پرەزيدەنت جيىندا جالپى ەلىمىزدە ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرۋ جانە جىلۋ, سۋ بەرۋ بويىنشا قۋاتتىلىق تاپشىلىعى بار ەكەنىن ايتۋىمىز كەرەك. ەلەكتر, جىلۋ, سۋ, جالپى العاندا, ءتيىمدى كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق قولجەتىمدىلىگى ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن نەگىزگى تاۋارلار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. تىرشىلىكتى قامتاماسىز ەتەتىن ماڭىزدى ستراتەگيالىق سالا – ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى, ونىڭ جۇمىس ىستەۋىنىڭ بازالىق كورسەتكىشتەرى ايقىندايتىن پروبلەمالارعا توقتالعىم كەلىپ وتىر.
2022 جىلى ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋ كولەمى شامامەن 113 ملرد كۆت-ساعاتتى قۇرادى. ءوندىرىس تە وسى دەڭگەي شەگىندە. ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ بولجامىنشا, ەلىمىز الەمدەگى ەڭ ەنەرگيانى كوپ قاجەت ەتەتىن مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى, تۇتىنۋ دەڭگەيى جىلدار وتكەن سايىن ارتا تۇسەدى, رەسپۋبليكانىڭ ەنەرگەتيكا سالاسى تاپشى سالاعا اۋىسادى دەگەن الاڭداۋشىلىق بار.
ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتىنا قاراعاندا, ەلىمىزدەگى نەگىزگى ءوندىرۋشى قۋاتتار, ونىڭ ىشىندە جىلۋ ستانسالارى دا 40 جانە ودان دا كوپ جىل پايدالانىلىپ كەلەدى, بۇل جوسپارلى جانە اپاتتىق جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ وسۋىنە تۇرتكى بولدى. ەنەرگيا ءوندىرۋشى ۇيىمداردا توزۋدىڭ ورتاشا دەڭگەيى 53 پايىزدى قۇرايدى. سونىمەن قاتار ەنەرگيا بەرۋشى كومپانيالاردىڭ ايماقتىق ەلەكتر جەلىلەرى دە توزۋدىڭ جوعارى دەڭگەيىمەن جانە ايتارلىقتاي شىعىندارمەن سيپاتتالادى. وڭىرلىك ەلەكتر جەلىلەرى كومپانيالارىنىڭ ورتاشا توزۋ دەڭگەيى 66 پايىزعا جەتەدى. بۇل پروبلەمالار جىلدار بويى جيناقتالىپ, وڭ جانە تۇپكىلىكتى شەشىمىن تابا المادى. ولاردىڭ شەشىمى ۇلتتىق ينفراقۇرىلىمدىق جوسپار اياسىندا جۇزەگە اسىرىلۋى مۇمكىن.
مەملەكەت باسشىسى: «ينفراقۇرىلىمدىق جوسپاردى قايتا قاراۋ, جوسپاردا باسىمدىقتاردى انىقتاۋ, ستراتەگيالىق ماڭىزدى جوبالارعا جەكە ينۆەستيتسيالاردى تارتۋدى پىسىقتاۋ, تەك توتەنشە جاعدايلار ءۇشىن قارجىلىق قولداۋ شارالارىن قاراستىرۋ قاجەت», دەپ ۇكىمەتكە ناقتى تاپسىرما بەردى.
ءوز كەزەگىندە ەنەرگەتيكالىق كاسىپورىندار ءوز تاراپىنان نەگىزگى قۇرالداردىڭ ەداۋىر توزۋى, قۋاتتاردىڭ جۇكتەلمەۋى جانە ۇلكەن شىعىندار پروبلەمالارىن شەشۋدى تەك ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ باعاسىنىڭ وسۋىنەن كورىپ وتىر.
مەنىڭ ويىمشا, ءتاريفتىڭ ءوسۋى مەن ەنەرگيا كاسىپورىندارىنىڭ قارسى مىندەتتەمەلەرىن سالىستىرا وتىرىپ قاراستىرۋ قاجەت. بۇل كومپانيالار ءوندىرىستى جەتىلدىرۋى, جابدىقتى جاڭارتۋى جانە شىعىندارىن ازايتۋى كەرەك. سونداي-اق تاريفتەردەگى قارسى مىندەتتەمەلەردى باقىلاۋدى قوسا العاندا, باقىلاۋ مەن قاداعالاۋدى ۋاكىلەتتى ورگانعا قايتارۋ قاجەت. بۇگىنگى تاڭدا بارلىق جۇيەلىك ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ناقتى ۇسىنىستار مەن جەدەل ارەكەتتەر ماڭىزدى.
سونىمەن قاتار قازاقستان ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىن باسقارۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىن ساقتاعان جوق. ول بىرنەشە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ۆەدومستۆولارى قۇرامىندا ورنالاسقان. وسىعان وراي ەلەكتر ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق ماسەلەلەرىنە قاتىستى ءتيىمدى جۇيەلىك تاسىلدەردىڭ جوقتىعىن باسا ايتۋعا بولادى.
پارلامەنت پەن ۇكىمەت بۇل ماسەلەلەردى ورتالىقتاندىرىلعان ەلەكتر ەنەرگياسىن ساتىپ الۋ جانە ساتۋ مەحانيزمىن ەنگىزۋ ارقىلى شەشۋدى ۇسىندى, باسقاشا ايتقاندا, ەلەكتر ەنەرگياسىن بىرىڭعاي ساتىپ الۋشى جانە ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ نارىعىن تەڭەستىرۋشى. ءبىرىنشى شىلدەدەن باستاپ ءتيىستى زاڭ ىسكە اسىرىلىپ جاتىر جانە بىرقاتار قولدانىستاعى ماتىنگە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى.
بىرىڭعاي ساتىپ الۋشى كۇن سايىن ورتالىقتاندىرىلعان ساۋدا-ساتتىق جۇرگىزۋ ارقىلى وتاندىق ەلەكتر ستانسالارىنان ءبىر تاۋلىك بۇرىن ەلەكتر ەنەرگياسىن جوسپارلى ساتىپ الۋدى جۇزەگە اسىرادى. ساۋدا-ساتتىق الداعى تاۋلىكتىڭ ءار ساعاتىنا ءارتۇرلى تاريفتەر قالىپتاستىرا وتىرىپ وتكىزىلەدى.
بارلىق كوتەرمە ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋشىلار ونى تەك ەسەپ ايىرىسۋ-قارجى ورتالىعىنان ءبىر ورتاشا ولشەنگەن تاريف بويىنشا ساتىپ الا الادى. بۇل رەتتە ەلدىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىنا دەگەن قاجەتتىلىگىن جابۋ مۇمكىن بولماعان جاعدايدا وتاندىق كوزدەر ەسەبىنەن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ جوسپارلى يمپورتى جۇزەگە اسىرىلادى. جوسپارلانعان يمپورت تاڭەرتەڭ ادامدار جۇمىسقا, مەكتەپكە نەمەسە كەشكە ۇيگە ورالعاندا, بارلىق تۇرمىستىق تەحنيكانىڭ قوسىلۋىنا بايلانىستى تابيعي تۇردە پايدا بولاتىن ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋدىڭ ءوسۋىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
بۇل مەحانيزم ەلدىڭ ءىرى ەلەكتر ستانسالارىن كۇردەلى جوندەۋگە مۇمكىندىك بەردى, بۇعان دەيىن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تاپشىلىعى مەن ونى تۇتىنۋدىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى مۇمكىن بولمادى. سونداي-اق ءونىمسىز دەلدالداردى قىسقارتۋ, ەلەكتر ەنەرگياسىن ساتىپ الۋ جانە ساتۋ كەزىندەگى الىپساتارلىق وپەراتسيالاردى بولدىرماۋ, وڭىرلەر اراسىنداعى ەلەكتر ەنەرگياسىنا تاريفتەردى تەڭەستىرۋ سياقتى وزەكتى ماسەلەلەر شەشىلدى. بۇل باعىتتاعى جۇمىس جالعاسادى. بىرىڭعاي ساتىپ الۋشىنىڭ مودەلى قولدانىسقا ەنگىزىلدى, بىراق ول جەتىلدىرىلۋگە ءتيىس. ول ءۇشىن ءبىز, پارلامەنت دەپۋتاتتارى پروبلەمالاردى تالداپ, ەلەكتر ەنەرگەتيكا سالاسىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىنە مونيتورينگ جۇرگىزىپ, شەشىم ۇسىنىپ, زاڭداردى جەتىلدىرە تۇسەمىز.
مۇنىڭ ءبارى بيزنەس-قوعامداستىقپەن, وندىرىستىك كاسىپورىندارمەن, قاۋىمداستىقتارمەن ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى بىرلەسكەن جۇمىستى قاجەت ەتەدى. بۇگىنگى تاڭدا ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى نارىعىن ودان ءارى دامىتۋدا جەدەل جانە ءتيىمدى شارالار قابىلداۋ ماڭىزدى ەكەنىن ءتۇسىنۋ قاجەت. تۇتاستاي العاندا, ەلدىڭ ءوسۋى مەن ەكونوميكالىق جاعدايى وسىعان تىكەلەي بايلانىستى.
سۇيىندىك الداشەۆ,
پارلامەنت سەناتى
ەكونوميكالىق ساياسات, يننوۆاتسيالىق دامۋ جانە كاسىپكەرلىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى
