مال باعۋعا جايىلىم تاپشى

بۇگىندە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ بەتى جانى اشىمايتىن جەرگىلىكتى باسشىلاردىڭ رايىنان قايتىپ تۇر. ءبىرىنشى سەبەپ – ءتورت ت ۇلىك مالدىڭ سۇمەسىمەن كۇن كورىپ وتىرعان ءتامام جۇرتتىڭ جايىلىم تاپپاي جابىرقاۋى, مالى­نىڭ جۇدەۋى. اۋىل ماڭىندا تو­قىم­داي جەر قالماعان. ءتىپتى تابال­دىرىققا دەيىن تاقاپ جىرتىپ تاستاعان دەسە دە بولعانداي. امالى تاۋسىلعان جۇرتشىلىق جانايقايىن ايتىپ, ءتيىستى ورىن­دارعا وكپە-نازعا تولى حات جاز­عا­نى­مەن, احۋالدىڭ ازىرگە تۇزەلەر ءتۇرى كورىنەر ەمەس. اۋىل تۇرعىنى ادەبيەت ساعيدوللانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, وتكەن جىلدىڭ وزىندە وننان استام وتباسى كوشىپ كەتكەن. ءالى دە بولاشاعىنا الاڭداپ, جايلى جەر ىزدەمەكشى بولىپ وتىرعاندار جەتەرلىك. نەگىزگى سەبەپ – مال باعۋعا مۇم­كىن­دىك­تىڭ جوقتىعى. ۇلۋ جىلعى قىس ۇلىس­قا وڭ قاباعىن تانىتپاي تۇر. شاعىن اۋىلدا ءۇش جۇزگە جۋىق جىلقى بار. ىرگەلەس 1-ماي اۋىلىندا ءتورت تابىن جىلقى باعى­لا­دى. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ عانا جىلقىسى ەمەس, قالاداعى قال­تالى اعايىنداردىڭ اكەلىپ قوسقان مالى. وسىلايشا, قىرۋار مال اينالىمعا كەلمەيتىن از جەر­دىڭ قۇنارى كەم القابىن تال­عا­جاۋ ەتكەننەن كەيىن قىراۋ­لى قىسقا كوتەرەم بولىپ جەتەدى. از عانا جايىلىم جەردى جاز بويى سيىر مەن قوي تاقىرلاپ تاس­تا­عان. ەگىستىك القاپتاردا ساباندى ەمگە تاپپايسىز, شەتەلدىك كومبايندار تۋراپ تاستايدى. وسى ەلدىڭ جەرىمەن ىرىزدىعىن تاۋىپ وتىرعان سەرىكتەستىك باسشىلارى مالساق قاۋىمعا جانى اشىپ, تىم بولماسا سابانىمەن قاراسسا عوي. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ايتۋى­نا قاراعاندا, جاز بويى بۇزاۋ­لا­رىن ارقانداپ, سيىرلارىن كوز­دەرىنەن تاسا قىلماي, جەتەكتەپ باققان. وعان سەبەپ – اياقتى مال­دىڭ سەرىكتەستىك ەگىنىنە ءتۇسىپ كەتۋى. مالساق قاۋىم سان مارتە ايىپ­پۇل ارقالاعان. قاراجاتى بولماعاننان كەيىن كەيبىرەۋلەرى مالىن بەرىپ قۇتىلعان. تۇرمىس قيىنداعان سوڭ جايىلىم مەن شابىندىق جەردىڭ جەتىمسىزدىگىن ايتىپ, جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ تا­بال­دىرىعىن توزدىرعان. ال زە­رەندى اۋداندىق اكىمدىگى اۋىل تۇر­عىندارىنىڭ جايىلىمدىق جانە شابىندىق جەرى جوقتىعى تۋرالى ارىزىنا وتكەن جىلدىڭ 27 ساۋىرىندە مىنانداي جا­ۋاپ بەرىپتى. «اقادىر اۋىلىنا ەگىستىك القابى ءتيىپ تۇرعان «كولوس 2014» سەرىكتەستىگىنىڭ جەرىن اۋىل­عا قاي­­تارىپ بەرۋ تۋرالى ءوتى­نىش قا­­رالدى. ەلدى مەكەننىڭ جا­يى­لىمدىق جەر تاپشىلىعىن شەشۋ ماق­سا­تىن­دا اۋدان اكىمدىگى اۋىل شار­ۋا­شىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋ­شى­لەر مەن مەموراندۋم جاساۋ شارالارىن ازىرلەدى. شاعالالى اۋىلدىق وكرۋگى اكى­مىنىڭ اپپاراتى مال جايىلىمىن بىرلەسىپ پايدالانۋ تۋرالى مەموراندۋم جاساستى».

وسى جاۋاپ حاتتا ايتىلعان ۋاج­گە قاراعاندا, 3 599 گەكتار جا­يى­لىمدىق جەر اۋىل ەنشى­سى­نە قايتارىلىپ, بار ماسەلە شەشىلۋگە ءتيىستى ەدى. ايتسە دە اۋىل تۇرعىندارى مۇنداي جاق­سى­لىقتىڭ شاراپاتىن كورە الماي وتىر. ماسەلە قارالعان كوميسسياعا «كولوس 2014» سەرىك­تەس­تىگىمەن بىرگە «Bayat agro» سە­رىك­تەستىگىنىڭ دە وكىلدەرى قا­تىس­­قان. ولار اۋىلدىڭ اينالاسىن جىرتپايتىندىقتارى تۋرالى كەلىسىمگە كەلگەن. «Bayat agro» سەرىكتەستىگىنىڭ ەرىكتى تۇردە باس تارتۋى نەگىزىندە زەرەن­دى اۋداندىق اكىمدىگىنىڭ قاۋلى­سى­مەن شاعالالى اۋىلدىق وكرۋگى­نىڭ اكىمشىلىك شەكاراسىندا ورنالاسقان جالپى كولەمى 290 گەكتار جەر قايتارىلۋعا ءتيىستى ەدى. ونىڭ 191 گەكتارى ەگىستىك القاپ بولسا, 99 گەكتارى جايىلىمدىق جەر. وسى قايتارىلعان جەر تەلىمىن اۋىل تۇرعىندارى مال جايىلىمىنا پايدالانۋ مۇم­كىن­دىگىنە يە بولماق. الايدا اۋىل ءۇشىن كوكەيتەستى ماسەلە سانا­تىنداعى وسى سۇراق شەشىمىن تاپ­پاي تۇر.

– اۋىل تۇرعىندارى ازىن-اۋلاق مالىنىڭ ارقاسىندا عانا كۇنەلتىپ وتىر, – دەيدى ادەبيەت ساعيدوللا. – ايتپەسە باس­قا جۇ­مىس جوق قوي. ەگەر مال باعۋ­عا مۇمكىندىك بەرىلسە, ءبىز ەشكىم­نەن ەشتەڭە سۇراماس ەدىك. اۋىلدا ءسۇت جينايتىن كووپە­را­تيۆ بول­ما­­عاندىقتان, مال ونىم­دە­رىن كوكشەتاۋعا اپارىپ ساتامىز. ەگەر ەت, ءسۇت, ءجۇن ءتارىزدى ونىم­دەردى ساتىپ السا, ەكى جاققا بىر­دەي ءتيىمدى بولار ەدى. ەلدى مەكەندە مال سوياتىن ارنايى الاڭ دا جوق. حالىق مالىن كوشەدە سويادى. اۋىلدىڭ ەنشىسىندەگى مال جايىلىمىنا بولىنگەن جەر قۇنارسىز. تاستاق توبەنىڭ ەتەگى. ءبىز وسى ماسەلەنى ايتا-ايتا ابدەن جاۋىر قىلدىق. قازىر ءجۇز وتباسىنا جۋىق قانداستار ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنا دا حابارلاسىپ, قالىپتاسىپ وتىرعان جاعدايدى جەت­كىزىپ جاتىر. ايتسە دە ءبىزدىڭ وتى­نىشى­مىزگە قۇلاق اسىپ جاتقان ەش­كىم جوق.

ەندىگى ءبىر ماسەلە – كۇرە جول­­دىڭ بويىنداعى قانشاما جىل­دان بەرى جوندەۋ كورمەگەن 11 شا­قى­رىم­دىق جول. اتباسار-كوك­شەتاۋ باعىتىنداعى تاسجول­دان ءسال عانا قيىس جاتقان اقا­دىر اۋىلىنا دەيىنگى جولدى جون­دەۋ ماسەلەسى بويىنشا زەرەن­دى اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسا­رى ا.احمەديانوۆتىڭ قولى قو­يىل­عان 2020 جىلعى جاۋاپ حاتتا ورتاشا جوندەۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن تەحنيكالىق قۇجات­تاما ازىرلەنىپ جاتىر دەگەن جاۋاپ كەل­گەن. ءتىپتى بايقاۋ قورى­تىن­دى­سى­نىڭ حاتتاماسىندا «يگى­لىك ستروي­پروەكت» سەرىكتەس­تى­گىنىڭ جە­ڭىم­پاز بولعانى دا ايتىلادى. اقمولا وبلىستىق جولاۋ­شى­لار كولىگى مەن اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنا دا بيۋد­جەت­تىك ءوتىنىم تاپسىرىلعان. كوك­تەم­دە قىزىل سۋ باسىپ, كولىك وتە الماي قالاتىندىقتان, اۋىل تۇرعىندارى ازابىن سان جىلدار بويى ارقالاپ كەلە جاتسا دا, قيامەتتىڭ قىل كوپىرىندەي جول جوندەۋدەن وتكىزىلمەي تۇر.

وسىنشاما اۋىرتپالىقتى ارقالاپ كەلە جاتقان اۋىل تۇر­­عىن­دارىنىڭ جالعىز عانا ءوتى­نىشى بار. ول ءبىزدىڭ جايىمىز جو­عا­رىعا جەتسە ەكەن دەيدى. سون­دا عانا جەر­گى­لىكتى اتقارۋشى بي­­لىك­­تىڭ قۇ­لاق اسۋى مۇمكىن.

اقمولا وبلىسى,

زەرەندى اۋدانى