باستى ماقسات – بايلانىس سالاسىن دامىتۋ
جالپى وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە بايلانىس, تسيفرلاندىرۋ جانە اقپاراتتاندىرۋ سالاسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق احۋالىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قارالدى. اتالعان ماسەلە بويىنشا ءماجىلىستىڭ ەكونوميكالىق رەفورما جانە وڭىرلىك دامۋ كوميتەتىنىڭ حاتشىسى ەكاتەرينا سمىشلياەۆا بايانداما جاسادى.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, ءۇش بلوكتان تۇراتىن زاڭ جوباسىندا بايلانىس سالاسىن, تسيفرلاندىرۋدى دامىتۋ, يننوۆاتسيالاردى قولداۋ ەسكەرىلگەن. قۇجاتتا بىرقاتار ەرەكشەلىك بار. ماسەلەن, راديوجيىلىك سپەكتورىن قايتا قاراۋ, بايلانىس ينفراقۇرىلىمىنا ارنالعان ورىنداردى باس جوسپارعا ەنگىزۋ كوزدەلگەن.
«ۆيرتۋالدى بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى ەنگىزىلەدى. بايلانىس جەلىلەرى مەن قۇرىلىستارىن ورنالاستىرۋ ورىندارىنا وپەراتورلاردىڭ تەڭ دارەجەدە قول جەتكىزۋى زاڭنامالىق تۇرعىدا بەكىتىلەدى. اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ونەركاسىپ نىساندارىندا بايلانىس قىزمەتتەرى سۋبسيديالانادى. اۆتوكولىك جولدارىندا تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرىن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتتەلەدى. گەوستانتسيونارلىق ەمەس بايلانىس سپۋتنيكتەرىنىڭ جۇمىسى رەتتەلەدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا بايلانىس ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ سالاسىندا قوسىمشا قۇزىرەت بەرىلەدى», دەدى ە.سمىشلياەۆا.
بايانداماشىنىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, زاڭ جوباسىندا سالالىق شەشىمدەردى تسيفرلاندىرۋ ءۇشىن قۇقىقتىق جاعدايلار ەنگىزىلگەن. ماسەلەن, جاڭا تۋعان نارەستەگە جسن بەكىتۋ جانە باسقا دا ءىس-قيمىلدار ەسكەرىلگەن. جاڭا تۋعان بالانىڭ جەكە دەرەكتەرىن جوعالتۋ قاۋپىن بولدىرماۋ ءۇشىن بالا تۋعاننان كەيىن بىردەن, العاشقى 20 مينۋت ىشىندە جەكە سايكەستەندىرۋ نومىرلەرىن (جسن) بەرۋ ۇسىنىلادى. وسىلايشا, الاياقتىق جانە ادام ۇرلاۋ سياقتى زاڭسىز ارەكەتتەردىڭ قاۋپىن ازايتۋ كوزدەلىپ وتىر.
«زاڭ جوباسى قابىلدانعان جاعدايدا بايلانىس جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى جەدەلدەيدى. ەكىنشىدەن, بايلانىس قىزمەتتەرىنىڭ ساپاسى جاقسارادى, قامتۋ ايماقتارى كەڭەيەدى. ۇشىنشىدەن, بايلانىس وپەراتورلارى اراسىندا باسەكەلەستىك داميدى. تورتىنشىدەن, جاڭا سپۋتنيكتىك بايلانىس جۇمىس ىستەي باستايدى», دەدى ە.سمىشلياەۆا.
قۇجاتتا ايشىقتالعان ماسەلەلەردى تارقاتىپ ايتا كەتسەك. ماسەلەن, بايلانىس ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەر اياسىندا راديوجيىلىك سپەكترىن ءبولۋ ءتارتىبىن قايتا قاراۋ ارقىلى نارىقتى مونوپولياسىزداندىرۋ ۇسىنىلعان. قازىرگى تاڭدا بىرقاتار جيىلىك ءىرى كومپانيانىڭ مونوپولياسىندا, كەيبىرى مۇلدە قولدانىلمايدى. وسى ورايدا ولاردى قايتارۋدىڭ قۇقىقتىق تەتىگى ادال وپەراتورلاردى جۇمىسقا تارتۋعا جانە قىزمەتتەردى قامتۋدى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ كابەلدىك كارىزگە تەڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ, استانانىڭ اكىمدىكتەرى جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن سالىنعان كابەلدىك جەلىلەردى تۇگەندەۋ جانە بايلانىس قىزمەتى وپەراتورلارىن قابىلداۋ, مەنشىككە بەرۋدى جۇزەگە اسىرادى. سونداي-اق تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرىن بايلانىس وپەراتورلارى پايدالانۋى ءۇشىن قولدانىستاعى كابەلدىك كانالدارمەن قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتەيتىن نورما ۇسىنىلدى.
رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىن كەڭ جولاقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ تالابىن بەلگىلەۋ ۇسىنىلادى. ەلدى مەكەندەردىڭ باس جوسپارلارى مەن ەگجەي-تەگجەي جوسپارلاۋ جوبالارى شەڭبەرىندە بايلانىس جەلىلەرى مەن باسقا دا ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم وبەكتىلەرىنىڭ (انتەننالىق دىڭگەك قۇرىلىمدارى, ورتاق پايدالانىلاتىن مۇنارالار, بايلانىس مۇنارالارى) ورنالاسۋىن انىقتاۋ ۇسىنىلادى.
ۆيرتۋالدى ۇيالى بايلانىس وپەراتورىن ەنگىزۋ دە قاراستىرىلادى. ۆيرتۋالدى بايلانىس وپەراتورلارى – بايلانىس قىزمەتتەرىنىڭ اگرەگاتورلارى. ولار ستانساسى جاقىنىراق وپەراتورلاردان بارلىق مۇمكىن سيگنالدى قابىلدايتىن امبەباپ SIM-كارتالارعا قىزمەت ەتەدى. مۇنداي كارتالارعا ارنالعان تاريفتەر ءبىرشاما قىمباتىراق بولادى, بىراق بۇكىل ەل بويىنشا ۇزدىكسىز بايلانىسقا مۇمكىندىك بەرەدى. قازىرگى ۋاقىتتا امبەباپ كارتالار «ەۆاك» اپاتتىق تۇيمەلەرىندە قولدانىلادى. بولاشاقتا ولار توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ, پاترۋل جانە جول قىزمەتىنىڭ, تۋريستەردىڭ جانە باسقا دا ماسەلەلەردى شەشەدى.
ەسكەرتۋ جۇيەسىندەگى كەمشىلىكتەر
زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتات سەرگەي پونومارەۆ جاقىندا جەراستى ءدۇمپۋى باستالعان كەزدە ءتيىستى حابارلامانىڭ ۋاقتىلى تاراتىلماۋى ماسەلەسىن كوتەردى.
«كەشە الماتىدا جەر سىلكىنگەندە ازاماتتاردى ەسكەرتۋ جۇيەسىندەگى كەمشىلىكتەر بايقالدى. تەك «Google» اندرويد جۇيەسى ارقىلى الماتىلىقتاردى حاباردار ەتتى. ءبىز بۇل تۋرالى اقپاراتتى توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنەن ەمەس, ۇلتتىق وپەراتوردان ەمەس, جاھاندىق قىزمەتتەردەن الدىق. سوندىقتان مۇنداي جاعدايدا بىزگە كىم ەسكەرتۋى كەرەك؟ ەسكەرتۋ جۇيەمىزدىڭ نەسى دۇرىس ەمەس؟ نەلىكتەن بايلانىس ارنالارى جۇمىس ىستەمەيدى؟ وسى زاڭ جوباسى بويىنشا ءبىز قانداي شەشىم تابا الامىز؟», دەدى س.پونومارەۆ.
ءماجىلىس دەپۋتاتى ەكاتەرينا سمىشلياەۆا اتالعان جاعدايدا ەلىمىزدىڭ ەسكەرتۋ جۇيەسىندە قانداي دا ءبىر كەمشىلىكتەر بولۋى مۇمكىن ەكەنىن العا تارتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, كىنالىنى انىقتاۋ ماقساتىندا تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر.
«اقپارات كوزى مالىمەتتى دەر كەزىندە جولدامادى نەمەسە ەسكەرتۋ جۇيەسى جۇمىس ىستەمەدى. قولدانىستاعى زاڭدا بايلانىس وپەراتورلارى قىسقا حابارلاما جىبەرۋگە مىندەتتەلگەن. بىراق قىسقا حابارلامالاردىڭ مەرزىمى ەشقانداي جولمەن شەكتەلمەگەن. ولار حابارلامانى كۇنى بويى جىبەرۋى مۇمكىن. سوندىقتان بۇل تۇرعىدا جەدەل حابارلار تۇسىنىگىن قايتا قاراپ, ءتيىستى تالاپتاردى ەنگىزۋ قاجەت ەكەنىن بايقادىق. توتەنشە جاعداي بولعان كەزدە ولار قىسقا ءارى جىلدام بولۋى كەرەك, ياعني ءبىر ۋاقىتتا جىبەرىلۋگە ءتيىس», دەدى ە.سمىشلياەۆا.
