ادام قۇقىقتارى جونىندەگى وبمۋدسمەندەردىڭ قىزمەتى ەلىمىزدە بۇرىننان بار. 2022 جىلى ارنايى زاڭ قابىلدانىپ, ۋاكىلدەردىڭ قۇزىرەتى كەڭەيدى. سوعان وراي بۇگىندە ادىلدىك ىزدەگەن جۇرتتىڭ اتالعان ينستيتۋتقا دەگەن سەنىمى ارتا تۇسكەنى بايقالىپ وتىر.
پاۆلودار وبلىسىنداعى ۋاكىلدىڭ ارالاسۋىمەن بىلتىر ءبىراز ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىلگەنىنە كۋا بولدىق. مىسال ءۇشىن, «قۋاتتى وڭىرلەر – ەل دامۋىنىڭ درايۆەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا كەرەكۋگە قىزىلوردا وبلىسىنان كوشىپ كەلگەن وتباسىنىڭ زاڭدى قۇقىعى قورعالدى. بۇل جوبا وڭىرلەردەگى جۇمىس كۇشىنىڭ تاپشىلىعىن جويۋعا باعىتتالعانى بەلگىلى. الگى وتباسى اقسۋ قالاسىنىڭ ۇشتەرەك اۋىلىنا كوشىپ بارعاندا بەرىلگەن ءۇيدىڭ جاعدايى وتە ناشار بولعان. تۇرعىن ۇيدە جارىق پەن سەپتيك بولماعان. قابىرعاسى سىلانباعان, توبەسىنەن سۋ ساۋلاپ, ءتىپتى پەشى دە دۇرىس جاعىلماعان. جايلى باسپانا ىزدەپ كەلگەن شاڭىراق مۇشەلەرى ءوز قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلعانى تۋرالى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى وڭىرلىك ۋاكىلگە شاعىم تۇسىرەدى. ول سايكەسىنشە پروكۋراتۋراعا حابارلاسىپ, باقىلاۋشى ورگاننىڭ پارمەنىمەن ءۇيدى رەتكە كەلتىرۋگە قازىنادان قاراجات قاراستىرىلدى.
ەرتىس-بايان وڭىرىندەگى ومبۋدسمەن يگور تاراسەنكونىڭ ايتۋىنشا, ينستيتۋتتىڭ نەگىزگى ماقساتى – ادام قۇقىقتارىن قورعاۋداعى مەملەكەت پەن ازاماتتىق قوعامنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن ۇيلەستىرۋ. ادام قۇقىقتارىنىڭ قورعالۋىنا ىقپال ەتۋ, تۇرعىنداردىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە وراي ءتيىستى زاڭ نورمالارىن جۇزەگە اسىرۋعا كومەكتەسۋ.
– ازاماتتاردىڭ ارىز-شاعىمىن تىكەلەي نەمەسە «ە-ءوتىنىش» جۇيەسى ارقىلى قابىلدايمىز. بىلتىر مۇنداي رەسمي شاعىمداردىڭ سانى 212-ءنى قۇرادى. ادامدار بىزگە كوبىنە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتىنە قاتىستى, سونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك قورعاۋ, مۇگەدەكتەر ماسەلەسىنە قاتىستى سۇراقتارمەن كەلەدى. كەيىنگى ەكى جىلدا ءبىز سياقتى ۋاكىلدەردىڭ ارالاسۋىمەن تۇتاس ەلىمىزدە مانداتتى جابىق مەكەمەلەردەگى (پەنيتەنتسيارلىق مەكەمەلەر, گاۋپۆاحتالار, ۇقك تيزو, بالالار مەكەمەلەرى, ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ ورتالىقتارى, پسيحياتريالىق جانە تۋبەركۋلەزگە قارسى مەكەمەلەر, سابيلەر ۇيلەرى جانە ت.ب.) ازاپتاۋ فاكتىلەرى كۇرت ازايدى. مۇنى ادام قۇقىقتارى سالاسىنداعى وڭ جەتىستىك رەتىندە قابىلداعان ابزال. بۇعان قوسا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار كەيبىر مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ عيماراتتارى وزدەرى ءۇشىن ءتيىستى قاجەتتىلىكتەرمەن جابدىقتالماعانى جونىندە ءجيى حابارلاسادى. بىلتىر ارباعا تاڭىلعان مۇگەدەك جان, بەلسەندى ازامات يگور كۋنتسەۆيچ «مويىلدى» شيپاجايىنا بارۋىمىزدى ءوتىندى. مۇددەلى مەملەكەتتىك مەكەمەلەرمەن بىرلەسىپ, مونيتورينگ جۇرگىزدىك. راسىندا شيپاجايداعى كەيبىر ەم-دوم كابينەتتەرىندە ارنايى ۇستاعىشتار, اكسەسسۋارلار قاراستىرىلماعان بولىپ شىقتى. ەمدەلۋشىلەردى قابىلداۋ جاعدايلارىن جاقسارتۋ تۋرالى كەڭەس بەردىك. باسشىلىعى جاعدايدى تەز ارادا رەتتەيمىز دەپ ۋادە ەتتى, – دەيدى يگور ۆاسيلەۆيچ.
پاۆلودار قالاسىنىڭ تۇرعىنى, 17 جاستاعى جاس انا جۋىقتا ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلگە حابارلاسىپ, سابيىنە تيەسىلى جاردەماقىنى الا الماي وتىرعانىنا شاعىمدانعان. «كۇيەۋىم سوتتالعان, تۇزەۋ مەكەمەسىندە جازاسىن وتەپ جاتىر. كىشكەنتاي ءسابيىمىز بار. بالا كۇتىمىنە بايلانىستى مەملەكەت تاراپىنان تاعايىندالاتىن جاردەماقى جايىندا سۇراپ حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنا باردىم. الايدا ونداعىلار «كامەلەتتىك جاسقا تولماعاندارعا مۇنداي قىزمەت ءتۇرى كورسەتىلمەيدى» دەگەن سىلتاۋمەن باس تارتتى. بولماعان سوڭ ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى ۋاكىلگە شاعىمىمدى جەتكىزدىم», دەيدى جاس انا. ومبۋدسمەن كەلىنشەكتىڭ بۇل وتىنىشىنە جەدەل قۇلاق اسىپ, مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتەتىن ورگاندارعا انانىڭ قۇقىقتارى بۇزىلىپ وتىرعانىن تۇسىندىرگەن. حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى ءوز كەمشىلىگىن تەز ارادا تۇزەپ, ءتيىستى جاردەماقىنى تاعايىندادى.
– جالپى, كەي ادامدار مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتىنە جۇگىندىك, بىراق جۇيەدەن وتپەدىك دەپ شاعىمدانىپ كەلەدى. بۇل جاعدايعا اسەر ەتەتىن فاكتور كوپ. قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكسىزدىگى سەبەپ بولۋى نەمەسە ازىرلەنگەن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ شيكى جاسالۋى, ءتىپتى كومپيۋتەرلىك جۇيەدە اقاۋلاردىڭ شىعۋى اسەر ەتۋى مۇمكىن. وسىنىڭ بارلىعىن انىقتاپ, ازاماتتاردىڭ زاڭدى قۇقىعى ورنىنا كەلۋى ءۇشىن كۇرەسەمىز, – دەيدى ي.تاراسەنكو.
قازىرگى كۇنى وڭىرلەردەگى ۇلتتىق پرەۆەنتيۆتى مەحانيزمنىڭ دە جۇمىسى وڭ جولعا قويىلىپ وتىرعانىن ايتىپ ءوتۋ كەرەك. جوعارىدا ايتقانداي, جابىق مانداتتى مەكەمەلەردە ازاپتاۋ فاكتىلەرى بارىنشا ازايتىلدى. بۇل رەتتە قۇقىقتىق ۋاكىلدەر ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن تىعىز بايلانىس ورناتقان. اتالعان مەحانيزمدى جۇزەگە اسىرۋ جولدارى بۇگىندە مۇددەلى تاراپتارمەن ءجيى تالقىلانىپ, جەتىلدىرۋگە كۇش سالىنىپ جاتىر.
اتاپ وتەيىك, ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدىڭ ارالاسۋىمەن بىلتىر وبلىستا 5 قىلمىستىق ءىس بويىنشا سوتتىڭ شەشىمى توقتاتىلعان. ناتيجەسىندە, ىسكە قاتىسى بار وزگە تۇلعالار جازا ارقالاعان. جالپى, ومبۋدسمەنگە سوت شەشىمىنە قاتىستى ارىز-شاعىم ءجيى تۇسەدى. بىراق ۋاكىلدىڭ سوت شەشىمىنە تىكەلەي اسەر ەتۋگە ەشقانداي قۇقىعى جوق. شاعىمدانۋشىلارعا تەك قالاي ارەكەت ەتۋ كەرەكتىگى تۋرالى اقىل-كەڭەس بەرىلىپ, ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى.
پاۆلودار وبلىسى
