قويىلىم قويۋعا بۇل ورىن كەزدەيسوق تاڭدالعان جوق, سەبەبى ءدال وسى شىركەۋدە روبەرت بريۋس شوتلانديا كورولى رەتىندە العاش رەت تانىلعان بولاتىن. پرەمەرا كۇنى تاريحي سوبوردا انشلاگ بولدى. كورنەكتى عالىمدار, تاريح زەرتتەۋشىلەرى, مۋزىكا ونەرىنىڭ وكىلدەرى, جازۋشىلار, جۋرناليستەر جانە شوتلانديانىڭ تۇرعىندارى اۆتوردىڭ جاڭا وپەرا جانرى – سوبورلىق وپەرانى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ تىڭداۋ ءۇشىن پرەمەراعا قاتىستى.
اتاۋى ايتىپ تۇرعانداي, وپەرا شوتلانديا كورولى روبەرت I بريۋس تۋرالى باياندايدى. ال ليبرەتتو دجون باربۋردىڭ 1375 جىلى جازىلعان ورتاعاسىرلىق «بريۋس» پوەماسىنا نەگىزدەلگەن جانە راحات-ءبيدىڭ شوتلانديا كورولدىك كونسەرۆاتورياسى مەن سەنت-ەندريۋس ۋنيۆەرسيتەتىندەگى دوكتورلىق زەرتتەۋلەرىنىڭ نەگىزگى بولىگىن قۇرايدى.
بۇل كەش ونىڭ شىعارماشىلىق جولىنداعى ماڭىزدى ءسات قانا ەمەس, الەمدىك مۋزىكا تاريحىنداعى ايتۋلى وقيعاعا دا اينالدى. ۇلىبريتانيانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن قوناقتار, سونىڭ ىشىندە انگليا مەن شوتلانديانىڭ ءىرى قالالارىندا ءبىلىم الىپ جاتقان «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ ستيپەنديانتتارى گلازگو سوبورىنا اعىلدى. قازاق ۇلىنىڭ كەرەمەت وپەراسى تالعامپاز تىڭدارمان جۇرەگىنە جەتىپ, شىركەۋ ءىشىن ەرەكشە كوڭىل كۇيگە بولەدى. راحات-بي ابدىساعين ءوز سوزىندە جەرلەستەرىنە قولداۋ كورسەتكەندەرى ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, شەكارا مەن ۋاقىتتان اساتىن ونەر توڭىرەگىندە توپتاسۋ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.
«مەن ەرتەدەگى شوتلاندتاردىڭ تاريحي كونتەكست ماسەلەلەرىنە دەن قويىپ, ونىڭ ايتىلۋىن انىقتاۋ ءھام زەرتتەۋ ءۇشىن جەتەكشى لينگۆيست, تاريحشىلارمەن قويان-قولتىق جۇمىس ىستەدىم. سونداي-اق ءماتىندى مەتافورالىق جانە ارىپتىك جولمەن دەشيفرلاۋدا دا ماڭىزدى جۇمىستار اتقارىلدى. مۋزىكا مۇقيات زەردەلەندى جانە سوبور كەڭىستىگىندە كەرەمەت دىبىس الەمىن جاساۋ ءۇشىن ورگاننىڭ ۇلىلىعىن پايدالاندىق. باتىستىڭ بەدەلدى كونسەرۆاتورياسىندا ءبىلىم الىپ, الەمدىك ونەرگە ءوز ۇلەسىمدى قوسۋعا مۇمكىندىك بەرگەن «بولاشاق» حالىقارالىق ستيپەندياسى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنە العىسىمدى بىلدىرەمىن», – دەدى راحات-بي ابدىساعين.
اۆتوردىڭ ايتۋىنشا, بۇل شىعارما وتكەن مەن بولاشاق اراسىنداعى مۋزىكالىق كوپىرگە اينالادى جانە شوتلانديالىق ۇلى مونارحتاردىڭ ءبىرى, تاۋەلسىزدىك ءۇشىن كۇرەسكەن تاريحي تۇلعانىڭ بولمىسىن جان-جاقتى قىرىنان اشادى. سونىمەن قاتار سوبورلىق وپەرا, شىركەۋدىڭ اكۋستيكالىق زالىندا ورىنداۋعا ارنالعان جاڭا جانر بوستاندىق پەن ىزگىلىك, كىسىلىك پەن كۇش, كۇرەس پەن تاباندىلىق, ءبىر ادامنىڭ تۇتاس ءبىر حالىقتىڭ ءومىرىن تۇبەگەيلى وزگەرتە الاتىندىعى تۋرالى سىر شەرتەدى.
