سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
قازىر دە تەمىردەي تارتىپكە باعىناتىن قۇقىق قورعاۋ سالاسىندا ەرلەرمەن قاتار يىق تىرەستىرە قىزمەت ەتىپ جاتىر. ولاردىڭ اراسىندا ءبىر قولىمەن بەسىكتى تەربەتىپ, ەكىنشى قولىمەن حالىقتىڭ تىنىشتىعىن كۇزەتكەن كوپبالالى انالار دا از ەمەس. ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز ايگەرىم كومەكباەۆا – تۇزدە تەرگەۋشى, ۇيدە وتباسىنىڭ ۇيىتقىسى بولعان اياۋلى انا.
تەمىردەي تارتىپكە باعىناتىن قۇقىق قورعاۋ سالاسىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى, مىندەتىن وتباسىنداعى قىزمەتىمەن قاتار قوياتىن پوليتسيا قىزمەتكەرى «ەلدىڭ تىنىشتىعىن قورعاۋدا كىرپىك قاقپاي قىزمەت ەتۋ – وتان الدىنداعى ابىرويلى مىندەتىم. وتباسىنداعى جىلىلىقتى ساقتاپ, بالالارىما ءتالىم-تاربيە بەرۋ – انالىق ماحابباتىمنىڭ ولشەمى. ال ەكى يىعىما ارتىلعان جاۋاپكەرشىلىكتىڭ جۇگىن ارقاشان بيىك ۇستاۋ – ۇلكەن مارتەبە», دەيدى. ومىرلىك سەرىگى اسادۋللابەك سوپاەۆ تا تالاي جىلىن قۇقىق قورعاۋ سالاسىنا ارناعان. سوندىقتان دا بولار, ساپتا جۇرگەن سەرىگىن كەز كەلگەن ساتتە قولداپ, ءار ىسىندە دەمەۋ بەرۋگە دايار ەكەنىن ايتادى.
«مەن دە وزگە ارىپتەستەرىم سەكىلدى بالا كۇنىمدە ءتۇرلى كاسىپ يەسى بولۋدى ارمانداعانمىن. مەكتەپ بىتىرەر جىلى جۇرەك قالاۋىم ادامدارعا كومەكتەسۋگە ارنالعان جولدى تاڭداۋعا ءتۇستى. ءسويتىپ, 2008 جىلى تاراز قالاسىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋعا ءتۇستىم. كەيىن بولاشاق زاڭگەر مامانى رەتىندە تاجىريبەلىك جۇمىسقا الىندىق. ماعان ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ ىشكى اسحاناسىمەن تانىسۋ تاپسىرىلدى. سودان باستاپ ماماندىعىما دەگەن قۇرمەتىم ارتتى. پوليتسيا فورماسىن كيگەن سوڭ تاعدىرىمدى ءبىرجولا قۇقىق قورعاۋ سالاسىمەن بايلانىستىرۋعا شەشىم قابىلدادىم», دەيدى ول.
قوعام تىنىشتىعىن كۇزەتۋ جولىن 2008 جىلى جامبىل وبلىسى پد جبو-نىڭ 102 وپەراتارى لاۋازىمىنان باستاعان ايگەرىم قازىر تالاي ءىستىڭ اشىلۋىنا سەپتىگىن تيگىزىپ جۇرگەن تىسقاققان تەرگەۋشىگە اينالدى. ەكى جىلدان بەرى بايقوڭىر اۋدانى پب انىقتاۋ بولىمىنە اۋىسقان ول قاۋىرت تىرلىكتە جۇرسە دە, وتباسىندا شاڭىراقتىڭ ءتۇتىنىن ءتۇزۋ ۇستاپ, ۇرپاق تاربيەسىن ۇمىت قالدىرعان كەزى جوق. ءتورت بالانىڭ اناسى اتانعان تەرگەۋشىنىڭ ايتۋىنشا, ادام تاعدىرى شەشىلەتىن جاۋاپتى جۇمىسىندا ءجۇرىپ, جاقىن جاندارعا جىلىلىق سىيلاي ءبىلۋ دە كەرەك. «قىزىعى مەن شىجىعى كوپ بۇل قىزمەت ومىرگە دەگەن كوزقاراسىمدى وزگەرتتى. الدىڭا كەلگەن ادامدى تەرگەپ, ونىڭ تاعدىرىن شەشۋ وڭاي ءىس ەمەس. الايدا جۇمىستاعى اۋىرتپالىقتى ءۇيىمنىڭ سىرتىنداعى تابالدىرىقتا قالدىرىپ كەتەمىن. سەبەبى جۇمىستاعى كۇيزەلىس جاقىندارىما سىيلايتىن جىلۋعا اسەر ەتپەۋگە ءتيىس. مەنىڭشە, قىزمەت پەن وتباسىن ابىرويمەن الىپ ءجۇرۋ – كەز كەلگەن ايەل ءۇشىن ۇلكەن جۇمىس. بىراق ەكى جاقتا دا جۇرەك تاڭداۋىڭ جاڭىلدىرماعان بولسا, ايەل ءۇشىن الىنبايتىن قامال بولمايدى. تەك سەرىگىڭنىڭ قولداۋى مەن كاسىبىڭە دەگەن ادالدىق بولسا جەتىپ جاتىر. سودان دا بولار, جۇمىسقا دا ۇلگەرەمىن, وتباسىما دا ۋاقىت تابۋعا تىرىسامىن», دەيدى ايگەرىم جاقىپبايقىزى.
