ديزەل وتىنى قاتاڭ باقىلانادى

سۋبسيديالاۋدىڭ جاڭا تەتىگى

اۋىل شارۋاشىلىعى ءمي­نيسترى ايداربەك ساپاروۆتىڭ سوزىنە قارا­عاندا, بيىلعى ەگىس القابى 23,8 ملن گا قۇرايدى. مينيستر ونىڭ ىشىندە بيدايعا 13,3 ملن گا جەر بولىنبەك. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بيداي القابى بيىل بىلتىرعىدان 429 مىڭ گا-عا قىسقارعان. بۇل رەتتە الەۋمەت­تىك ماڭىزى بار, جوعارى رەنتابەلدى داقىلدار كولەمىن ارتتىرۋ كوزدەلىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, بيىل 3,2 ملن گەكتار القاپقا مايلى ونىمدەر ەگى­لەدى. Cونداي-اق كۇنباعىس سياق­تى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار داقىل­داردىڭ كولەمىن 60 مىڭ گەكتارعا ۇلعايتىپ, جالپى القاپتى 1,2 ملن گا-عا دەيىن, قانت قىزىلشاسىن 12 مىڭ گەكتاردان 25 مىڭ گا-عا دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلگەن.

مينيستر ءداندى, كوكونىس-باق­شا داقىلدارى مەن كارتوپتىڭ جوس­پار­لان­عان كولەمى ىشكى نا­رىق­تىڭ قاجەتتىلىگىن تولىق قام­تاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرە­تىنىن ايتتى. سونىمەن قاتار جەمشوپ داقىلدارىنىڭ اۋدانى 3,2 ملن گا-عا دەيىن ۇلعايادى. ەگىس جۇمىستارى قازىرگى كۇندە تۇركىستان, جامبىل, قىزىلوردا وبلىستارىندا, ال مامىر ايىنىڭ ەكىنشى ونكۇندىگىندە تۇتاس ەلدە جاپپاي ەگۋ ناۋقانى باستالادى.

ەنەرگەتيكا ءمينيسترى الما­سادام ساتقاليەۆ ديقانداردى ارزانداتىلعان ديزەل وتىنىمەن قامتاماسىز ەتۋ جاعدايى تۋرا­لى باياندادى. بۇگىندە اۋىل شارۋا­شىلىعى تاۋارىن وندىرۋ­شىلەرگە 340 مىڭ توننا ديزەل وتىنىن جەتكىزۋ كەستەسى بەكىتىلگەن. باعا بارلىق 20 وڭىردە 2023 جىلعى دەڭگەيدە قالدى – ققس-مەن ءليترى 250 تەڭگە. بۇل بولشەك ساۋدا قۇنىنان 15%-عا تومەن.

پرەمەر-مينيستر ەگىس ناۋقا­نىن ساپالى ءارى ۋاقتىلى جۇر­گىزۋ ماقساتىندا ۇكىمەت قاجەتتى شارا­لار قابىلداعا­نىن ايتتى. اتاپ ايتقاندا, «كەڭ دالا» باعدارلاماسىمەن جەڭىل­دىكپەن 140 ملرد تەڭگە نەسيە بەرىلەدى. سونداي-اق جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قوسىمشا 100 ملرد تەڭگە بولىنەدى. وعان قوسا فور­ۆارد­تىق ساتىپ الۋعا 40 ملرد تەڭگە, سۋبسيديالار تۇرىندە 95,4 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.

ۇكىمەت باسشىسى سۋارمالى القاپتار­دى كەڭەيتۋ, ەگىس القاپتارىن ءارتاراپ­تاندىرۋ جانە قاجەتتى ستاتيستيكالىق دەرەك­تەردى وزەكتەندىرۋ كەرەك ەكەنى­نە نازار اۋداردى. بۇل باعىت­تاعى جۇمىس اي سايىن ۇكى­مەتتە قارالادى. وعان قوسا ەلىمىزدە ساپالى تۇقىم قورى مەن تۇقىمنىڭ يمپورتىنا تاۋەلدىلىك بو­يىنشا دا پروبلەما جەتكىلىكتى. يمپورتقا تاۋەلدىلىك بار ەكەنى دە بەلگىلى. اسىرەسە بۇل شاعىن جانە ورتا شارۋاشىلىقتار ءۇشىن وزەكتى.

«فەرمەرلەر جاقسى تۇ­قىمعا قول جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەسىن ايتىپ, شاعىم­دانادى. ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسى جيناقتالعان قوردان كەمىن­دە 200 مىڭ توننا تۇقىمدى مۇقتاج فەرمەرلەرگە تاۋار­لىق نەسيە تۇرىندە ءبولۋى كەرەك. بىزدەگى كليماتتىق جاعدايلارعا ءتوزىمدى, وزىمىزدە شىعارى­لا­تىن تۇقىمدىق قوردىڭ كو­لە­مىن ۇلعايتۋ قاجەت. سونى­مەن قاتار اگروتەحنولوگيالىق تالاپتاردىڭ ساقتالماۋى دا ءونىمنىڭ كولەمى مەن ساپاسىنا كەرى اسەرىن تيگىزىپ وتىر. ەڭ الدىمەن, بۇل – مينەرالدى تىڭايتقىشتاردىڭ, پەستيتسيدتەر مەن وسىمدىكتەردى قورعاي­تىن باسقا دا قۇرالداردىڭ قاجەتتى مول­شەرىن قولدانۋعا قاتىستى ماسەلە. بىزدە تى­ڭايتقىشتاردى قولدانۋ دەڭگەيى عى­لىمي قاجەتتىلىكتىڭ نەبارى 21%-ىن عانا قۇرادى», دەدى و.بەكتەنوۆ.

