– 2024 جىل قازاقستان ءۇشىن حالىقارالىق ارەنادا بايلانىسىن نىعايتىپ, ساياسي الاڭدا ماڭىزدىلىعىن ارتتىراتىن ەرەكشە جىل بولادى. بۇعان «جاستار رۋحى» قالاي اتسالىساسىزدار؟
– شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ ەلدەر اراسىندا جاستاردىڭ بايلانىسىن نىعايتىپ, ورتاق مۇددە ءۇشىن جۇمىس ىستەيتىن جاستار كەڭەسى بار. تيىسىنشە, شىۇ جاستار كەڭەسىنە قازاقستاننان «Amanat» پارتياسىنىڭ «جاستار رۋحى» جاستار قاناتى كىرەدى. وسىنداي اۋقىمدى ۇيىمعا توراعالىق ەتۋ بىزدەن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك پەن سەنىمدى تالاپ ەتەدى. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, 2023 جىلدىڭ شىلدە ايىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە, ء«ۇش ز ۇلىم كۇشكە»: ترانسۇلتتىق ۇيىمداسقان قىلمىسقا, زاڭسىز ەسىرتكى اينالىمىنا جانە كيبەرقىلمىسقا قارسى كۇرەسكە باسا ءمان بەرىلەتىنىن ايتقان بولاتىن. سونداي-اق پرەزيدەنت تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋدىڭ وزەكتىلىگىنە جانە ەكولوگيا سالاسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى نىعايتۋعا نازار اۋداردى. جوعارىدا ايتىلعان 4 باعىتتى نەگىزگە الا وتىرىپ, الماتى وبلىسىندا شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى جاستار كەڭەسىنىڭ اياسىندا «جاستار كەڭىستىگى: ادىلەتتى الەم جانە كەلىسىم» حالىقارالىق جاستار ساياسي لاگەرى ءوتتى. وندا قازاقستان, قىتاي, قىرعىزستان, تاجىكستان, رەسەي, وزبەكستان جانە ءۇندىستاننان كەلگەن قوناقتار, جاستار قاناتى مۇشەلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن 300 دەلەگاتتىڭ باسى قوسىلدى. بەلارۋس رەسپۋبليكاسى باقىلاۋشى تاراپ رەتىندە قاتىستى.
شىۇ جاستار كەڭەسىنىڭ جۇمىسى تەك لاگەرمەن شەكتەلىپ قالعان جوق. ۇيىمعا مۇشە ەلدەرمەن جۇمىستى نىعايتۋ جانە ەكولوگيا, ەسىرتكىمەن كۇرەس, تسيفرلاندىرۋ, كرەاتيۆتى يندۋستريا باعىتتارىنداعى ماسەلەلەردى قوزعاۋ ماقساتىندا ونلاين فورماتتا كەزدەسۋلەر وتكىزىپ ءجۇر.
– سول ءىس-شارالاردىڭ بىرقاتارىن ايتا وتسەڭىز.
– ماسەلەن, وتكەن جىلدىڭ قاراشاسىندا XXI عاسىردىڭ باستى ماسەلەسىنىڭ ءبىرى – ناشاقورلىقپەن كۇرەستى قوزعادىق. جاستار قاناتىنىڭ شانحاي ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ جاستار كەڭەسىنە توراعالىق ەتۋ اياسىندا وتكەن كەزدەسۋگە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ جاستار كەڭەسىنىڭ جەتەكشىلەرى مەن مۇشەلەرى, سونداي-اق ناشاقورلىقپەن كۇرەس سالاسىنىڭ ساراپشى ماماندارى قاتىستى. ال 30 قاڭتار كۇنى جاھاندىق ەكولوگيا تاقىرىبىن قوزعاپ, ءار ەلدىڭ وسى سالاداعى ماماندارىنىڭ پىكىرى مەن ۇسىنىستارىن تىڭداۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازاقستان اتىنان سۋ تاپشىلىعى, اۋانىڭ لاستانۋى سىندى باعىتتا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن تانىمال ەكولوگ ماماندار دا قاتىسادى.
