بۇگىندە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ بەتى جانى اشىمايتىن جەرگىلىكتى باسشىلاردىڭ رايىنان قايتىپ تۇر. ءبىرىنشى سەبەپ – ءتورت ت ۇلىك مالدىڭ سۇمەسىمەن كۇن كورىپ وتىرعان ءتامام جۇرتتىڭ جايىلىم تاپپاي جابىرقاۋى, مالىنىڭ جۇدەۋى. اۋىل ماڭىندا توقىمداي جەر قالماعان. ءتىپتى تابالدىرىققا دەيىن تاقاپ جىرتىپ تاستاعان دەسە دە بولعانداي. امالى تاۋسىلعان جۇرتشىلىق جانايقايىن ايتىپ, ءتيىستى ورىندارعا وكپە-نازعا تولى حات جازعانىمەن, احۋالدىڭ ازىرگە تۇزەلەر ءتۇرى كورىنەر ەمەس. اۋىل تۇرعىنى ادەبيەت ساعيدوللانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, وتكەن جىلدىڭ وزىندە وننان استام وتباسى كوشىپ كەتكەن. ءالى دە بولاشاعىنا الاڭداپ, جايلى جەر ىزدەمەكشى بولىپ وتىرعاندار جەتەرلىك. نەگىزگى سەبەپ – مال باعۋعا مۇمكىندىكتىڭ جوقتىعى. ۇلۋ جىلعى قىس ۇلىسقا وڭ قاباعىن تانىتپاي تۇر. شاعىن اۋىلدا ءۇش جۇزگە جۋىق جىلقى بار. ىرگەلەس 1-ماي اۋىلىندا ءتورت تابىن جىلقى باعىلادى. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ عانا جىلقىسى ەمەس, قالاداعى قالتالى اعايىنداردىڭ اكەلىپ قوسقان مالى. وسىلايشا, قىرۋار مال اينالىمعا كەلمەيتىن از جەردىڭ قۇنارى كەم القابىن تالعاجاۋ ەتكەننەن كەيىن قىراۋلى قىسقا كوتەرەم بولىپ جەتەدى. از عانا جايىلىم جەردى جاز بويى سيىر مەن قوي تاقىرلاپ تاستاعان. ەگىستىك القاپتاردا ساباندى ەمگە تاپپايسىز, شەتەلدىك كومبايندار تۋراپ تاستايدى. وسى ەلدىڭ جەرىمەن ىرىزدىعىن تاۋىپ وتىرعان سەرىكتەستىك باسشىلارى مالساق قاۋىمعا جانى اشىپ, تىم بولماسا سابانىمەن قاراسسا عوي. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, جاز بويى بۇزاۋلارىن ارقانداپ, سيىرلارىن كوزدەرىنەن تاسا قىلماي, جەتەكتەپ باققان. وعان سەبەپ – اياقتى مالدىڭ سەرىكتەستىك ەگىنىنە ءتۇسىپ كەتۋى. مالساق قاۋىم سان مارتە ايىپپۇل ارقالاعان. قاراجاتى بولماعاننان كەيىن كەيبىرەۋلەرى مالىن بەرىپ قۇتىلعان. تۇرمىس قيىنداعان سوڭ جايىلىم مەن شابىندىق جەردىڭ جەتىمسىزدىگىن ايتىپ, جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ تابالدىرىعىن توزدىرعان. ال زەرەندى اۋداندىق اكىمدىگى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ جايىلىمدىق جانە شابىندىق جەرى جوقتىعى تۋرالى ارىزىنا وتكەن جىلدىڭ 27 ساۋىرىندە مىنانداي جاۋاپ بەرىپتى. «اقادىر اۋىلىنا ەگىستىك القابى ءتيىپ تۇرعان «كولوس 2014» سەرىكتەستىگىنىڭ جەرىن اۋىلعا قايتارىپ بەرۋ تۋرالى ءوتىنىش قارالدى. ەلدى مەكەننىڭ جايىلىمدىق جەر تاپشىلىعىن شەشۋ ماقساتىندا اۋدان اكىمدىگى اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋشىلەر مەن مەموراندۋم جاساۋ شارالارىن ازىرلەدى. شاعالالى اۋىلدىق وكرۋگى اكىمىنىڭ اپپاراتى مال جايىلىمىن بىرلەسىپ پايدالانۋ تۋرالى مەموراندۋم جاساستى».