ءوز سوزىندە اتاپ وتكەندەي, راحات-بي ليبرەتتو جانە تاريحي كونتەكست ماسەلەلەرى بويىنشا شوتلاندياداعى كوپتەگەن بەدەلدى تاريحشى, ادەبيەتتانۋشىلارمەن كەڭەسكەن. ال ورگان ماماندارىنىڭ ءبىرى – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى عابيت نەسىپباەۆ بولدى.
وپەرا گلازگو ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ شوتلانديا ادەبيەتىنىڭ پروفەسسورى, اقىن الان رياچتىڭ جاندى داۋىستا وقۋىمەن راحات-بي ءوزى ورىنداعان ون مينۋتتىق ورگان ۋۆەرتيۋراسىمەن اشىلدى. قويىلىمدا شوتلانديا كورولدىك كونسەرۆاتورياسىنىڭ وپەرا انشىلەرى مەن ديريجەرلەر ونەر كورسەتتى. اكتەرلەر قۇرامىندا روبەرت ءبريۋستى وينايتىن اكتەر (تەنور), وقىرمان, انشىلەر ءانسامبلى جانە ورگان بار. ورگان پارتياسىن راحات-بي ابدىساعيننىڭ ءوزى ورىندادى.
پرەمەرا روبەرت ءبريۋستىڭ تۋعانىنا 750 جىل تولۋىنا وراي ۇلىبريتانيانىڭ ءتورت كورنەكتى سوبورىندا ءوتتى. اتاپ ايتساق, 17 اقپاندا گلازگو سوبورىندا, 21 اقپان – ەدينبۋرگتەگى سەنت-دايلس شىركەۋىندە, 24 اقپان – اۋليە سالۆاتور كاپەللاسىنداعى اۋليە ەندريۋس ۋنيۆەرسيتەتىندە شىرقالدى. ال 3 ناۋرىز كۇنى روبەرت ءبريۋستىڭ جەرلەنگەن ورنى – دانفەرملاين ابباتتىعىندا تالعامپاز تىڭدارمان تالانتتى قازاق كومپوزيتورىنىڭ شىعارماشىلىعىمەن تانىسا الادى.
راحات-بي 1999 جىلدىڭ 2 اقپانىندا قاراپايىم وتباسىندا دۇنيەگە كەلدى. وتباسىندا مۋزىكانتتار جوق. ونىڭ اكەسى – عالىم, تانىمال تەوريالىق فيزيك, اناسى – پەداگوگ جانە زاڭگەر. ول جاس كەزىنەن مۋزىكا, ماتەماتيكا, فيزيكا, كىتاپ وقۋ, كەسكىندەمە جاساۋعا قىزىقتى, جۇزۋمەن اينالىستى, تىلدەردىڭ ءوزارا بايلانىسىنا قىزىعۋشىلىق تانىتقان. مۋزىكا مەكتەبىندەگى وقۋ ساپاسىن تەك نەگىزگى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەگى جاراتىلىستانۋ جانە گۋمانيتارلىق پاندەردى وقىتۋدىڭ جوعارعى ناتيجەلەرىمەن عانا بايىتقان جوق, سونىمەن قاتار كونسەرۆاتورياداعى (الماتى) مۋزىكالىق پروفەسسورلاردىڭ شەبەرلىك سىنىپتارىنا تۇراقتى قاتىسۋ ارقىلى دا دامىتتى.