بىرلىگى مەن بەرەكەسى جاراسقان وتباسىندا اكە تاربيەسىن, انا ماحابباتىن سەزىنىپ وسكەن بالالار دا شەتىنەن ونەرلى. مەكتەپتە وقيتىن ءۇش بالاسى ۇلگىلى وقۋشى. بۇگىندە ءارتۇرلى سپورتتىق سەكتسيا مەن ونەر ۇيىرمەسىنە قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىنداردى يەلەنىپ ءجۇر. ال ءۇيدىڭ كەنجەسى بالاباقشاعا باراتىنىن ايتقان اناسى: «ول – ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ ەركەسى عانا ەمەس, باستىعى», دەپ ازىلدەپ تە الدى. «العاش انا, اكە اتانعانىمىز ءالى ەسىمىزدە. تۇڭعىشىمدى دۇنيەگە اكەلگەن كەزدە اكەسى قاراقشىلىق ءىس بويىنشا قىلمىسكەردى ۇستاۋعا الماتىعا كەتكەن ەدى. ءسۇيىنشى حاباردى ەستىگەندە توبەسى كوككە جەتكەندەي قۋاندى. وتباسىلىق ومىرىمىزدەگى ءبىر-بىرىمىزگە بەرگەن قولداۋىمىز قىزمەت جولىندا دا ءتۇرلى قيىندىقتى جەڭۋگە كومەكتەسەدى», دەپ اعىنان جارىلدى.
ءسوز اراسىندا قوعام تىنىشتىعى جولىنداعى قىزمەتتىڭ اۋىرلىعى ايەلدىڭ بويىنداعى نازىكتىكتى جوعالتىپ الماي ما دەگەن سۇراعىمىزعا: «كەرىسىنشە, الدىما كەلگەن كەز كەلگەن ءىس ءوزىمدى ادام رەتىندە تانۋىما سەپتىگىن تيگىزەدى. ويتكەنى جابىرلەنۋشى مەن كۇدىكتىنىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى زەرتتەۋ ارقىلى اينالامىزداعى جاندارعا جىلىلىق كەرەك ەكەنىن ودان سايىن سەزىنە تۇسەسىڭ. ءبىر جولى ادام بوتەننىڭ كولىگىن زاڭسىز ايداپ كەتكەن ءبىر جىگىتتىڭ ءىسىن تەرگەدىم. كولىك جۋ ورتالىعىندا جۇمىس ىستەپ جۇرگەندە بالالىقپەن ءوزى جۋعان كولىكتى تۇنگى ۋاقىتتا زاڭسىز ايداپ, قالا ىشىندە ابدەن قىدىرعان. ءتۇن جارىمدا اناسىنا كولىك جۇرگىزە الاتىنىن ايتىپ ماقتانىپ تا العان. ءوزى كەشە عانا كامەلەتتىك جاسقا تولعان. جاستىقتىڭ بۋىمەن ءجۇرىپ, كولىكتى قاتتى جىلدامدىقپەن ايدايمىن دەپ كامەراعا ءتۇسىپ قالعان. كولىك جۋ ورتالىعىنا جەتكەن ۋاقىتتا جول-كولىك وقيعاسىنا ۇشىراعان. ويلانباي ىستەگەن ارەكەتى قىلمىستىق ىستە كۇدىكتى رەتىندە تانىلىپ, سوت ۇكىمىمەن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋعا دەيىن اپاردى. انا رەتىندە بالاعا اياۋشىلىق تانىتۋعا بولار ەدى. بىراق زاڭ الدىندا بارلىعىمىز بىردەيمىز. بۇل ىستەن نە ءتۇيدىم؟ اكەنىڭ مەيىرىمىن, انانىڭ ايالى الاقانىن, وتباسىنىڭ ءتالىم-تاربيەسىن كورگەن بالانىڭ بولاشاعى جارقىن بولارى حاق. سوندىقتان قانشا جەردەن جاۋاپتى جۇمىستا جۇرسەك تە, ادام بالاسى ءۇشىن ۇرپاق تاربيەسىنەن اسقان ماڭىزدى مىندەت جوق», دەيدى.
تاريحتا ءتۇرلى كەزەڭدە ەل بيلەگەن ايەل باسشىلار ادامزاتتىڭ دامۋىنا باعا جەتپەس ۇلەس قوسقان. ماسەلەن, ايگىلى ساق پاتشاسى توميريس ء«تورت قۇبىلانىڭ تۇتاس بيلەۋشىسى» اتانعان پارسىنىڭ ايگىلى پاتشاسى كيردىڭ تاس-تالقانىن شىعارىپ, باسقىنشىلاردان تاۋەلسىزدىگىن ساقتاپ قالعانىن كەيىنگى ۇرپاق ءالى جىر قىلىپ ايتادى. قازىر دە ەلگە ادال قىزمەت ەتە ءجۇرىپ, بالا-شاعانىڭ بابىن تاۋىپ, اۋلەتتىڭ ىرىزدىعىن ارتتىرىپ جۇرگەن بۇرىمدىلار بارشىلىق. «مەن, ەڭ الدىمەن, پرەمەر-ءمينيسترمىن, سودان كەيىن ايەلمىن», دەگەن ايگىلى ساياساتكەر مارگارەت تەتچەر دە ء«ۇيدى باسقارۋداعى تۋعان ماسەلەلەردى تۇسىنەتىن ايەل ەل باسقارۋداعى ماسەلەلەردى دە تۇسىنەدى» دەپ بەكەر ايتپاسا كەرەك-ءتى.
