كەشە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى ورال مۇحامەدجانوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن “نۇر وتان” حدپ-نىڭ ماجىلىستەگى فراكتسياسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى ءوتتى.
وندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جولداۋىندا العا قويىلعان مىندەتتەر تۇرعىسىندا وڭىرلىك جۇمىسپەن قامتۋ جانە كادرلاردى قايتا دايارلاۋ ستراتەگياسىنىڭ (“جول كارتاسى”) ىسكە اسۋ بارىسى تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەربول ورىنباەۆ بايانداما جاسادى.
وتىرىستا الدىمەن و.مۇحامەدجانوۆ قىسقاشا ءسوز سويلەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا ناقتى كورسەتىلگەن ەلىمىزدىڭ العا جىلجۋ ۆەكتورى قازاقستاندىقتاردىڭ كوڭىلىندە تاياۋداعى ون جىلدا ءبىز داعدارىستان كەيىنگى جاڭا الەمدە ورنىقتى پوزيتسياعا يە بولامىز دەگەن سەنىم ۇيالاتادى. شىن مانىندە, بيىلعى جىلى قازاقستان جاڭا ونجىلدىققا ەكونوميكالىق دامۋدىڭ قوماقتى الەۋەتى مەن حالىقتىڭ, ءاربىر وتباسىنىڭ تۇرمىس جاعدايىنىڭ جاقسارۋىمەن اياق باسقالى وتىر. دەمەك, 2009 جىلى الەمدىك ەكونوميكا ءۇشىن وتە كۇردەلى جىل بولعانىنا قاراماستان, قازاقستان وڭ وزگەرىستەردى قامتاماسىز ەتىپ, بانك سەكتورىنداعى جاعدايدى تۇراقتاندىرا ءبىلدى, جۇمىسسىزدىققا جول بەرمەي, حالىقتىڭ ناقتى كىرىستەرىن, الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ ءوسىمىن قامتاماسىز ەتتى, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىندا ۇلەسكەرلەردىڭ پروبلەمالارىن شەشىپ, ەلدىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ساقتاپ قالدى.
وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, بۇل ەڭ الدىمەن ەل پرەزيدەنتىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا داعدارىسقا قارسى ءتيىمدى شارالار, ونىڭ ىشىندە زاڭنامالىق سيپاتتاعى شارالار قابىلداعان ۇكىمەت پەن پارلامەنتتىڭ ۇيلەسىمدى ءىس-قيمىلىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى, دەدى ءماجىلىس توراعاسى.
قازىرگى زامان تاريحىندا 2009 جىل وتە اۋىر جىل بولعانى بەلگىلى, دەدى بايانداماسىندا ە.ورىنباەۆ. الدىن الا باعالاۋعا قاراساق, ءدۇنيە ءجۇزى بويىنشا ىشكى جالپى ءونىم 1,1 پايىزعا تومەندەگەن, ال دامىعان ەلدەر ەكونوميكاسىنىڭ رەتسەسسياسى ءتىپتى كۇشتى بولدى.
قازاقستاندىق ونەركاسىپ ونىمدىلىگى مەن جەكە ساۋدا اينالىمى تومەندەگەن, ەل تۇرعىندارىنىڭ جۇمىسسىز قالۋ قاۋپى كۇشەيىپ كەتكەن بولاتىن. ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا ىشكى جالپى ءونىم 3 پايىزعا تومەندەپ, جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 6,8 پايىزعا جەتتى. پرەزيدەنت 2009 جىلدىڭ باسىندا ۇكىمەتتىڭ الدىنا قازاقستاندىقتاردىڭ الەۋمەتتىك تۇرمىس جاعدايىن ساقتاپ قالۋدى, تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتۋ, جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىنىڭ ءوسۋىن بولدىرماۋدى ناقتى مىندەت ەتىپ قويعان بولاتىن. وسى تاپسىرماعا سايكەس ۇكىمەت ايماقتىق جۇمىسباستىلىق جانە كادرلاردى قايتا دايارلاۋدىڭ پرەزيدەنت ستراتەگياسىن ىسكە اسىراتىن “جول كارتاسىن” ازىرلەدى.
2009 جىلعى “جول كارتاسىن” جۇزەگە اسىرۋ 258 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەردى. 124 مىڭنان استام جاس ازامات الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىنا جىبەرىلدى, 100 مىڭداي ادام قايتا دايارلاۋدان ءوتتى. جالپى العاندا “جول كارتاسى” قايتا دايارلاۋمەن قوسا, 400 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن اشۋعا جاعداي تۋعىزدى. بۇل شارالار جۇمىسسىزدىقتىڭ دەڭگەيىن سوڭعى جىلدارداعى ەڭ تومەنگى كورسەتكىش – 6,3 پايىزعا دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
ە.ورىنباەۆ ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلعان باسقا دا بىرقاتار وڭ جۇمىستاردى اتاپ كورسەتە كەلىپ, الدىن الا باعام بويىنشا ءۇستىمىزدەگى جىلدىڭ العاشقى 5 ايىندا ءىجو ءوسىمى 8,3 پايىزدى قۇراعانىن ەرەكشە اتادى.
فراكتسيا باسقوسۋىنا “نۇر وتان” حدپ باسشىلىعى, ۇكىمەت مۇشەلەرى, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى مەن پرەمەر-مينيستر كەڭسەسىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. كۇن تارتىندەگى ماسەلە بويىنشا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, “نۇر وتان” حدپ فراكتسياسىنىڭ مۇشەلەرى جاقىپ اسانوۆ, اسحات بەكەنوۆ, تاتيانا ياكوۆلەۆا, مايرا ايسينا, ولگا كيكولەنكو ءسوز سويلەپ, ءوز پىكىرلەرىمەن ءبولىستى.
ايتىلعان ۇسىنىستار نەگىزىندە جينالىس قورىتىندىسى بويىنشا ۇكىمەتتىڭ “جول كارتاسىن” ىسكە اسىرۋ بارىسىنداعى جۇمىستارىن جەتىلدىرۋ جونىندە “نۇر وتان” حدپ پارلامەنت ماجىلىسىندەگى فراكتسياسىنىڭ قاۋلىسى قابىلداندى.