الداعى ۋاقىتتا كرەاتيۆتى يندۋستريا, تسيفرلاندىرۋ تاقىرىپتارى شەڭبەرىندە جاس ساراپشىلار, بىلىكتى مامانداردىڭ قاتىسۋمەن كەزدەسۋلەر وتكىزۋ ويدا بار. شىۇ جاستار كەڭەسىنە مۇشە ەلدەر اراسىندا ساياسي-ەكونوميكالىق بايلانىستى كۇشەيتىپ, قازاقستان جاستارىنىڭ حالىقارالىق ارەناداعى ابىرويىن بيىكتەتەرىمىزگە سەنىمدىمىز.
سونداي-اق قازاقستاننىڭ توراعالىعى شەڭبەرىندە بيىل جازدا مەملەكەت باسشىلارىنىڭ بىرىككەن وتىرىسى وتەدى. باسقوسۋدا الداعى ۋاقىتتا بەكىتىلەتىن كۇن ءتارتىبى شەڭبەرىندە شىۇ جاستار كەڭەسى ۇلتتىق بولىكتەرىنىڭ جەتەكشىلەرىن جيناپ, ءىس-شارالار كەشەنىن وتكىزەدى.
– شىۇ كەڭىستىگىندە 3,5 ميللياردقا جۋىق حالىق تۇرسا, ولاردىڭ جارتىسى – جاستار. ال قازاقستان ۇيىمنىڭ جاستار كەڭەسىنە 2009 جىلدان باستاپ مۇشەلىك ەتەدى ەكەن. جاسالعان جۇمىستارمەن بولىسسەڭىز.
– «جاستار رۋحى» جاستار قاناتى يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى جاستار فورۋمىنىڭ (ICYF-ERC) مۇشەسى. اتاۋلى ۇيىممەن ىنتىماقتاستىق اياسىندا جاستار قاناتى بىرنەشە ناتيجەلى ءىس-شارالار وتكىزدى. 2021 جىلى تۇركىستان وبلىسىنداعى حالىقارالىق جاستار-ساياسي لاگەرى, 2022 جىلى جامبىل وبلىسىندا جانە 2023 جىلى الماتى قالاسىندا وتكەن رەسپۋبليكالىق پىكىرسايىس تۋرنيرلەرى دە يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى جاستار فورۋمىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن ءوتتى. جاقىندا عانا ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ استاناسى باكۋدە يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى جاستار فورۋمىنىڭ (ICYF-ERC) باسقارما مۇشەلەرىنىڭ باسىن قوسقان جيىن ءوتتى. باسقوسۋدا ءار ەلدە وتكەن ءىس-شارالار قورىتىندىلانىپ, ۇيىمنىڭ 2024 جىلعا جوسپارلاعان جوبالارىن تالقىلادىق. قازاقستان تاراپىنان ءبىز دە الەۋمەتتىك-مادەني جوبالارعا قاتىستى ۇسىنىستاردى ايتتىق.
ودان بولەك, فرانتسۋز-ازەربايجان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرىمەن كەزدەسۋدە بولدىق. كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار قازاقستان, پاكىستان, رۋمىنيا جانە تاتارستاننىڭ جاستار ساياساتى مەن سايلاۋ ناۋقانى كەزەڭىندەگى قولدانىلعان ساياسي تەحنولوگيالار جانە ءىس-تاجىريبەلەرىمەن تانىستى. بىرنەشە سايلاۋالدى ناۋقاننىڭ قاتىسۋشىسى ءارى نەگىزگى اۋديتورياسى رەتىندە «جاستار رۋحى» جاستار قاناتىنىڭ بەلسەندىلەرى اتقارعان جۇمىستار جونىندە ايتتىم.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
زەيىن ەرعالي,
«Egemen Qazaqstan»