جىل سايىن رەسپۋبليكادا قىتاي مەن رەسەيدە وندىرىلگەن بۇل ونىمدەردىڭ 1 ميلليونعا جۋىق جۇبى ساتىپ الىنادى. سوندىقتان ساتىپ الۋ-ساتۋ سالاسىندا تاجىريبەسى بار شاعىن كومپانيانى باسقارىپ وتىرعان كاسىپكەر ءۇشىن بۇل باعىت تىڭنان تۇرەن سالعانداي قابىلداندى.
بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنان كاسىپكەرلىكتى قولداۋ باعدارلامالارىمەن تانىسقان ماحامبەت تولىققاندى كەڭەس الۋ ءۇشىن «دامۋ» قورىنا جۇگىندى. ساراپشىلار وعان نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جوعارى بيزنەس مەكتەبىندە وقۋعا كەڭەس بەرگەن. م.اساباەۆ مەملەكەت ەسەبىنەن تولەنەتىن قىسقامەرزىمدى وقۋ كۋرستارىنان كەيىن الماتى قالاسىنىڭ كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى ماماندارىمەن اقىلداسا وتىرىپ, ناقتى بيزنەس-جوسپار ءتۇزدى. كرەديتورلار سەنىم ءبىلدىرۋ ءۇشىن بيزنەس-يدەيانى ساۋاتتى ۇسىنۋ, بيزنەستى ەڭ از شىعىنمەن تابىسقا جەتەتىندەي ەتىپ ۇيىمداستىرۋ قاجەت.
دەگەنمەن جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا ءالى دە قارجى جەتكىلىكسىز ەدى. بۇل رەتتە «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا مەملەكەتتىك تەگىن گرانت بايقاۋىنا قاتىسۋى كاسىپورىن ءۇشىن ماڭىزدى بولدى. 2015 جىلى 20 توقىما ستانوگىمەن جۇمىس ىستەگەن شاعىن كاسىپورىندا قازىر 35 ستانوك بار. كۇنىنە 5000 جۇپ پوليۆينيلحلوريد, (پۆح), گەلمەن قاپتالعان قولعاپ شىعارادى. نەگىزىنەن ىشكى نارىقتاعى مۇناي, قۇرىلىس كومپانيالارى تاپسىرىس بەرەدى.
كاسىپكەر ىشكى نارىقتاعى ۇلەس ءۇشىن كۇرەس «تار جول, تايعاق كەشۋمەن» بىردەي ەكەنىن ايتادى. تاۋارعا پايدالاناتىن شيكىزاتتىڭ 40 پايىزى ەلدە شىعارىلسا عانا وتاندىق تاۋار بولىپ سانالادى. ماحامبەتتىڭ بيزنەستەگى سەرىكتەستەرىمەن بىرگە شىعارىپ جاتقان قۇرىلىس قولعابىنىڭ 42 پايىزى وتاندىق ونىمدەردەن دايىندالعان.
ء«بىزدىڭ تاۋار قۇرىلىمىنىڭ 58 پايىزى – يمپورتقا تاۋەلدى. كەيبىر تاۋارلاردى كورشى ەلدەردەن الدىرامىز. بىزدە بۇل كورسەتكىشتىڭ دەڭگەيىن 60-70 پايىزعا دەيىن كوتەرۋگە مۇمكىندىك بار. پۆح, گەلگە قولدانىلاتىن شيكىزات ونىمدەرىن وزىمىزدە شىعارساق, تاۋار قۇنىنا اسەر ەتەدى. وكىنىشكە قاراي, قازاقستاندا قۇرىلىس ماتەريالدارى جاسالاتىن شيكىزات وندىرىلمەيدى. جىپتەردى قىتايدان, قولعاپتىڭ جۇمىس بەتىنە قولدانىلاتىن پۆح قاباتىن رەسەيدەن اكەلۋ كەرەك. قاجەتتى شيكىزات پەن قوسالقى تاۋارلاردى, بوياۋدى, جەلىمدى ءوز ەلىمىزدە شىعارۋعا مۇمكىندىك بار. ول ءۇشىن قازاقستان دامۋ بانكى سياقتى قارجى ينستيتۋتتارى بيزنەسكە پايىزى تومەن نەسيە بەرۋدى ۇيىمداستىرسا جاقسى بولار ەدى. سوندا كۇندىك اينالىمى 5 مىڭ قولعاپتان اسپايتىن ءوندىرىس ورىندارى تەك قۇرىلىس قولعابى ەمەس, اياقكيىم, باسكيىمگە دەيىن شىعاراتىن لوگيستيكالىق تىزبەكتەگى الىپ كاسىپورىنعا اينالادى. بۇل فاكتور شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى اراسىنان بيزنەس-اكۋلالارىنىڭ شىعۋىنا توسقاۋىل بولىپ وتىر», دەيدى م. اساباەۆ.
