قاڭتار ايىندا بتد قۇبىرى تۇرىكمەنستان مەن قازاقستاننان 430 000 توننادان استام مۇناي تاسىمالدادى. «Socar» مەن «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق ەنەرگەتيكالىق كومپانياسى اراسىندا قول قويىلعان باس كەلىسىمنەن كەيىن ەنەرگياعا باي قازاقستان وتكەن جىلدان باستاپ بتد قۇبىرى ارقىلى ءوز مۇنايىن ەكسپورتتاي باستادى. بۇل كەلىسىم جىل سايىن 1,5 ميلليون توننا مۇناي تاسىمالداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, ەكى تاراپ جىل سايىن باكۋ مەن اقتاۋ پورتتارى اراسىندا 12-14 تانكەر رەيسىن ورىنداۋعا مىندەتتى.
وتكەن جىلى ازەربايجان قازاقستانعا «باكۋ-سۋپسا» مۇناي قۇبىرى ارقىلى بەس ميلليون توننا قازاقستاندىق مۇنايدى تاسىمالداۋدى ۇسىندى. كەيىنگى قىرىق جىلدا اشىلعان ەڭ ءىرى مۇناي كەن ورىندارىنىڭ ءبىرى قاشاعان مۇنايى وسى باعىتىمەن تاسىمالدانادى دەپ كۇتىلىپ وتىر.
پاندەميا قورىنان وتەۋسىز گرانت الدى
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىمەن (ددۇ) بىرلەسە وتىرىپ جانە دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ قولداۋىمەن قازاقستاندا پاندەمياعا قارسى قوردىڭ سالتاناتتى اشىلۋىن وتكىزدى.
بۇل باستاما ەلدىڭ بولاشاقتاعى ىقتيمال پاندەمياعا توزىمدىلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان. قازاقستان ددسۇ ەۋروپا وڭىرىندەگى گرانت العان 36 ەلدىڭ ءبىرى بولدى. رەسپۋبليكاعا 19 ميلليون دوللار كولەمىندە ەلدىك گرانت بەرىلدى.
پاندەميا قورىنىڭ اتقارۋشى باسشىسى پريا باسۋ قازاقستاندى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ورتالىق ازيا ايماعىن جانە ودان تىسقارى اۋماقتاردى بولاشاقتا پاندەميا قاۋپىنەن قورعاۋعا ۇجىمدىق مىندەتتەمە بار ەكەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ول دەنساۋلىق ساقتاۋ ينفراقۇرىلىمىن, ەپيدەميولوگيالىق قاداعالاۋدى, شەكارالىق باقىلاۋ شارالارىن, زەرتحانالىق قاۋىپسىزدىكتى, جەدەل انىقتاۋ جانە ارەكەت ەتۋ تەتىكتەرىن نىعايتۋ ءۇشىن قور رەسۋرستارىن پايدالانۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتتى. بۇل باستاما ماڭىزدى كەزەڭدە جۇزەگە اسىرىلىپ وتىر, ويتكەنى جاھاندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى كليماتتىڭ وزگەرۋى كەزەڭىندە پاندەميا قاۋپىنە تاپ بولادى. پريا باسۋ الداعى 25 جىلدا تاعى ءبىر COVID ءتارىزدى پاندەميانىڭ پايدا بولۋ ىقتيمالدىعى 50%-دان اسادى دەگەن ساراپشىلاردىڭ بولجامدارىنا سىلتەمە جاساي وتىرىپ, بولاشاق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى توتەنشە جاعدايلارعا بەلسەندى دايىندىقتىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
ترانسكاسپي ءدالىزىن دامىتۋدىڭ ماڭىزى
ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى قازاقستان-گەرمانيا ۇكىمەتارالىق جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسى بارىسىندا يندۋستريا جانە قۇرىلىس ءمينيسترى قانات شارلاپاەۆ قازاقستان ءۇشىن ورتا ءدالىزدى دامىتۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن مالىمدەدى.
