعى بيىك تۋىندىلارى. ءار وقيعا اقىننىڭ جۇرەگىنە ەرەكشە ءىز قالدىرىپ, ونىڭ شىعارماشىلىق تۇرعىدان شىڭدالا تۇسۋىنە, تالانتىنىڭ ۇشتالۋىنا ايرىقشا اسەر ەتكەن. وسى رەتتە اقىن «داريعا ولگەنىمەن ومىرگە اقىن كەلدى» دەپ بەكەرگە جىرلامايدى. ءبىز جۇرەكتى تەبىرەنتكەن «داريعا جۇرەك» قويىلىمىندا پوەزيانىڭ قاسىنا ونىمەن ۇندەس بولعان اندەردى قوستىق. مۇندا ماقاتاەۆتىڭ سوزىنە جازىلعان نەمەسە قازاقتىڭ كورنەكتى كومپوزيتورلارىنىڭ اندەرىن تاڭداپ الدىق. «داريعا جۇرەكتە» ادامنىڭ ىشكى تازالىعىنىڭ, ار-وجدانىنىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن كورسەتكىمىز كەلدى. «اققۋلار ۇيىقتاعاندا» پوەماسىن ساحنالاۋدا دا قازاق ءۇشىن قاستەرلى بولعان دۇنيەلەرگە قول سالۋدىڭ سالدارى اۋىر بولاتىنىن ادامدار ەسىنە سالساق دەدىك. اسىرەسە مۇنىڭ جاستارعا بەرەر ونەگەلىك تاربيەسى مول بولارىنا سەنىم كۇشتى. وسى رەتتە قويۋشى سۋرەتشى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى باقىت سرايلوۆپەن بىرگە دەكوراتسيالىق بەزەندىرۋ شەشىمدەرىن قاراستىرىپ, تازالىقتىڭ بەلگىسى مەن سيمۆولى بولعان اق تۇسپەن تۇتاس ساحنانى كومكەردىك. اكتەرلەردىڭ ۇستىندەگى كيىمدەرى دە تۇگەل اق تۇستە بولدى. بۇل جەردە تەك رەجيسسەر ەمەس, حورمەيستەردىڭ دە سىڭىرگەن ەڭبەگى وتە زور. ويتكەنى اندەردى ارلەۋ, داۋىستارعا ءبولۋ وڭاي شارۋا بولمادى. اكتەرلەردىڭ دە ۆوكالدىق قابىلەتتەرىنىڭ بولۋى ولارمەن جۇمىس ىستەۋگە جەڭىلدىك تۋعىزدى. بۇعان دەيىن دە ابايدىڭ اندەرىمەن, قارا سوزدەرىمەن, كەيىن ءشامشىنىڭ رەپەرتۋارىنداعى تۋىندىلارىمەن دە كەش وتكىزگەنبىز. وسىنىڭ ءبارى ارتىستەردىڭ ءان ورىنداۋداعى شەبەرلىك دەڭگەيلەرىنىڭ ارتۋىنا ىقپال جاسادى. بۇل قويىلىمدى قويۋدى بۇرىننان ويلاپ ءجۇردىم. الايدا لايىقتى ورىن, ءتيىستى اكتەرلىك قۇرام جەتىسپەي تۇردى. وسى تەاترعا كەلگەندە سول يدەيانى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك الدىم. داريعانىڭ ءرولىن ويناعان ايدانا تاتتىقۇلوۆانىڭ تامىلجىعان داۋسى مەن ىزدەگەن ناعىز كەرەك وبرازعا سايكەس كەلدى. جالپى, قويىلىمدى دايىنداپ, ساحنالاۋعا ءبىر جارىم اي ۋاقىت كەتتى» دەدى قويۋشى رەجيسسەر.
ال پوەتيكالىق تولعاۋ تۋرالى تولعاعان جازۋشى, دراماتۋرگ سايا قاسىمبەك ءوز سوزىندە قويىلىمنىڭ تاعى ءبىر ماقساتى حالىقتى پوەزياعا, كوركەم ءتىلدى ولەڭنىڭ سۇلۋلىعىنا قايتا ورالتۋ ەكەنىن جەتكىزدى. سونداي-اق مۇقاعالي ماقاتاەۆتاي اقيىق اقىننىڭ شىعارمالارىن ساحنالىق شەشىم ارقىلى ادامدار جۇرەگىنە نۇر شۋاقتاي قۇيۋ دا سپەكتالدىڭ باستى يدەياسى بولعانىن تىلگە تيەك ەتتى. دراماتۋرگتىڭ پىكىرىنشە, ولەڭدى وقۋ ءبىر باسقا دا, ونى ساحنادا اكتەرلىك رولمەن ويناۋ, ادەمى مۋزىكامەن, انمەن كوركەمدەۋ كوڭىلگە وزگەشە كەرەمەت اسەر تۋعىزادى. وسىلايشا, شىعارمانى ساحنالاي وتىرىپ, كورەرمەن ويىنا تۇرتكى سالۋ – تەاتر ونەرىنىڭ كوزدەگەن بيىك ماقساتى ەكەنىن دە قوسا كەتتى.
شىمكەنت