وسى جاۋاپ حاتتا ايتىلعان ۋاجگە قاراعاندا, 3 599 گەكتار جايىلىمدىق جەر اۋىل ەنشىسىنە قايتارىلىپ, بار ماسەلە شەشىلۋگە ءتيىستى ەدى. ايتسە دە اۋىل تۇرعىندارى مۇنداي جاقسىلىقتىڭ شاراپاتىن كورە الماي وتىر. ماسەلە قارالعان كوميسسياعا «كولوس 2014» سەرىكتەستىگىمەن بىرگە «Bayat agro» سەرىكتەستىگىنىڭ دە وكىلدەرى قاتىسقان. ولار اۋىلدىڭ اينالاسىن جىرتپايتىندىقتارى تۋرالى كەلىسىمگە كەلگەن. «Bayat agro» سەرىكتەستىگىنىڭ ەرىكتى تۇردە باس تارتۋى نەگىزىندە زەرەندى اۋداندىق اكىمدىگىنىڭ قاۋلىسىمەن شاعالالى اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمشىلىك شەكاراسىندا ورنالاسقان جالپى كولەمى 290 گەكتار جەر قايتارىلۋعا ءتيىستى ەدى. ونىڭ 191 گەكتارى ەگىستىك القاپ بولسا, 99 گەكتارى جايىلىمدىق جەر. وسى قايتارىلعان جەر تەلىمىن اۋىل تۇرعىندارى مال جايىلىمىنا پايدالانۋ مۇمكىندىگىنە يە بولماق. الايدا اۋىل ءۇشىن كوكەيتەستى ماسەلە ساناتىنداعى وسى سۇراق شەشىمىن تاپپاي تۇر.
– اۋىل تۇرعىندارى ازىن-اۋلاق مالىنىڭ ارقاسىندا عانا كۇنەلتىپ وتىر, – دەيدى ادەبيەت ساعيدوللا. – ايتپەسە باسقا جۇمىس جوق قوي. ەگەر مال باعۋعا مۇمكىندىك بەرىلسە, ءبىز ەشكىمنەن ەشتەڭە سۇراماس ەدىك. اۋىلدا ءسۇت جينايتىن كووپەراتيۆ بولماعاندىقتان, مال ونىمدەرىن كوكشەتاۋعا اپارىپ ساتامىز. ەگەر ەت, ءسۇت, ءجۇن ءتارىزدى ونىمدەردى ساتىپ السا, ەكى جاققا بىردەي ءتيىمدى بولار ەدى. ەلدى مەكەندە مال سوياتىن ارنايى الاڭ دا جوق. حالىق مالىن كوشەدە سويادى. اۋىلدىڭ ەنشىسىندەگى مال جايىلىمىنا بولىنگەن جەر قۇنارسىز. تاستاق توبەنىڭ ەتەگى. ءبىز وسى ماسەلەنى ايتا-ايتا ابدەن جاۋىر قىلدىق. قازىر ءجۇز وتباسىنا جۋىق قانداستار ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنا دا حابارلاسىپ, قالىپتاسىپ وتىرعان جاعدايدى جەتكىزىپ جاتىر. ايتسە دە ءبىزدىڭ وتىنىشىمىزگە قۇلاق اسىپ جاتقان ەشكىم جوق.
ەندىگى ءبىر ماسەلە – كۇرە جولدىڭ بويىنداعى قانشاما جىلدان بەرى جوندەۋ كورمەگەن 11 شاقىرىمدىق جول. اتباسار-كوكشەتاۋ باعىتىنداعى تاسجولدان ءسال عانا قيىس جاتقان اقادىر اۋىلىنا دەيىنگى جولدى جوندەۋ ماسەلەسى بويىنشا زەرەندى اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ا.احمەديانوۆتىڭ قولى قويىلعان 2020 جىلعى جاۋاپ حاتتا ورتاشا جوندەۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن تەحنيكالىق قۇجاتتاما ازىرلەنىپ جاتىر دەگەن جاۋاپ كەلگەن. ءتىپتى بايقاۋ قورىتىندىسىنىڭ حاتتاماسىندا «يگىلىك سترويپروەكت» سەرىكتەستىگىنىڭ جەڭىمپاز بولعانى دا ايتىلادى. اقمولا وبلىستىق جولاۋشىلار كولىگى مەن اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنا دا بيۋدجەتتىك ءوتىنىم تاپسىرىلعان. كوكتەمدە قىزىل سۋ باسىپ, كولىك وتە الماي قالاتىندىقتان, اۋىل تۇرعىندارى ازابىن سان جىلدار بويى ارقالاپ كەلە جاتسا دا, قيامەتتىڭ قىل كوپىرىندەي جول جوندەۋدەن وتكىزىلمەي تۇر.
وسىنشاما اۋىرتپالىقتى ارقالاپ كەلە جاتقان اۋىل تۇرعىندارىنىڭ جالعىز عانا ءوتىنىشى بار. ول ءبىزدىڭ جايىمىز جوعارىعا جەتسە ەكەن دەيدى. سوندا عانا جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ قۇلاق اسۋى مۇمكىن.
اقمولا وبلىسى,
زەرەندى اۋدانى