يندۋستريا جانە قۇرىلىس ءمينيسترى گەرمانيامەن ستراتەگيالىق سينەرگيا كونتينەنتارالىق تاسىمالداۋ باعىتتارىنىڭ, سونىڭ ىشىندە ەنەرگيامەن قامتاماسىز ەتۋ باعىتتارىنىڭ توعىسقان جەرىندەگى قولايلى گەوگرافيالىق ورنالاسۋىمەن ۇيلەسۋى ەلىمىزدىڭ وڭىرلىك ينۆەستيتسيالىق حاب جانە جاھاندىق ەنەرگەتيكالىق ارەناداعى نەگىزگى ويىنشىلاردىڭ ءبىرى رەتىندەگى ۇستانىمىن نىعايتاتىنى تۋرالى ايتتى. «ترانسكاسپي حالىقارالىق تاسىمالداۋ باعىتىن دامىتۋدىڭ ەۋروپاعا ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستار مەن ستراتەگيالىق تاۋارلاردىڭ سەنىمدى جەتكىزۋشىسى رەتىندە ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن ماڭىزى بار», دەدى مينيستر.
ورتا ءدالىز ورتالىق ازيا, كاۆكاز, تۇركيا جانە شىعىس ەۋروپا ەلدەرى ارقىلى قىتاي مەن ەۋروپالىق وداقتىڭ كونتەينەرلىك تەمىرجول جۇك تاسىمالداۋ جەلىلەرىن بايلانىستىرادى. كوپجاقتى مۋلتيمودالدى كولىك ينفراقۇرىلىمى كاسپي جانە قارا تەڭىزدەردىڭ پاروم تەرمينالدارىن قىتاي, قازاقستان, ازەربايجان, گرۋزيا, تۇركيا, ۋكراينا جانە پولشانىڭ تەمىرجول جۇيەلەرىمەن جالعاستىرادى. ورتا ءدالىز قىتايدان تۇركياعا, سونداي-اق ەۋروپا ەلدەرىنە جانە كەرى باعىتتاعى جۇك تاسىمالىنىڭ ارتۋىن جەڭىلدەتەدى. وسى ءدالىز بويىمەن جۇرەتىن مارشرۋتتىق پويىز قىتايدان ەۋروپاعا جۇكتى ورتا ەسەپپەن 20-25 كۇندە جەتكىزەدى جانە بۇل كولىك ءدالىزىنىڭ باستى ارتىقشىلىقتارىنىڭ ءبىرى.
ونەركاسىپ كەشەنى سالىنادى
بيىل تامىز ايىندا وزبەكستان-قازاقستان شەكاراسىندا ونەركاسىپتىك كووپەراتسيا كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. قازاقستاننىڭ تۇركىستان وبلىسى مەن وزبەكستاننىڭ سىرداريا وبلىسىنىڭ سىرداريا اۋدانىندا سالىناتىن ونەركاسىپ كەشەنى 100 گەكتارعا جۋىق جەردى الىپ جاتىر. جوباعا سايكەس نىساندا ءوندىرىس پەن كوتەرمە ساۋداعا جاعداي جاسالادى.
جوبا وزبەكستانعا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن قازاقستاننىڭ ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ۆيتسە-ءمينيسترى قايرات تورەباەۆ, سىرداريا اۋدانىنىڭ اكىمى اكمالجون ماحمۋداليەۆ باستاعان دەلەگاتسيانىڭ جانە مۇددەلى مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولاردىڭ وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن تالقىلانعان.
وندىرىلگەن ءونىم ءۇشىنشى ەلدەرمەن قاتار وزبەكستان مەن قازاقستان نارىعىنا دا ەكسپورتتالادى. ءوزارا تاۋار اينالىمىنىڭ كولەمى 10 ميلليارد دوللارعا دەيىن وسەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. كەشەن تۇركىستان جانە سىرداريا وبلىستارىنىڭ جالپى وڭىرلىك ءونىمىن ارتتىرۋعا جانە شەكارالاس اۋماقتاردى ءىرى لوگيستيكالىق ورتالىققا اينالدىرۋعا ىقپال ەتەدى.