بيىل توپىراققا 1,5 ملن تون­ناعا جۋىق تىڭايتقىش ەنگىزۋ جوسپارلانعان. اۋىل شارۋا­شىلىعى مينيسترلىگى سۋب­سي­­ديا­لاۋدىڭ جاڭا تەتىگىن ازىرلەدى. ونىڭ اياسىندا شارۋا­لارعا ارزاندا­تىل­عان تىڭايت­قى­شتار الدىن الا بەرىلە­دى. تىڭايتقىش­تاردى اكىم­دىكتەر­دىڭ كەپىلدىگىمەن ءبولىپ بەرۋ ماسەلەسى زاۋىتتارمەن پىسىقتالىپ جاتىر. ۇكىمەت باسشىسى پرەزيدەنت بۇل كورسەتكىشتى بارىنشا ۇلعايتۋ تۋرالى ناقتى مىندەت قويعانىن ەسكە سالدى. جوسپار بويىنشا بيىل تىڭايتقىشتاردى قولدانۋ دەڭگەيىن 46%-عا جەتكىزۋ قاجەت. ول ءارى قاراي, ياعني عىلىمي تالاپتار تولىق ورىندالعانشا تۇراقتى تۇردە ءوسىپ وتىرۋعا ءتيىس.

مينيسترلىكتەرگە ناقتى مىندەت جۇكتەلدى

وتىرىستا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ توزۋى تۋرالى ماسەلە كوتەرىلدى. قازىرگى تاڭدا جالپى تەحنيكا پاركىنىڭ توزۋى شامامەن 75%-دان اساتىن كورىنەدى. وسىعان وراي پرەمەر-مينيستر وتاندىق ديقانداردىڭ جاڭا تەحنيكا ساتىپ الۋىن  جەڭىلدەتىپ, سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن ازايتۋ قاجەتتىگىن قاداپ ايتتى. اتالعان ما­سەلەنى شەشۋ ءۇشىن فەرمەردىڭ ءوزى تولەپ كەلگەن العاشقى 15% جارنا­نىڭ ورنىنا تىكەلەي ليزينگ­تىك كومپانياعا ينۆەستيتسيا­لىق سۋبسيديا سالىنۋعا ءتيىس ەكەنىن مەڭزەگەن ول, بۇل شارا شارۋالارعا ءوزىنىڭ اينالىم قاراجاتىن ساقتاپ قالۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى.

«فەرمەرلەر وزىنە تيەسىلى سۋب­سي­ديا­لاردىڭ تىم كەشىگىپ تولەنەتىنىنە نارازىلىق ءبىلدىرىپ ءجۇر. وتكەن جىلعى سۋبسيديا­لار بويىنشا قارىز 160 ملرد تەڭگە­دەن اسىپ كەتتى. بۇل قارا­جاتتى ەگىس جۇمىستارىنا جاراتۋعا بولاتىن ەدى. جەڭىلدىكتى ديزەل وتىنىن ۇلەستىرۋ بارىسى دا ەرەكشە باقىلاۋدا بولۋعا ءتيىس. الىپساتارلىققا جانە قولدان تاپشىلىق جاساۋعا جول بەرمەۋ كەرەك», دەدى پرەمەر-مينيستر.

ءسويتىپ, اتالعان ماسەلەلەردىڭ قورى­تىندىسى بويىنشا بىرقاتار ناقتى تاپسىرما بەردى:

• ەنەرگەتيكا, اۋىل شارۋا­شى­لى­­عى مينيسترلىكتەرى مەن وبلىس اكىمدىك­تەرى ارزانداتىلعان وتىننىڭ بولىنگەن كولەمىن جەتكىزۋدى باقىلاۋعا الىپ, وپەراتورلار ونى دەر كەزىندە تيەپ-جونەلتۋ جۇمىستارىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس.
• اۋىل شارۋاشىلىعى مي­نيستر­لىگى وبلىس اكىمدىكتەرىمەن بىرگە ەگىس القاپ­تارىن ءارتاراپ­تاندىرۋ جۇمىستارى اياسىندا جەمشوپ داقىلدارىنىڭ قاجەتتى كولەمىن ەگۋدى ۇيىمداستىرۋى كەرەك.
• سۋ رەسۋرستارى مينيسترلىگى مۇد­­دەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرگە ۆەگەتا­تسيالىق كەزەڭدە وڭتۇس­تىك وڭىر­لەردى سۋارمالى سۋمەن تۇ­راقتى تۇردە قام­تاماسىز ەتۋ جونىندە شارالار قابىلداۋى قاجەت.
• ۇلتتىق ەكونوميكا, قارجى مينيستر­لىك­تەرى جانە «بايتەرەك» حولدينگى 1 ما­مىرعا قاراي اۋىل شارۋا­شىلىعى تەح­ني­­كاسىنىڭ جەڭىل­­دىكتى ليزينگىن قار­­جى­­­لاندىرۋعا قاراجات ءبولسىن. وندا تۇپكىلىكتى قارىز الۋشى ءۇشىن مولشەر­لەمە 5%-دان اسپاۋعا ءتيىس.
• قارجى, ۇلتتىق ەكونوميكا, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيستر­لىكتەرى زاماناۋي اگروتەحنولوگيالاردى ساقتاۋدى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا 1 ماۋسىمعا دەيىن ءتيىستى سۋبسيديالار ءبولۋ ماسەلەسىن شەشۋگە مىندەتتى.