دەگەنمەن ەل اراسىندا بۇل كۇننىڭ ءمان-ماعىناسى, اتاۋىنا قاتىستى ءتۇرلى پىكىر دە بار. ەتنوگراف بولات بوپاي ۇلىنىڭ Massaget.kz-كە ايتۋىنشا, كورىسۋ - بارىنەن بۇرىن وكپە-رەنىشتى ارتقا تاستاپ, كىشىلەر ۇلكەندەرگە ىزەت كورسەتەتىن, ءبىر-ءبىرىن كوكتەم كەلگەنىنە وراي قۇتتىقتايتىن ايتۋلى ۋاقىت.
1930 جىلداردان باستاپ بۇل ءداستۇر كەي جەرلەردە ۇمىتىلا باستادى. الايدا كەيىنگى جىلدارى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ كورىسۋ مەرەكەسىنە ەرەكشە ءمان بەرىپ, بۇل كۇننىڭ ماڭىزىن ايتىپ ءجۇر.
- ءاز-ناۋرىزدىڭ باستاۋى - امال كۇنى قۇتتى بولسىن! بۇل - حالقىمىزدىڭ ەجەلگى ادەت-عۇرپىن جاڭعىرتىپ, ءتول مادەنيەتىمىزدىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالعان بىرەگەي ءداستۇرىمىز. وسى كۇنى ۇلتتىق بولمىسىمىز بەن قۇندىلىقتارىمىز ەرەكشە دارىپتەلەدى. ەل ىرىسى كوبەيە بەرسىن! جىل جاقسىلىعىمەن كەلسىن! - دەپ جازدى بۇگىن پرەزيدەنت ح پاراقشاسىندا.
الەۋمەتتىك جەلىدە مادەنيەتتانۋشى سەرىك ەرعالي بۇل مەرەكەگە قاتىستى قاتە تۇسىنىك بارىن جازعان.
- شاتاسپايىق. شاتاستىرمايىق. كورىسۋ كۇنى جوق, كورىسۋ عۇرپى بار. امال ايدىڭ اتاۋى, مەرەكەنىڭ ەمەس! سوقىر تاۋىققا ءبارى بيداي... بولماسىن, - دەدى ول.
سونداي-اق, ول بۇعان دەيىنگى سۇحباتتارىندا قازاق حالقىندا "كورىسۋ كۇنى" دەگەن مەرەكە بولماعانىن, بۇگىندە ناۋرىز مەرەكەسىنىڭ تويلانۋ ءداستۇرى بۇزىلعانىن ايتقان ەدى. ەتنولوگتىڭ پىكىرىنشە, مەرەكە ەتنوگرافيامەن ساباقتاسىپ كەتكەن جانە بۇل - ۇلكەن قاتە.
بولات بوپاي ۇلىنىڭ پىكىرىنشە, مۇنداي تۇسىنىك جوق.
- 21 ناۋرىز دەگەن دە امال مەرەكەسى, 14-ءى دەگەن دە امال مەرەكەسى. مەرەكە دەپ قابىلداعاننان كەيىن مەرەكە. 9-ى كۇنى ء"ماز" دەگەن امال كىرەدى. ءماز دەگەن امال 9-ى كۇنى كىرىپ, 15-ءى كۇنى شىعادى. قازاقتا ء"ماز بولماي, ءاز كەلمەيدى, شاعالا كەلمەي, جاز بولمايدى" دەيدى. بۇل - باعزى زاماننان قالعان, اۋا رايىنا قاتىستى قازاقتىڭ ءتامسىل ءسوزى. ء"ماز" امالى 9-ى كۇنى كىرگەننەن باسى ءۇش كۇن, ورتاسى ءۇش كۇن, سوڭى ءبىر كۇن, جەتى كۇنگە سوزىلىپ, 15-ءى شىعادى. قىسقى ۇيقىداعى ايۋ, جەردەگى جىبىرلاعان جاندىكتەر ويانادى. قىس امالى اقپاندا اياقتالادى. مىناۋ - كوكتەمنىڭ العاشقى امالى, - دەدى ول.
ەتنوگراف بۇدان كەيىن ء"از" امالى باستالاتىنىن ايتتى.
- 21-ءى كۇنى ء"از" دەگەن امال كىرەدى. ول دا جەتى كۇنگە سوزىلادى. ءاز ناۋرىز دەپ جۇرگەندەگى ء"از" - سول. ء"ماز" بەن ء"از" ەكەۋى - بىرىنەن كەيىن ءبىرى قاتار كەلەتىن امال. ناۋرىز دەگەن - كەرەمەت مەرەكە. 14 كۇنگى كورىسۋ مەرەكە ەمەس دەگەن اڭگىمە جوق. ايدىڭ اتى دا, مەرەكەنىڭ اتى دا, ەلدىڭ قۋانىشى دا, جالپى تويى دا سوعان ورايلاستىرىلعان. قازاق حالقى قىستاۋ, كوكتەۋ, جايلاۋ دەپ كوشىپ-قونىپ ءجۇردى عوي. وسى كەزدە جەردىڭ استىنداعى تىشقاندار شىعا, ايۋلار ويانا باستايدى. جەر استىنداعى وسىمدىكتىڭ تامىرى جارىلا باستادى. سودان كەيىن ادامدار كورىسىپ, امال-سالەم قىلىپ, مارقۇمدارعا دۇعا وقىپ, ۇلكەندەردەن باتا العان. سىرگە جيار, قاپ ءتۇبىن قاعار, ۇلكەنگە قۇرمەت, كىشىگە ىزەت دەگەن سالت-ءداستۇر بولعان. "ەسكى كەتپەي جاڭا كەلمەيدى" دەپ ناۋرىزعا دەيىن ۇيىندەگى ەسكى دۇنيەلەرىن تاستايدى, بۇل - 21-ىنە دەيىنگى دايىندىق جۇمىسى, - دەدى ول.
ساراپشى بۇل مەرەكە وزىندىك ءمانى, ءتالىم-تاربيەسى بار ايتۋلى مەرەكە دەگەن پىكىردە.
- ول باعزى زاماننان كەلە جاتىر. نۇق پايعامبار زامانىندا نۇق پايعامباردىڭ كەمەسى 40 كۇن, 40 ءتۇن ءجۇرىپ, جيزا تاۋىنا توقتادى دەيدى. سودان كەيىن توپان سۋ قايتا كوتەرىلىپ كەتىپ, كەمەنى الىپ, ءجۇزىپ, قازاقستاننىڭ قازىعۇرت تاۋىنا توقتاپتى دەيدى. سودان باستالعان. 14-ىندە ء"ماز" دەگەن امال كىرگەن. ء"ماز" امالى كىرگەندە كۇن جەتى كۇندە سالقىن بولادى, باسى قارلى بولسا, ورتاسى اشىق بولادى, سوڭى بوراندى بولادى دەپ تۇرمىسىنا, ومىرىنە, مال شارۋاشىلىعىنا بايلانىستى امال مەرەكەسى دەپ اتاعان. ول - تۇتاس قازاققا ورتاق بەرەكە-بىرلىكتىڭ, ءتارتىپتىڭ, ادەپتىلىكتىڭ, مادەنيەتتىلىكتىڭ, بىلايشا ايتقاندا, بارىس-كەلىستى كۇشەيتەتىن, تازالىقتىڭ, جالپى ىنتىماقتىڭ مەرەكەسى. 14-ءى كۇنگى باتىس قازاقستانداعى مەرەكە - وتە دۇرىس مەرەكە", - دەپ تۇيىندەدى ساراپشى.
