ءىس-شاراعا «قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى» كەاق باسقارما توراعاسى نۇربەك ماتجاني, «جاستار» عزو ديرەكتورى ايسۇلۋ ەرنيازوۆا, «قوعامدىق كەلىسىم» كمم ديرەكتورى ەلينا ماساگۋتوۆا, قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى الۋا جولدىبالينا, قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى تالعات قاليەۆ, قەزي ەتنوسارالىق احۋال مونيتورينگى ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى گۇلدانا وقاسوۆا, قحا عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەسى مۇشەلەرى, سونداي-اق ساراپتامالىق قوعامداستىقتىڭ باسقا دا وكىلدەرى قاتىستى.
– ۇلتتىق بىرەگەيلىك – وتە ماڭىزدى ماسەلە. كەي كەزدەرى ونىڭ ماڭىزدىلىعىن سەزبەي جاتامىز. الايدا ول – كۇندەلىكتى قوعامداعى بەيبىتشىلىكتى, تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتەتىن نەگىزگى فاكتور. ول ۇلتتىق, ءدىني, كاسىبيلىك تۇرعىدان بولماسىن. بۇل تۋرالى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تا حالىققا جولداۋلارىندا, سويلەگەن سوزدەرىندە, سۇحباتتارىندا بىرنەشە رەت ايتتى. ءبىز كوپ جاعدايدا سالت-داستۇرلەرىمىزدى ساقتاۋ, مەرەكەلەردى تويلاۋ, ۇلتتىق مادەنيەت سەكىلدى ماسەلەلەردىڭ شاعىن تالقىلاۋلاردا عانا قوزعالاتىنىن اڭعارمايمىز. ۇلتتىق بىرەگەيلىكپەن قاتار ازاماتتىق بىرەگەيلىكتىڭ دە وزەكتىلىگى ءتىپتى ءار مينۋت سايىن كورىنەدى. ءبىز قازاقستان زاڭدارىمەن ءومىر سۇرەمىز. تاۋارلار مەن قىزمەتتەر ءۇشىن ۇلتتىق ۆاليۋتامەن ەسەپ ايىرىسامىز, جەكە باسىن كۋالاندىراتىن قۇجاتتارمەن ءوزىمىزدى سايكەستەندىرەمىز. وسىلايشا, جالپىازاماتتىق بىرەگەيلىك ءبىزدىڭ كۇندەلىكتى ءومىرىمىزدى انىقتايدى. جالپى, ازاماتتىق بىرەگەيلىك ءومىرىمىزدى انىقتايدى. وسى باعىتتاعى ديالوگ ءبىزدىڭ قۇندىلىق شكالاسىن قالىپتاستىرۋعا ءوز ۇلەسىن قوسادى, – دەيدى تالعات قاليەۆ.
باسقوسۋدا گۇلدانا وقاسوۆا ازاماتتىق بىرەگەيلىك ماسەلەلەرى بويىنشا بىرنەشە جىل بويى جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەر ناتيجەسىمەن ءبولىستى. ونىڭ سوزىنشە, ءارتۇرلى ەتنيكالىق توپتىڭ, ايماقتىڭ, ءدىني كونفەسسيالاردىڭ وكىلدەرى ءۇشىن ازاماتتىق بىرەگەيلىك ءومىرىنىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى ءارى وتانداستارىمىزدى بىرىكتىرۋشى باستاما. وسى ورايدا جاستارعا دا ارنايى تالداۋ جاسالعان.
– زەرتتەۋ ناتيجەلەرى كورسەتكەندەي, جاستارىمىزدىڭ كوبى قوعامدىق-ساياسي ومىرگە قاتىسا باستاعان. وسىلايشا, ازاماتتىق بەلسەندىلىكتىڭ ارتقانىن بايقاپ وتىرمىز. ەگەر 2023 جىلى جاستاردىڭ 25,4%-دان استامى قوعامدىق ۇيىمدارعا قاتىسۋ تاجىريبەسىنە يە بولسا, ءبىر جىل بۇرىن, 2022 جىلى بۇل كورسەتكىش نەبارى 14,9% بولدى. سونىمەن قاتار جاستاردىڭ ەرىكتىلىككە دەگەن قىزىعۋشىلىعى ارتىپ كەلەدى. 2022 جىلى جاستاردىڭ تەك 3,9%-ى ەرىكتىلىكپەن اينالىسقان, ال 2023 جىلى بۇل 15,2%-دى كورسەتتى. بايقاعانىمىز, شەتەلدىك كونتەنت جاستاردىڭ دۇنيەتانىمىنا قاتتى اسەر ەتەدى. فيلمدەردى, تەلەحيكايالاردى كورۋ مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋدىڭ كەڭ تارالعان ءتۇرى رەتىندە ەسەپتەلىنەدى. «Netfliح» شىعارعان كينوونىمدەردى جاستاردىڭ 37,8%-ى, ال قازاقستاندا وندىرىلگەندەردى تەك 12,3%-ى كورەدى. جاستاردىڭ 16,8%-ى عانا تەاترلار مەن مۇراجايلارعا ۇنەمى بارادى. باسىم كوپشىلىگى, ياعني 74,3%-ى الەۋمەتتىك جەلىلەردى پاراقتاعاندى قۇپ كورەدى. الايدا ولاردىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى ءوز قالاۋىن جامان ادەت رەتىندە قابىلدايدى, – دەيدى ايسۇلۋ ەرنيازوۆا.
جيىن سوڭىندا سپيكەرلەر ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك-ساياسي ۇدەرىستەرگە قاتىسۋ دارەجەسىن ارتتىرۋ نەگىزىندە جانە قوعامدىق باستامالاردى كەشەندى قولداۋدا عىلىمي-تاجىريبەلىك ءتاسىلدىڭ قاجەتتىلىگىن ايتىپ, اتالعان جۇمىستا عىلىمي-ساراپتامالىق قوعامداستىق پەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءتيىمدى ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكە سالدى.