سونداي-اق ءماجىلىس 1994 جىلعى 9 تامىزداعى قازاقستان مەن ليتۆا اراسىنداعى ازاماتتىق, وتباسىلىق جانە قىلمىستىق ىستەر بويىنشا قۇقىقتىق كومەك جانە قۇقىقتىق قاتىناستار تۋرالى شارتقا وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالادى.
حاتتاماعا 2022 جىلعى 31 تامىزدا قازاقستان اۋماعىندا شەتەلدىك سوتتاردىڭ شەشىمدەرى مەن ءوتىنىشحاتتارىن ورىنداۋ سالاسىندا, سونداي-اق ەكى تاراپتىڭ قۇزىرەتتى مەكەمەلەرىن وزگەرتۋ بولىگىندە قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ جونىندەگى سوت ورگاندارىنىڭ فۋنكتسيالارىن ناقتىلاۋ ماقساتىمەن قول قويىلدى.
ۆەيپكە تىيىم سالىنادى
بۇدان كەيىن دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا قابىلدادى. قۇجاتقا سايكەس, قازاقستاندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ كاسىبي جاۋاپكەرشىلىگى ساقتاندىرىلادى. بۇل ماقساتتا ءاربىر مەديتسينالىق ۇيىم ساقتاندىرۋ كومپانياسىمەن شارت جاساسادى. ساقتاندىرۋ سىيلىقاقىلارىنىڭ مولشەرى مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە, تاريفتەردىڭ كوتەرىلۋىنە بايلانىستى تاۋەكەل دارەجەسى مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ شتاتتىق دەڭگەيىنە بايلانىستى ەسەپتەلەدى.
سونداي-اق داۋلاردى سوتقا دەيىن شەشۋ تەتىگى ەنگىزىلەدى. ناۋقاس «دارىگەر قاتەسى» سالدارىنان ونىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا زيان كەلگەنىن ايتىپ شاعىمدانعاندا, شاعىمدى تاۋەلسىز ساراپتاما كوميسسياسى قاراۋدى ۇسىنادى. ونىڭ قورىتىندىسى ەمدەلۋشىگە ساقتاندىرۋ تولەمىن جاساۋعا نەگىز بولادى. تولەم مولشەرى كەلتىرىلگەن زياننىڭ دارەجەسىنە بايلانىستى (قايتىس بولعان – 3 مىڭ اەك; مۇگەدەكتىكتى بەلگىلەۋ: ءبىرىنشى توپ – 800 اەك, ەكىنشى توپ – 600 اەك, ءۇشىنشى توپ – 500 اەك; مۇگەدەك بالاعا – 500 اەك; مۇگەدەكتىك انىقتالماعاندا – 300 اەك). ەمدەلۋشىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مەديتسينالىق جانە فارماتسەۆتيكالىق باقىلاۋ كوميتەتىنە نەمەسە سوتقا شاعىمدانۋ قۇقىعى ساقتالادى.
زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان دەپۋتات گۇلدارا نۇرىموۆانىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن قۇقىقتىق قورعاۋ دا كۇشەيتىلەدى. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە جاڭا الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر ەنگىزىلەدى.
«دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەر اياسىندا 1000 اەك مولشەرىندە بىرجولعى تولەممەن «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن دارىگەرى» قۇرمەتتى اتاعى بەلگىلەندى. سونداي-اق «ماماندىق بويىنشا ۇزدىك» رەسپۋبليكالىق بايقاۋى وتكىزىلەدى. ونىڭ جەڭىمپازىنا 500 اەك كولەمىندەگى تولەم تابىستالادى», دەدى گ.نۇرىموۆا.
سونداي-اق اۋىلعا جۇمىسقا كەلگەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ءبىر مەزەتتە 100 ەڭ تومەنگى جالاقى تولەۋ جوسپارلانىپ وتىر. 2024 جىلى بۇل سوما 8,5 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. ەڭ تومەنگى جالاقىنىڭ وسۋىمەن تولەم مولشەرى دە وسەدى. بۇل ەرەجەنى دەپۋتاتتار وڭىرلەرگە بارعان ساپارىندا ەنگىزدى. وڭىرلەرگە ساپار بارىسىندا تۇرعىندار مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى ماسەلەسىن كوتەرگەن بولاتىن. وسىلايشا, اۋىلدارداعى مەديتسينالىق كادرلار تاپشىلىعى ماسەلەسىن جۇيەلى شەشۋ قاراستىرىلىپ وتىر.
مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ بالالارى بالاباقشاعا قابىلداۋدا باسىمدىققا يە بولادى. ال قىزمەتتىك مىندەتتەرىنىڭ سالدارىنان قايتىس بولعان نەمەسە مۇگەدەكتىگى انىقتالعان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ بالالارىن جوعارى وقۋ ورىندارىنا كونكۋرسسىز قابىلداۋ ۇسىنىلدى. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە مەديتسينالىق ماماندىق بويىنشا اسكەري قىزمەت وتكەرۋ نەمەسە مەرزىمدى اسكەري قىزمەتكە شاقىرۋدان كەيىنگە قالدىرۋ قۇقىعى دا بەرىلەدى.
«بۇدان بولەك, زاڭ جوباسىندا ۆەيپتەردى اكەلۋگە, وندىرۋگە, ساتۋعا جانە تاراتۋعا تولىق تىيىم سالىنادى. اسكەري مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قىزمەتى جەتىلدىرىلەدى. مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ كەزىندە كلينيكالىق حاتتامالاردى ۇسىنىستار رەتىندە قولدانۋ جونىندەگى نورمالار كوزدەلگەن», دەدى گ.نۇرىموۆا.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەر تۇجىرىمداماسىنان تىس تەمەكى ونىمدەرىن تۇتىنۋدى شەكتەۋ نورمالارى دا قاراستىرىلعان. ۆەيپتەردى اكەلۋگە, وندىرۋگە, ساتۋعا جانە تاراتۋعا تىيىم سالىنادى. ولاردىڭ زاڭسىز اينالىمى ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك ەنگىزىلەدى: ساتقانى ءۇشىن ەڭ جوعارى جازا – 50 تاۋلىككە دەيىن قاماۋعا الۋ; اكەلىپ, تاراتقانى ءۇشىن – 2 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ, قىلمىستىق توپ جاساعان نە اسا iرi مولشەردە جاسالعان, بiرنەشە رەت جاسالعان ارەكەتتەر ءۇشiن 5 جىلعا دەيiنگi مەرزiمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ كوزدەلگەن.
ءوندىرىستى وڭىردە ءزىلزالا قاۋپى جوعارى
جيىن سوڭىندا دەپۋتاتتار ءتيىستى مەملەكەتتىك مەكەمەلەر باسشىلارىنا ساۋالدارىن جولدادى. باقىتجان بازاربەك الماتىداعى زىلزالاعا بايلانىستى جەر سىلكىنىسىنە دايىندىق ماسەلەلەرىن كوتەردى.
«الماتىلىقتار ورىن الۋى مۇمكىن جەر سىلكىنىسى تۋرالى حابارلاما المادى. تۇرعىندار ابىگەرگە ءتۇستى. بويىن ۇرەي بيلەگەن حالىق جاپاتارماعاي سىرتقا ۇمتىلدى. ءتىپتى كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ تەرەزەسىنەن سەكىرۋگە دەيىن باردى. كولىكتەرىمەن قالا سىرتىنا شىعىپ كەتپەك بولعانداردا ەسەپ جوق. ونىڭ سوڭى ۇزىنسونار كەپتەلىسكە ۇلاستى. بۇل – ەلىمىزدىڭ ەڭ ۇلكەن قالاسى, جان-جاقتى دامىعان, ينفراقۇرىلىمى مىقتى الماتىداعى جاعداي. ابىروي بولعاندا, عيماراتتار قۇلامادى, ادام شىعىنى جوق. دەسە دە, مۇنداي جاعدايدىڭ قايتالانباسىنا كىم كەپىل؟! اسىرەسە ەلىمىزدىڭ تاۋلى ايماقتارىندا, جەراستى قازىنانى ءوندىرىپ جاتقان ءوندىرىستى وڭىرلەردە ءزىلزالا قاۋپى جوعارى», دەدى ب.بازاربەك.
وسى ورايدا دەپۋتات توتەنشە جاعداي مينيسترلىگى مەن باسقا دا ءتيىستى مەكەمەلەردىڭ ءزىلزالادان قورعانۋ بويىنشا جۇمىستارىن مۇقيات قايتا قاراۋدى ۇسىندى. سونىمەن بىرگە تۇرعىندار اراسىندا دا ءزىلزالادان قورعانۋ شارالارى بويىنشا وقۋ, جاتتىعۋ جۇمىستارىن جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىپ وتىرۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالدى.
ناۋرىز سايلاۋباي قولدانىستاعى تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارىنىڭ تيىمدىلىگى تۋرالى ماسەلە كوتەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت تاراپىنان جاسالعان جەڭىلدىكتەرگە قاراماستان, باسپاناعا قولى جەتپەي جۇرگەندەر جەتكىلىكتى. بۇعان سەبەپ رەتىندە دەپۋتات مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارىنىڭ شارتتارىندا جىبەرىلگەن كەمشىلىكتەردى اتاپ ءوتتى.
«مىسالى, «تۇرعىن ءۇي كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ 2023-2029 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى» قالىڭ كوپشىلىككە ەمەس, تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇرعان مۇقتاج جاندارعا عانا ارنالعان ءارى بۇل باعدارلاما اياسىندا تەك اكىمشىلىك ۇسىنعان جاڭا ۇيدەن باسپانا الۋعا بولادى. ال قازىر كەيبىر وڭىردە كەيىنگى ەكى جىلدا سالىنعان نىسان جوق. سەبەبى ونداي ارزان ۇيلەردى سالۋ ءۇشىن قارجى كەرەك. سالدارىنان ءۇي كەزەگى جىلجىمايدى. ال «7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا كوپ ادام يپوتەكا رەسىمدەي الماي ءجۇر. بۇل باعدارلاماعا جىلىنا 100 ملرد تەڭگە بولىنەدى, ايىنا شاققاندا 8,3 ملرد تەڭگە. وسى قاراجاتتى بانكتەرگە بولسەك, ءبىر بانك تەك 70 ادامعا يپوتەكالىق نەسيە بەرە الادى», دەدى ن.سايلاۋباي.
قاراقات ابدەن ۇلىتاۋ وبلىسىن دامىتۋ جونىندە ساۋال جولدادى. دەپۋتاتتىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, وبلىس قۇرىلعالى ءبىر جارىم جىل ىشىندە ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى بايقالمايدى.
«بىرىنشىدەن, «جەزقازعان-قىزىلوردا» تاسجولىن توسەۋدىڭ «ساقالدى قۇرىلىسقا» اينالدى. ەۋرازيا كىندىگى سانالاتىن ەلىمىزدىڭ قاق ورتاسىندا ورنالاسقان ۇلىتاۋ – ءالى كۇنگە دەيىن «قيىر-قيان» ايماق بولىپ وتىر. باستى سەبەپ – جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانىڭ ۋاقتىلى جاسالماۋى.
ەكىنشى ماسەلە. بولىنگەن بيۋدجەتتىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن جانە جوبالاردىڭ قىمباتتاۋىنان بىرقاتار ماڭىزدى ءىس-شارا جۇزەگە اسپاي وتىر. مىسالى, قالاىشىلىك سۋ قۇبىرلارى جۇيەسىن, شارۋاشىلىق جانە اۋىز سۋدى تازارتۋ عيماراتتارىن قالپىنا كەلتىرۋ, جىلۋ جۇيەلەرىن جانداندىرۋ جۇمىستارىندا كەمشىلىك كوپ. ۇشىنشىدەن, جەرگىلىكتى بيۋدجەت كولەمىنىڭ ازدىعى جانە جاڭا باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا بيۋدجەتتىك وتىنىمدەردىڭ بولماۋى ءوڭىر ءۇشىن وتە ماڭىزدى جوبالاردى باستاۋعا قولبايلاۋ بولىپ وتىر», دەدى ق.ابدەن.
سونداي-اق جالپى وتىرىستا ءماجىلىس دەپۋتاتى دينارا شۇكىجانوۆانىڭ وكىلەتتىلىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋ تۋرالى ماسەلە قارالدى. بۇعان دەيىن ونىڭ وتىنىشىنە بايلانىستى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ءتيىستى قاۋلى شىعارعان بولاتىن.
