سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «ەQ»
سوناۋ اتىراۋدان التايعا دەيىنگى كەڭ دالانى ەجەلدەن مەكەن ەتىپ كەلە جاتقان كەڭپەيىل, قوناقجاي ەل ءوزىنىڭ ءتىلىن, ءدىلىن, داستۇرلەرىن بارىنشا بىركەلكى سيپاتتا ساقتاپ قالۋعا تىرىستى. وعان سەبەپ بولعان باستى نارسە – حالقىمىز ءاردايىم ءوزارا تۋىسقاندىق ۇردىستەرىن ۇلتتىق سالت-سانا ارقىلى ورنىقتى ەتكەن, ءبىر-ءبىرىنىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن تۇسىنۋگە, ءبىر-بىرىنە رۋحاني دەم بەرۋگە ءمان بەرگەن. سوندىقتان ءداستۇرلى قوعامنىڭ نەگىزگى ۇستانىمدارى مەن قۇندىلىقتارىن بارىنشا بويىنا سىڭىرگەن ەل ەتيكالىق قالىپتار مەن باعدارلاردى ءوزىنىڭ رۋحاني الەمىنە تۇعىر ەتكەن.
حالقىمىزدىڭ كوڭىلىنىڭ دارقاندىعى مەن مارتتىگى, ءىلتيپاتى مەن ىزگىلىگى, باۋىرمالدىعى مەن تۋىسقاندىعى وسىنداي تاريحي تامىرلاردان, رۋحاني ساباقتاستىقتان باستاۋ الادى. قازىر ەلىمىزدە قازاق حالقى مەن سانداعان ەتنوس وكىلى يىق تىرەسە, تاتۋ-ءتاتتى تىرشىلىك كەشىپ جاتىر. ەتنوستاردىڭ باسىم بولىگى وتكەن عاسىردىڭ اۋمالى-توكپەلى كەزەڭىندە تاعدىردىڭ جازۋىمەن قازاق جەرىنە قونىس تەپتى. كەڭقولتىق قازاق دالاسى كەلگەن جۇرتتىڭ ەشقايسىسىن الالاماي, ءبارىن باۋرىنا باستى, بارىمەن ءبولىستى. ولاردىڭ مادەنيەتى, ءتىلى, ءدىنى مەن سالت-داستۇرىنە قورعان بولدى. ەتنوس وكىلدەرى دە ىنتىماق پەن تاتۋلىقتى تۋ ەتتى, ونى بۇكىل قوعامنىڭ دامۋ ىرگەتاسى رەتىندە قابىلداپ, ساليقالى ساياسات جۇرگىزدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارى ەلىمىزدە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلۋى, كوپتەگەن ۇلتتىق-مادەني ورتالىق قىزمەتىنىڭ جاندانۋى دا – وسىنىڭ ناقتى ايعاعى. اسسامبلەيانىڭ قوعامدىق-ساياسي ينستيتۋت رەتىندە قالىپتاسىپ, ۇلتتىق بىرلىك پەن ەتنوسارالىق قاتىناستاردى دامىتىپ, وركەندەتۋ جولىنداعى قادامدارى الىس-جاقىننىڭ دا نازارىن اۋدارىپ, قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزىپ وتىر.
بۇگىندە قازاق جەرى – كىمنىڭ دە بولسا شابىتى مەن جاسامپازدىعىنىڭ, پايىم-پاراساتىنىڭ, اقىل-ساناسىنىڭ, ادامگەرشىلىگىنىڭ قاينار بۇلاعى. قازاق جەرى – ۇلى سەزىمدەر مەن ارمان-ماقساتتارعا جەتەلەيتىن, قايراتقا قايرات قوساتىن قاسيەتتى مەكەن. تۋعان ەلىمىزدى كوركەيتۋ, ونىڭ الدىنداعى ادامدىق پارىزىمدى وتەۋ – زور جاۋاپكەرشىلىك جانە ابىرويلى مىندەت. تۋعان جەرگە قۇرمەت قارت تاريح پەن سالت-داستۇرگە, ءتىل مەن دىنگە, اتامەكەنگە دەگەن شىنايى تاعزىمنان باستالادى. ءوزارا سىيلاستىق پەن ىنتىماقتىڭ نەگىزى دە وسىندا.
بىرلىك, بەيبىت ءومىر تۇرعىسىندا بىزگە قاشاندا تارتىمدى, جۇيەلى, سابىرلى ساياسات قاجەت. قوعامىمىز اقىل مەن سابىردى بىرلىككە جۇگىندىرۋ ارقىلى تىنىشتىعى مەن تۇتاستىعىن بەرىك ساقتاپ كەلەدى. سوندىقتان ىنتىماق – قول جەتكەن جەڭىستەرىمىز بەن جەتىستىكتەرىمىزدىڭ التىن ارقاۋى, تۇراقتىلىق پەن تىنىشتىقتىڭ كىلتى, تاۋەلسىزدىكتىڭ بىردەن-ءبىر تىرەگى ەكەنىن ءار كەز ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك.
ىنتىماق كۇنى ءبىزدى ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا ورالتىپ قانا قويماي, ەل ىشىندەگى اعايىن مەن سىرتتاعى باۋىرلاردى بايلانىستىرۋشى كوپىر رەتىندە قىزمەت ەتەدى. وسى ورايدا ەل كولەمىندە مادەني, رۋحاني ارالۋاندىقتى ۇلتتى ۇيىستىرۋشى تەتىككە اينالدىرۋدى ماقسات تۇتقان بىرقاتار ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى.
بۇل كۇنى جالپىۇلتتىق تەلەمارافون – ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى تۇرعىندار مەن شەتەلدەگى قانداستاردىڭ قاتىسۋىمەن تىكەلەي ەفيردەگى قۇتتىقتاۋ ەستافەتاسى وتكىزىلدى. تەلەمارافون – شەتەلدەگى وتانداستارىمىز بەن دوستارىمىز ءۇشىن ناۋرىز مەيرامىن بىزبەن بىرگە اتاپ وتۋگە جاسالعان تاماشا مۇمكىندىك.
ەلوردادا ەكسپو حالىقارالىق كورمە ورتالىعىندا ەتنواۋىل اشىلىپ, ونىڭ اۋماعىندا الىس-جاقىن شەتەلدەردىڭ (تۇركيا, يران, ازەربايجان, وزبەكستان, تاتارستان, تاجىكستان, تۇرىكمەنستان, قىرعىزستان) ۇزدىك شەبەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن قولونەرشىلەر جارمەڭكەسى جۇمىس ىستەدى. بۇل جارمەڭكە عانا ەمەس, ءارتۇرلى حالىقتاردىڭ مادەني داستۇرلەرىن ءوزارا بايلانىستىراتىن ەرەكشە ءسان-سالتانات بولادى.
باعدارلامادا شىعارماشىلىق ۇجىمداردىڭ مەرەكەلىك قويىلىمدارى, ۇلتتىق تاعامدار گاستروفەستيۆالى, ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى بويىنشا بۇقارالىق جارىستار, شىعارماشىلىققا ارنالعان open space ايماقتارىنىڭ جۇمىسى (سۋرەت سالۋ, قىش ونەرى, دومبىرادا ويناۋ, قوبىز, بالالارعا ارنالعان ءمۇسىن جانە ت.ب.) قاراستىرىلعان. ءدال وسىنداي باعدارلاما باسقا وڭىرلەردە دە ىسكە اسىرىلادى. اتالعان شارالار ەتنيكالىق, تىلدىك جانە ءدىني ەرەكشەلىگىنە قاراماستان, بارلىق تۇرعىنداردىڭ ناۋرىزناماعا دەگەن ىقىلاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
ىنتىماق كۇنى – ەلىمىزدەگى ۇلتارالىق جاراستىق پەن سىيلاستىقتىڭ بىرەگەي ۇلگىلەرى مەن ءداستۇر جالعاستىعىن پاش ەتىپ, مادەني مۇرامىزدى, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ۇلىقتاپ, ءبىر-بىرىمىزگە دەگەن قۇرمەتىمىزدى تاعى ءبىر تانىتاتىن تاعىلىمدى مەرەكە.
