مەملەكەت باسشىسى جاستارعا ايرىقشا ءۇمىت ارتاتىندىعىن جەتكىزەدى. الايدا بۇل تاجىريبەسى مول كادرلاردى ەلەمەۋ دەگەنگە ۇرىندىرماۋعا ءتيىس دەيدى. قالاي بولعاندا دا سالقىنقاندى مەملەكەتتىك باسقارۋ تۇجىرىمدارى جاسالۋى كەرەك. بۇل ورايدا «پرەزيدەنتتىك كادرلىق رەزەرۆ» وڭ جۇمىس ىستەپ باستادى. مەملەكەتتىك باسقارۋعا تالانتتى ءارى مورالدىق تۇرعىسى تازا جاستار كەلىپ جاتىر. ەلىمىزدە ايتارلىقتاي جەدەل ءارى جۇيەلى ءجۇرىپ جاتقان ساياسي رەفورمالاردىڭ ساندىق كورسەتكىشى كوز قۋانتادى. شەتەلدىك باسىلىمدار دا مۇنى اتاپ كورسەتىپ جاتىر. ساياسي رەفورمالاردىڭ 5 ءتۇرلى پاكەتى اياسىندا كوپ زاڭ قابىلداندى. كونستيتۋتسيالىق رەفورما جاسالدى. ءبىر عانا كونستيتۋتسيالىق رەفورما اياسىندا 27 كونستيتۋتسيالىق جانە جاي زاڭ قابىلداندى. وسىنىڭ ءبارى – از ۋاقىت ىشىندە قارقىندى ءجۇرىپ جاتقان وزگەرىس.
ارينە, وزگەرىستەردىڭ ساپالىق ەرەكشەلىگىنە دە نازار اۋدارۋىمىز قاجەت. بۇل جاعى ءالى دە دامىتۋدى, جەتىلدىرە ءتۇسۋدى قاجەت ەتەتىندىگىن پرەزيدەنت تە جاقسى تۇسىنەدى. دەسە دە پرەزيدەنت ايتقانداي, ەندىگى جەردە ەسكى جۇيەگە كەرى قايتۋ مۇمكىن ەمەس. وزگەرىستەر جاڭا كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردىڭ ءمانى مەن تالابىنا ساي ىسكە اسا بەرەدى. بۇل جۇمىستى قوعام مەن بيلىك بىرلەسە اتقارۋعا ءتيىس.
سۇحباتتا مەملەكەتتىك ورگاننىڭ مىندەتى – قوعامنىڭ ۇسىنىسى مەن تىلەك-تالابىن تىڭداۋ دەپ اتاپ كورسەتىلگەن. بۇل – بيۋروكراتيانى اۋىزدىقتايتىن ءبىرىنشى جانە ماڭىزدى قادام. بۇل باعىتتا ارىز-تالاپتارمەن اينالىساتىن ارنايى بولىمدەر جۇمىس ىستەپ وتىر. 250-دەن استام قوعامدىق كەڭەس ورتالىقتا جانە وڭىرلەردە جۇمىس ىستەيدى. جەرگىلىكتى قوعامداستىقتىڭ جينالىستارى اتالاتىن ءوزىن-ءوزى باسقارۋ قۇرىلىمدارى دا جاندانىپ كەلەدى.
قوعام تاراپىنان ق.توقاەۆتىڭ ساياسي-قۇقىقتىق ويى مەن كوزقاراستارىنا دا باعا بەرۋگە ءتيىسپىز. اشىق وبەكتيۆتى تالداۋلار ءجۇرۋى قاجەت. ەل باسقارۋدا ۇستاناتىن قاعيداتتارى مەن مورالدىق ۇستىندارىن دۇرىس تانىپ, اجىراتۋ وتە ماڭىزدى. ويتكەنى بۇل ادامداردىڭ تاعدىرىنا دا اسەر ەتەدى. پرەزيدەنت زاڭدىلىق پەن قۇقىقتىق تارتىپكە ايرىقشا نازار اۋدارادى. ارقا سۇيەيدى. جەمقورلىق پەن وليگوپوليادان مەملەكەتتىكتىڭ ىرگەسى شاتقاياقتاپ تۇرعان قازىرگى تاڭدا بۇل ۇستانىم ءوزىنىڭ وڭ ناتيجەسىن بەرەتىنى ءسوزسىز.
مەملەكەت باسشىسى جۇرگىزىپ جاتقان رەفورمالاردى جيناقتاپ قارايتىن بولساق, ولاردىڭ ىرگەلى ءۇش باعىتتا دامىپ وتىرعاندىعىن كورەمىز. ءبىرىنشى – بيلىكتى ورتالىقسىزداندىرۋ ءۇردىسى. ەكىنشى – ادام قۇقىعىن دامىتۋ ماسەلەلەرى. ءۇشىنشى – جەرگىلىكتى دەموكراتيا مەن ءوزىن-ءوزى باسقارۋعا كوڭىل ءبولۋى. الدىڭعى ەكەۋى ايتارلىقتاي جۇمىس ىستەي باستادى.
اۋىلدىق جانە اۋداندىق دەڭگەيدەگى جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك سايلاناتىن بولدى. بۇل – ورتالىق ازياداعى ەڭ العاشقى ساياسي تاجىريبە. ورتالىقسىزداندىرۋ ۇدەرىسى جالعاسىپ كەلەدى. 2 400-دەن استام اۋىل اكىمدەرىنىڭ كورپۋسى كەلەسى جىلى تولىق سايلانىپ بىتەدى. بيىل باستالىپ كەتكەن اۋدان اكىمدەرىنىڭ سايلاۋى 2026 جىلى اياقتالۋعا ءتيىس.
ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ باعىتىندا كونستيتۋتسيالىق سوت, ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل ينستيتۋتتارى جۇيەلى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. پرەزيدەنت تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋعا قاتىستى باستامالار كوتەردى. جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋعا قاتىستى دا تاپسىرما بەرىلدى. پرەزيدەنت جارلىعىمەن قۇجاتتىڭ 2020-2030 جىلدارعا ارنالعان دامىتۋ تۇجىرىمداماسى ازىرلەندى. قوعامدىق كەڭەستەردىڭ جانە ءماسليحاتتىڭ فۋنكتسياسىن قايتالايتىندىقتان, پارلامەنت ءماجىلىسى اعىمداعى سەسسيادان «جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن الىپ تاستادى. الايدا بۇل – كەلەسى سەسسياعا دەيىن پىسىقتالىپ, قايتا كوتەرۋدى قاجەت ەتەتىن ماڭىزدى قۇقىقتىق قۇجات. ەگەر پرەزيدەنت وسى اتالعان ءۇش باعىتتى ءوزىنىڭ ءبىر مەرزىمدىك وكىلەتتىك اياسىندا تولىقتاي ەنگىزىپ, مانىنە ساي ىسكە اسۋىن شەشسە, بۇل ەل دامۋىنداعى تاريحي سەرپىلىس بولادى.
قازىبەك داۋتاليەۆ,
ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ اعا وقىتۋشىسى, الماتى وبلىستىق قوعامدىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى
