فوتو: naryk.kz
وسىدان ەكى جىل بۇرىن وتاندىق بانككە اينالعان «Bereke Bank» بىلتىرعى جىلى بەلسەندى تۇردە ءوز پوزيتسياسىن قالپىنا كەلتىردى. بۇگىندە وزگەلەرگە قاراعاندا, دەپوزيتتەرى جوعارى مولشەرلەمەسىمەن ءارى ۇسىنىلعان قوسىمشا اكتسيالارىمەن ەرەكشەلەنىپ وتىر. ماسەلەن, جتسم 15,3%-عا دەيىنگى «كۇن سايىن» يكەمدى (ياعني تولىقتىرۋعا جانە ءىشىنارا الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن) دەپوزيتىن اشقان كەزىندە, اتالعان بانك كارتاسىمەن جاسالعان ءار ساۋداعا جوعارى كەشبەك ۇسىنادى.
كەشبەكتىڭ كولەمى سالىم سوماسىنا قاراي 2-5 ملن تەڭگە ارالىعىندا دەپوزيتكە – 5%, 5-10 ملن تەڭگەگە – 7%, 10 ملن تەڭگەدەن جوعارى دەپوزيتكە ءتىپتى 10% كەشبەك بەرىلەدى. سونداي-اق بانكتە 17,6%-عا دەيىن ەڭ جوعارى سىياقى مولشەرلەمەسى بار «پايداڭدى جىبەرىپ الما» جيناق دەپوزيتى جۇمىس ىستەپ, مۇنداعى سالىم بويىنشا سومانى تولىقتىرۋعا جانە ءىشىنارا اقشا الۋعا بولمايتىن شارت تا قاراستىرىلعان.
ءوسىم جاعىنان ەكىنشى ورىندا «فريدوم فينانس قازاقستان بانكى», 48,5%-عا, ياعني 459,4 ملرد تەڭگەگە دەيىن ارتقان. ۇزدىك ۇشتىكتى «Kaspi Bank» تولىقتىرىپ, 36,6%-عا, 5,1 ترلن تەڭگەگە دەيىن ءوسىمدى كورسەتىپ وتىر. ءىرى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر اراسىندا العاشقى بەستىككە «ەۋرازيالىق بانك» (+23,6%) جانە «ForteBank» (+18,6%) ەنگەن.
ەگەر ءىرى بانكتەردىڭ ىشىندە ون بانكتىڭ بارلىعى ديناميكا جاعىنان كوڭىلگە قونىمدىلىعىن كورسەتسە, ەدب-نىڭ جالپى سەكتورىنداعى «سيتيبانك قازاقستان» (-0,1%), «زامان بانك» يسلام بانكى (-33%) جانە «شينحان بانك قازاقستان» (-25,8%) كوش سوڭىندا كەلەدى.
وڭ ديناميكا تانىتىپ وتىرعان اتالعان بانكتەردەگى حالىقتىڭ دەپوزيتى قازىر قارقىندىلىقپەن ءارى تۇراقتى تۇردە ىلگەرىلەۋدە. ەگەر, بانك ليتسەنزياسىنان ايىرعان جاعدايدا قازاقستاندىق دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورىنىڭ (قدكق) كەپىلدىگىمەن قورعالاتىندىعىن (جۇيەگە 21 ەدب-نىڭ 19-ى قاتىسادى – يسلامدىق بانكتەردەن باسقا) تۇسىندىرەدى ماماندار.
بۇل رەتتە قدكق ءبىر بانكتە (سونىڭ ىشىندە جيناق دەپوزيتىن اشۋ شارتىمەن) جالپى سوماسى 20 ملن تەڭگەگە كەپىلدىك بەرەدى. سوندىقتان پايىزبەن بىرگە سوما وسى كورسەتكىشتەن اسىپ كەتسە, ءارتۇرلى بانكتە دەپوزيت اشقان دۇرىس بولماق. سونىمەن قاتار ءاربىر دەپوزيت ءتۇرىنىڭ ءوز كەپىلدىك شەكتەۋلەرى بار ەكەنىن ەسكەرۋ كەرەك. ماسەلەن, تەڭگەدەگى جيناق سالىمعا – ەڭ كوبى 20 ملن تەڭگە, جيناقتاردى قوسپاعاندا, تەڭگەدەگى بارلىق دەپوزيتتەرگە 10 ملن تەڭگەگە دەيىن بولسا, شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى دەپوزيتتەردى 5 ملن تەڭگە شاماسىندا تولىقتىرۋعا بولادى.
وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءوسىم جاعىنان 13 بانك الدىڭعى قاتاردان تابىلسا, 8 بانك تومەنگى كورسەتكىشتە قالىپ تۇر.
جالپى, ەلىمىزدە ەكىنشى دەڭگەيلى 21 بانكتىڭ 11-ءى شەتەلدىكتەردىڭ قاتىسۋمەن جۇمىس ىستەيدى. بىلتىر بانك سەكتورى دەپوزيتتەردى قوسا العاندا, تۇگەلگە جۋىعى نەگىزگى كورسەتكىشتەر تۇرعىسىنان جاقسى ءوسىم كورسەتتى. بۇگىندە ەدب دەپوزيتتەرى 35 ترلن تەڭگەدەن اسىپ وتىر. ەلدەگى ءىرى بانكتەر اراسىندا دەپوزيتتەردىڭ جالپى كولەمىنىڭ ءوسىمى بويىنشا كوشباسشى ەۋروپالىق «Home Credit Bank» ءبىر جىلدا بىردەن 44,1%-عا كوبەيىپ, 365,3 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. ايتا كەتۋ كەرەك, جەكە تۇلعالاردىڭ دەپوزيتى 49,6%-عا, 324,2 ملرد تەڭگەگە دەيىن, زاڭدى تۇلعالاردىڭ دەپوزيتى 12,1%-عا, 41,2 ملرد تەڭگەگە دەيىن ءوستى.
«Kaspi Bank» دەپوزيت ءوسىمى جاعىنان ەكىنشى ورىندا. ءبىر جىلدا 33,2%-عا وسكەن. ۇزدىك ۇشتىكتى «بانكتسەنتركرەديت» جاۋىپ, 23,5%-عا ۇلعايعان. سونداي-اق ءىرى ەدب اراسىندا دەپوزيتتەردىڭ ءوسىمى بويىنشا العاشقى بەستىككە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق جۇيەسىنە ماماندانعان «وتباسى بانكى» (15,7%) جانە «ForteBank» (12,6%) كىرەدى. وسى ورايدا, دەپوزيتى ازايعان بانكتەر دە جوق ەمەس. ءىرى ەدب قاتارىندا «Jusan Bank», «Bereke Bank» جانە «Bank RBK», باسقا بانكتەردىڭ اراسىندا «Al Hilal» يسلام بانكى, «زامان بانك», قازاقستانداعى «قىتاي بانكى», «Altyn Bank» جانە «سيتيبانك قازاقستان» بار.
كەيىنگى بەس جىلدان بەرى ەلىمىزدىڭ بانكتەرىندەگى دەپوزيتتىڭ جىل سايىن ارتۋى بايقالىپ, اتالعان جىلدار ارالىعىندا جالپى سوما ەكى ەسە ۇلعايعان. بۇل ەلدەگى بانك سەكتورىنىڭ تۇراقتىلىعى مەن قارجى ينستيتۋتتارىنا دەگەن حالىق سەنىمىنىڭ ارتىپ وتىرعانىن كورسەتەدى.
