ءوڭىر ەكونوميكاسىنا وزگەرىس قاجەت

سولتۇستىك ەكونوميكاسىنىڭ اياعىن تۇساعان ءبىر سەبەپ – بىلتىرعى اۋا رايى­نىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ءۇشىن بارىنشا قولايسىز بولعاندىعى. ەگىن سالماي جاتىپ مي قايناتار ىستىق كەلىپ, كەي شارۋاشىلىقتىڭ ەندى عانا قىلتيىپ شىققان وسكىنىن كۇيدىرىپ كەتتى. اسىرەسە تەز جەتىلەتىن جوعارى سۇرىپتى استىق ەككەن شارۋالارعا تىم قيىن ءتيدى. جازدىڭ اۋا رايى ءبىرشاما تۇراقتانعانىمەن, كۇز بويى استىق جيناتپايمىن دەپ سەرت­تەس­كەندەي تاناپتارعا كومباين كىرە ال­ماي­تىنداي بولىپ, قارا جا­ۋىن قۇي­دى دا تۇردى. سوندىقتان استىق جي­ناۋ كورسەتكىشى تومەندەپ كەتتى. سا­لانىڭ جىل بويى وندىرگەن ءونىمى 851,5 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. بۇل 2022 جىل­عى كورسەتكىشتەن 15,3 پايىزعا تومەن. سونىڭ ىشىندە ەگىنشىلىك ءونىمى 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 20,3 پايىزعا دەيىن قۇلدىرادى.

مال شارۋاشىلىعىندا ازداعان ءوسىم بار, بىراق ونىڭ دا قارىشتاپ كەتكەنى شامالى. بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا ءوسىم 1,9 پايىز عانا. تەك ءسۇت ونىمدەرىنىڭ 3,3 پايىزعا وسكەنىن اتاپ ءوتۋىمىز كەرەك. ال جۇمىرتقا ءوندىرۋ 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 3,7 پايىزعا ازايعان.

وسى ماسەلەلەردىڭ ءبارىن ەسكەرە وتىرىپ, وبلىس باسشىلىعى بيىل اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمىن 1146,6 ملرد تەڭگەگە جەتكىزۋدى جوسپارلادى.

ونەركاسىپ وندىرىسىندە اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي ءوسىم بار. 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا ونەركاسىپ ونىمدەرى 114 پايىزعا دەيىن ءوسىپ, 647,6 ملرد تەڭگەنىڭ تاۋارى شىعارىلدى. الايدا بۇل ءوسىم نەگىزىنەن پەتروپاۆل قالاسىنا تيەسىلى. وبلىستاعى بارلىق ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ 69 پايىزى وسى قالادا وندىرىلەدى. شاھاردىڭ كاسىپورىندارى بىلتىر 445,6 ملرد تەڭ­گەنىڭ ءونىمىن ءوندىرىپ, 2022 جىلمەن سالىس­تىرعاندا 120,9 ملرد تەڭگەگە ارتتى.

اۋداندار اراسىندا ونەركاسىپ ونىم­دە­رىن شىعارۋ ماردىمسىز. 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا اۋداندا 15,8 ملرد تەڭگەگە ونەركاسىپ ونىمدەرىن ارتىق شىعارعانىمەن, بۇل جەتىستىكتىڭ نەگىزگى بولىگى ءبىر-اق اۋدانعا – تايىنشاعا عانا تيەسىلى. وندا دا قازىر رەسپۋبليكاعا بەل­گىلى «BioOperations» پەن «ەمس اگرو» جشس عانا اۋدانداعى ونەركاسىپ ونىمدەرىنىڭ نەگىزگى بولىگىن بەرەدى. جالپى, وسى كاسىپورىندارعا جاتاتىن وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ونىمدەرى 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 128 پايىزعا ارتقان. سونىمەن بىرگە «زيكستو», «ماسلودەل» جشس سياقتى كاسىپورىنداردىڭ ونىمدەرى دە جاقسى سۇرانىسقا يە. ال 2024 جىلى وڭدەۋ ونەركاسىبىنە كەم دەگەندە 328 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتۋ جوسپارلانىپ وتىر. وسى سالانىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا سالىناتىن ينۆەستيتسيا بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا 185 پا­يىزعا ارتتىرىلماق.

قۋانىشبەك قاليجانوۆ بىلتىر دا وسىلاي بايانداما جاساپ, تىڭداۋشىلارعا تەك قۇرعاق تسيفرلاردى عانا تانىستىرعان. ونىڭ مۇنداي بايانداماسى سول كەزدەگى وبلىس اكىمى ايداربەك ساپاروۆقا ۇناماعان ەدى. ول ەكونوميكا باسقارماسىنىڭ بايان­داماسىندا تالداۋ بولۋى كەرەكتىگىن ەس­كەرت­كەن. شارۋاشىلىق سالالارىنىڭ نەگە جوعارى ءوسىم بەرمەي جاتقانىنا, قانداي كەدەرگىلەردىڭ بار ەكەنىنە ساراپتاما جاساپ, سونىڭ ناتيجەسىندە ۇسىنىس جاساۋىڭىز كەرەك دەگەن بولاتىن. الايدا بيىلعى باياندامانىڭ بىلتىردان وزگەرىسى شامالى سياقتى.

دەگەنمەن بىلتىرعى ەسكەرتۋدەن ازداپ قورىتىندى شىعارعان ق.قاليجانوۆ ونەركاسىپ ونىمدەرىنىڭ ارتۋى ءۇشىن اۋدان اكىمدەرى كاسىپكەرلەرمەن تىعىز بايلانىس جاساپ, ولاردىڭ جەرگىلىكتى نارىقتى تولتىرۋ ءۇشىن جانە باسقا دا ساتۋ كوزدەرىن تابۋىنا جاعداي جاساۋ كەرەكتىگىن ۇسىنىس رەتىندە ايتتى.

بىلتىر وبلىس ەكونوميكاسىنا 445,4 ملرد تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسياسى تارتىلىپتى. بۇل 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 17,3 پايىزعا ارتىق. ال 2024 جىلعا ينۆەستيتسيا تارتۋ كولەمى 557 ملرد تەڭ­گەگە جوسپارلانىپ وتىر. سونىڭ ىشىن­دە بيىل اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا تارتىلاتىن ينۆەستيتسيا كو­لە­مىن 281,5 ملرد تەڭگەگە جەتكىزۋ جوس­پارلانعان. وسىعان وراي وبلىس اكىمى عاۋەز نۇرماحامبەتوۆ كاسىپكەرلىك پەن يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باس­قارماسىنا ارنايى تاپسىرما بەرىپ, ناق­تى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى انىق­تاۋ كەرەكتىگىن تاپسىردى.

بىلتىر وبلىستا قۇرىلىس سالاسى ايرىقشا قارقىنمەن دامىدى. 2022 جىلعى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا ءوسىم 25,6 پايىز بولعان. جىل بويى 305,9 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پاي­دالانۋعا بەرىلدى. ال 2022 جىلعى قۇ­رى­لىس قارقىنى الدىنداعى جىلمەن سالىس­تىر­عاندا 4-اق پايىزعا ارتقان ەدى.

جىل بويى وبلىس كاسىپورىندارى مەن مەكەمەلەرىنە 26 مىڭعا جۋىق ادام جۇ­مىس­قا ورنالاستىرىلعان. سونىڭ ىشىندە 10,7 مىڭى جاڭادان اشىلعان جۇ­مىس ورىندارى. ءسويتىپ, جوسپار 105 پا­يىزعا ورىندالعان.

كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ ۇلتتىق جوس­پارىنا سايكەس 20 مىڭداي ادام ءتۇرلى ءىس-شاراعا قاتىستىرىلدى. ونىڭ ىشىندە قارا ءۇزىپ, ەرەكشە تابىسقا جەتكەندەرى جوق, دەگەنمەن جۇمىسسىزدىقتى 4,7 پايىزعا دەيىن ازايتۋدا بۇل شارالاردىڭ پايداسى بولدى. 2024 جىلى دا جۇمىسسىزدىقتىڭ دەڭگەيىن 4,9 پايىزدان اسىرماۋ جوسپارلانىپ وتىر.

مىنە, سولتۇستىك ءوڭىردىڭ وتكەن جىلعى جاعدايى مەن 2024 جىلعا ارنالعان كەي جوسپارى وسىنداي. جوسپاردا ەكو­نو­مي­كا­نىڭ دامۋ قارقىنى جوعارى بولۋى ەسكەرىلگەن.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى