ء«ولىمدى سەزىنۋ». قازاقتىڭ ءبىرتۋار پەرزەنتىنىڭ بەينەسىن ماڭگىلىك ەتكىسى كەلگەن سۋرەتشى ماعاۋيا امانجولوۆ قىلقالامىنان تۋعان كارتيناسىن ءاۋ باستا وسىلاي تانىستىرعىسى كەلىپتى. بىراق سوڭىندا «شوقان ءۋاليحانوۆ ايشا ءبيبى موۆزولەيىندە» دەپ اتالعان تۋىندى ءبارىبىر وزىنە تەلىنگەن تاڭعاجايىپ تىلسىمنان اجىرامادى.
كارتينادا ءومىرىنىڭ سوڭعى ساتتەرىندە ايشا ءبيبى ماۆزولەيىنە ساپارلاپ كەلگەن شوقان بەينەلەنگەن. بايقاساڭىزدار, جاس ادام ءوزىنىڭ ولەتىنىن سەزىنىپ تۇرعانداي. قوشتاسىپ تۇرعانداي. اناۋ قۋراعان سەكسەۋىل دە تەگىن سالىنباعان. بارلىعى شوقاننىڭ كوڭىل كۇيىنەن حابار بەرەدى. سۋرەتشىنىڭ جارى كۇلبايراش سۇلەيمەنقىزىنىڭ ايتۋىنشا, ماعاۋيا امانجولوۆ بۇل جۇمىسىن العاشىندا «پرەدچۋۆستۆيە», ياعني ءولىمدى سەزىنۋ دەپ اتاعان.
بۇل كارتينا شىنىمەن شوقان تاعدىرىن بايان ەتە مە؟ الدە شوقان بەينەسى ارقىلى ۇعىندىرعىسى كەلگەن سۋرەتشىنىڭ ءوز سىرى ما؟ سەبەبى سوناۋ ءبىر جىلى جازدىڭ جايماشۋاق كۇنىندە قۇپيا جاعدايدا جوعالىپ كەتكەن قىلقالام يەسى سول قارالى, قاسىرەتتى ءتۇندى الدىن الا بولجاعانداي دا اسەر قالدىراتىنى جاسىرىن ەمەس. ونەرىن ء«ولىمدى سەزىنۋ» دەپ اتاپ, ءوزىنىڭ دە تاعدىرىن سەزدىرگەندەي...
ماعاۋيا امانجولوۆ «شوقان ءۋاليحانوۆ ايشا ءبيبى موۆزولەيىندە» كارتيناسىن 1984 جىلى سالدى. جارىنىڭ ايتۋىنشا, سۋرەتشى كەڭەس ءداۋىرىنىڭ وزىندە قازاقتىڭ اسپانىنان جۇلدىزداي اعىپ تۇسكەن شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ ءومىرى جايلى كوپ تولعاناتىن. «ول شوقانعا جان ءبىتىردى. كوپ ىزدەنەتىن. دانىشپاننىڭ ءومىرىن زەرتتەپ, بىردە مۇراجايدان شوقاننىڭ فوتوسۋرەتىن تاۋىپ الدى دا, ول تۋرالى كارتينا جازدى. 40 جىل بۇرىن سالىنعان سۋرەت ءالى كۇنگە دەيىن كوزىنىڭ كوركەمدىك قۇندىلىعىن قۇلدىراتقان جوق», دەيدى كۇلبايراش مولدابەۆا.
تاريحي ءھام ەپيكالىق سۋرەتتەردىڭ جۇيرىگى, قازاق سۋرەت جانە كەنەپ بەتىنە تۇسىرىلگەن كەسكىندەمە ونەرىنىڭ بارلىق نەگىزگى جانرلارىنىڭ (پەيزاج, پورترەت) حاس شەبەرى رەتىندە سول كەزدىڭ وزىندە سۋرەت الەمىندەگى قۇبىلىسقا اينالعان سۋرەتشىنىڭ قالامىنان شوقان بەينەسىنەن بولەك اباي قۇنانباي ۇلى, مۇحتار اۋەزوۆ, ولجاس سۇلەيمەنوۆ, بيبىگۇل تولەگەنوۆا سىندى حاس تالانتتاردىڭ پاراساتتى پورترەتتەرى تۋدى. بىراق بىرىنەن ءبىرى اسىپ تۇسەتىن كارتينالاردىڭ ىشىندەگى كوڭىلدى ەرەكشە تولقىتاتىنى دا, تۇڭعيىق ويعا جەتەلەيتىنى دە, شوقتىعى بيىگى دە وسى شوقان بەينەسى.
كارتيناعا مۇقيات زەر سالساڭىز, سۋرەتشى ءوز جۇمىسىندا قوڭىر ءتۇستى ءجيى پايدالانعان. ونەرتانۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ءوز تۋىندىلارىندا قوڭىر ءتۇستى كوپ پايدالانۋى ونىڭ شىدامدى, بايسالدى جان ەكەنىن اڭعارتادى. بۇل ءتۇس ونىڭ مىنەزىندەگى تۇراقتىلىقتىڭ, ەركىندىك پەن سابىرلىلىقتىڭ كورىنىسى ىسپەتتەس. دەسە دە سۋرەتشى قىلقالامىنا شابىت سىيلاعان قوڭىر ءتۇس كوڭىلدىڭ باسقا دا قاتپارلارىن قاتار سۋرەتتەيتىندەي...
ماعاۋيا امانجولوۆتىڭ تۋىندىلارى – تۇنىپ تۇرعان فيلوسوفيا. زامانداستارىنىڭ ايتۋىنشا, ءار شىعارماسىن جازاردا عالىمدارشا ىزدەنىپ, ارحيۆتەردى اقتارىپ, كىتاپحانالاردى قوپارىستىرادى ەكەن. سونىڭ ناتيجەسىندە سۋرەتشىنىڭ سۋرەتكەرلىك قولتاڭباسى كوپ ىشىنەن دارالاندى. شوقان سىندى ءبىرتۋار تۇلعالار پورترەتى بيىك پاراساتىمەن ويلاندىردى, ءوزىنىڭ شەكسىز-شەتسىز تۇڭعيىعىنا بويلاتتى. ءيا, ونىڭ الەمى كوكجيەكسىز كەڭىستىك سياقتى. مىڭ سان بوياۋدى قۇبىلتۋ ارقىلى نەبىر اششى شىندىقتاردى باتىل باياندادى.
...نەگە ەكەنىن كىم ءبىلسىن, ماعاۋيا امانجولوۆ ءوزىنىڭ الەمىن كوكجيەكپەن شەكتەگىسى كەلمەپتى. «كەڭىستىكتە دە تۇستەر بار, كوكجيەك دەگەن بولمايدى», دەيدى ەكەن ۇنەمى. سويتكەن تالانت تاعدىرىن دا شەكسىزدىككە ۇلاستىرىپ, كوكجيەككە ءسىڭىپ جوق بولدى. ء«ولىمدى سەزىنۋ» دەپ ونەر تۋدىرعان تالانت ءوزىنىڭ دە ومىردەن ەرتە كەتەرىن سەزسە كەرەك, شوقان بەينەسىن شەدەۆر دەڭگەيىنە كوتەرىپ, ءوزىنىڭ دە ىزىنەن اڭىز ەرگىزدى. ول جوعالعان جوق. سۋرەت بولىپ ورتامىزدا ءجۇر. ال شوقانى – شىن مانىندە, شەدەۆر! تالاسسىز!