قىزىعى, شىعارماشىلىق جولدى باستاعانىنان-اق «ەڭ جاس» ۇعىمى راحات-بيمەن بىرگە كەلەدى. ول – «دارىن» مەملەكەتتىك جاستار سىيلىعىنىڭ ەڭ جاس لاۋرەاتى. تاۋەلسىز قازاقستان تاريحىنداعى 17 جاسىندا تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنىڭ «مادەنيەت پەن ونەردى دامىتۋداعى ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» قۇرمەت بەلگىسىمەن ماراپاتتالعان ەڭ جاس جانە جالعىز مادەنيەت قايراتكەرى. ول – باح, موتسارت, گايدننان باستاپ, قازىرگى كلاسسيكتەرگە دەيىنگى الەمدىك كلاسسيكالىق شەدەۆرلەردى جينايتىن وڭتۇستىك يللينويسا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (اقش) «Discography» وركەسترىمەن فورتەپيانوعا ارنالعان تۋىندىلاردى ورىندايتىن الەمدىك قوردىڭ قورجىنىنا تۋىندىلارى ەنگەن ەلىمىزدەگى ەڭ جاس ءارى جالعىز كومپوزيتور. سونداي-اق ول – زاماناۋي مۋزىكالاردى ورىنداۋشىلار مەن كومپوزيتورلاردىڭ حالىقارالىق اكادەمياسىنىڭ ەڭ جاس قاتىسۋشىسى:
ەل اراسىندا «قازاقتىڭ موتسارتى» اتانعان راحات-ءبيدىڭ شىعارماشىلىعى 10 جاسىنان باستالادى. ول 13 جاسىندا ستۋدەنت, 17-دە ماگيسترانت اتانىپ, ديسسەرتاتسيا قورعاعان. ال 18 جاسىندا ريم قالاسىنداعى سانتا-چەچيليا اكادەمياسىنىڭ دوكتورانتۋراسىنا قابىلدانعان العاشقى قازاق. جاس تالانتتىڭ 14 جاسىندا جارىق كورگەن «Mathematics and Contemporary Music» («ماتەماتيكا جانە قازىرگى زامانعى مۋزىكا») اتتى عىلىمي ەڭبەگى بۇگىندە اتالعان سالا ماماندارىنىڭ جوعارى باعاسىنا يە. بۇنداي ەرەكشە جاعداي – ەلىمىزدە عانا ەمەس, الەمدىك تاجىريبەدە دە سيرەك كەزدەسەتىن قۇبىلىس.
جيىرما بەسكە ەندى تولعان مۋزىكانت بۇگىنگە دەيىن سيمفونيالىق وركەسترگە جانە ءار جانرداعى كامەرالىق انسامبلدەرگە ارنالعان 100-دەن اسا كلاسسيكالىق مۋزىكالىق تۋىندىنىڭ اۆتورى اتانىپ ۇلگەردى. راحات-بي قيالىنان تۋعان عالامات مۋزىكا استانا مەن الماتىدان بولەك, پراگا, لوندون, ۆەنا, پاريج, بەرلين, ميۋنستەر, لوس-اندجەلەس, بايرويت, فرانكفۋرت, بەيجىڭ, سەۋل, انكارا, ىستانبۇل, ماسكەۋ, سانكت-پەتەربۋرگ, توم, كيەۆ, يالتا, روگاشكا-سلاتينا, كودجا, بەرگامو, گراتس, ميۋرتستسۋشلاگ, اركەي, اليكانتە, تەۋلادا-مورايرا, كاير, اممان, الەكساندريا سىندى الەمنىڭ ءىرى قالالارىنىڭ ۇزدىك ساحنالارىندا ورىندالىپ, كلاسسيكالىق مۋزىكانىڭ تالعامپاز تىڭدارماندارى اراسىندا زور قوشەمەتكە بولەنىپ ءجۇر. ال كومپوزيتوردىڭ تۇماندى البيوندا وتكەن العاشقى وپەراسىنىڭ پرەمەراسى دا اعىلشىن تىڭدارماندارىنىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولدى. ءتىپتى شەتەلدىك سىنشىلار راحات-بيدىڭ تالانت تابيعاتىنا «قازاقتىڭ ناعىز عاجايىپ قۇبىلىسى, مىنەزىندە امبيتسياسى, قولىندا ەرەكشە كۇشى بار اسقان شەبەر پيانيست» دەگەن باعا بەردى. بۇل – ءسوزسىز قازاق مۋزىكا ونەرىنىڭ مەرەيى.