م.اساباەۆ وسى رەتتە شيكىزاتتى شەتەلگە ەكسپورتتاعاندار نەمەسە شەتەلدەن تاۋار اكەلىپ ساتاتىندار ىشكى نارىقتى جابايى بازارعا اينالدىرىپ جىبەردى دەيدى.
«بيزنەسكە «تەز بايىپ كەتۋدىڭ توتە جولى» دەپ قارايتىندار بيزنەسىنىڭ بولاشاعىن ءوز قولىمەن تۇنشىقتىرىپ تاستايتىنىن تۇسىنبەيدى. بيزنەستە ەۆوليۋتسيالىق ۇيلەسىم ساقتالسا عانا ونىڭ عۇمىرى ۇزاق بولماق. ءدال قازىر كاسىپپەن اينالىسىپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ قانشاسى الىپساتارلىققا دەن قويعان, قانشاسى تاۋار شىعارۋعا باسىمدىق بەرگەن, ونىڭ اراجىگىن اشۋ قيىن. كاسىبىمدى پەرزەنتىمدەي كورەمىن. جابىلىپ قالا جازداعان قيىن ساتتەردى دە باستان كەشىردىك. الماتىنىڭ قارا بازارلارىنداعى جارامدىلىعى ءبىر كۇننەن اسپايتىن شەتەلدىك قۇرىلىس قولعاپتارى تالاي رەت تىنىسىمىزدى تارىلتتى. الايدا قاشاندا ساپالى ونىمگە باسىمدىق بەرەتىن شەتەل كومپانيالارى ءبىزدىڭ ونىمدەرگە قىزىعۋشىلىق تانىتتى. ەلدە تىركەلگەن فرانتسۋز كومپانيالارىنىڭ تاپسىرىس بەرۋى جوبامىزدىڭ ەكىنشى تىنىسىن اشقانداي بولدى», دەيدى كاسىپكەر.
وسىدان كەيىن اق تاپسىرىس بەرگەن كومپانيالاردىڭ گەوگرافيالىق شەكاراسى كەڭەيىپ جۇرە بەرگەن. سايكەسىنشە, باسقا كومپانيالاردان دا تاپسىرىس تۇسە باستاپتى.
«بىلتىر كاسىپورنىمىزدى تاراز قالاسىنا كوشىردىك. وندا جۇمىس كۇشى ارزان, سودان كەيىن جالعا بەرۋ ورنى دا قولجەتىمدى. بۇل قارجى كوزىن ۇنەمدەپ, قوسىمشا ستانوكتار ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەردى», دەيدى م.اساباەۆ.
بيىك تاۋدىڭ باسىندا ەشتەڭە وسپەيدى, بىراق توبەسىنە شىقسا, كوپ نارسەنى كورۋگە بولادى. سول سەكىلدى, كۇندەلىكتى تىنىمسىز تىرشىلىك ەلەۋسىز نارسە سياقتى سەزىلەدى. الايدا تەگەۋرىندى تالاپ پەن ۇلى ىزدەنىستىڭ ناتيجەسىندە باعىندىرعان بيىكتىك عالامات وزگەرىستەرگە جول اشاتىنى اقيقات دۇنيە. تىنىمسىز ەڭبەك, كاسىبي بىلىكتىلىك جانە جاۋاپكەرشىلىك – مەجەگە جەتۋدىڭ كەپىلى. قازاقستاندا ازىرگە قۇرىلىس قولعابى يندۋسترياسىنىڭ كوشباسشىسى اتانعان كاسىپكەردىڭ تابىس فورمۋلاسىنىڭ كىلتى وسى.
الماتى
