ورمانشىلاردىڭ مالىمەتىنشە, ورمان-توعايدا پايدا بولاتىن ورتكە كوبىنە نايزاعاي سەبەپكەر ەكەن. دايەكتەي ايتقاندا, دالا ورتتەرىنىڭ 75 پايىزى جاي وتىننان تۇتانادى. بىلتىر دالا ورتتەرىنىڭ 22 جاعدايىندا ءتىلسىز جاۋدىڭ مەملەكەتتىك ورمان قورى اۋماعىنا ءوتىپ كەتكەنى تىركەلىپتى. تاعى ەكى ءورت وشاعى ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ ۇزىلۋىنەن پايدا بولعان. ال جالپى ورتتەن كەلگەن شىعىن 2 ملن تەڭگەدەن اسىپتى.
وڭىرلىك توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى قايرات شايماردەنوۆتىڭ پىكىرىنشە, اعاش قورىن كادىمگى جايتارتقىشتاردى ورناتۋ ارقىلى ساقتاپ قالۋعا بولادى.
– ورماندى جەرلەردىڭ نايزاعاي ءجيى تۇسەتىن ۋچاسكەلەرىن زەرتتەپ شىعۋدى ۇسىنامىن. ودان سوڭ جايتارتقىشتار ورناتاتىن ايماقتاردى تالقىلاپ الۋىمىز قاجەت. بيىل ورمانداعى ءورت قاۋىپسىزدىگى ەرەجەلەرىنە ءبىراز تولىقتىرۋ ەنىپ وتىر. سوعان وراي ءبىز ءوز جۇمىسىمىزدى الدىن الۋ تۇرعىسىنان جەتىلدىرۋىمىز كەرەك, – دەيدى ق.شايماردەنوۆ.
قىزىق بولعاندا, وڭىردەگى ورمان-توعايلى جەرلەردە بىردە-ءبىر جايتارتقىش جوق بولىپ شىقتى. ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى اۋماقتىق ينسپەكتسياسىنىڭ باسشىسى رۋسلان تولەپباەۆتىڭ سوزىنشە, بۇل ماسەلە «ەرتىس ورمانى» رەزەرۆاتى بويىنشا تالاي مارتە كوتەرىلىپتى. ول جەردەگى اعاش جامىلعىلارىنىڭ اۋماعى وتە ۇلكەن.
– رەزەرۆاتتا نايزاعاي تۇسۋدەن ءورت شىققان وقيعالار ءجيى كەزدەسىپ جاتادى. بىراق ورماننىڭ ءاربىر گەكتارىنا جاي تارتاتىن قۇرىلعىلار ورناتۋ مۇمكىن ەمەس. ورمان شارۋاشىلىقتارىندا ونى ساتىپ الۋعا جانە ورناتۋعا قاراجات جوق, – دەيدى ول.
مامان كۇن جىلىنا مەكەمە قىزمەتكەرلەرى رەزەرۆات اۋماعىن شولىپ, تالداۋ جاسايتىنىن, سونىڭ ناتيجەسىنە وراي قاۋىپتى ايماقتاردا تىم بولماعاندا 10 جايتارتقىش ورناتىپ كورەتىندەرىن جەتكىزدى. باياناۋىلدىڭ تاۋلى ايماقتارىندا مۇنداي قۇرىلعىلاردى ورناتۋ قيىنعا سوعاتىنى انىق. جالپى, ورمان اراسىندا مۇنداي ءبىر جايتارتقىش باعاندى ورناتۋدىڭ وزىندىك قۇنى شامامەن 250 مىڭ تەڭگە تۇرادى.
ايتىپ وتەيىك, «ەرتىس ورمانى» رەزەرۆاتى اۋماعىنداعى رەليكتى قىلقان جاپىراقتى اعاشتار ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك-شىعىس وڭىرىندە عانا كەزدەسەدى. ەجەلگى مۇحيتتىڭ تابانىندا, قۇم جالدارىندا ءوسىپ شىققان ەرتىس «ورمان جولاعى» شالداي جانە بەسقاراعاي ورمان شارۋاشىلىقتارىنان, ونىڭ ىشىندە 16 ورمانشىلىقتان تۇرادى. جالپى اۋماعى 162 مىڭ ورمان جامىلعىسى قورعالۋى جاعىنان اسا قۇندى ورمان القاپتارى ساناتىنا ەنەدى. بۇگىندە رەزەرۆات اۋماعىندا وسىمدىكتەردىڭ 84 ءتۇرى تىركەلسە, عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە فلورانىڭ الۋاندىعى كەڭەيىپ, 226 ءتۇرى انىقتالىپتى. «قىزىل كىتاپقا» ەنگىزىلگەن جانۋارلار مەن قۇستاردىڭ 7 ءتۇرى, ءتۇرلى تۇياقتى اڭ, سونىڭ ىشىندە شامامەن 190 بۇلان ورماندى مەكەن ەتەدى.
بۇعان قوسا پاۆلودار وبلىسىنىڭ اۋماعىندا «باياناۋىل مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى», سونداي-اق جالپى اۋماعى 127,5 مىڭ گەكتار جەرگە يە ورمان جانە جانۋارلار الەمىن قورعاۋ جونىندەگى كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك مەكەمەلەر («پاۆلودار», ء«ۇرلىتۇپ», «ماكسيم گوركي») بار ەكەنىن ايتىپ وتەيىك.
پاۆلودار وبلىسى
