«شىعارماشىلىق يندۋستريانى دامىتۋ كەلەشەگى جانە زياتكەرلىك مەنشىكتى قورعاۋدىڭ قۇقىقتىق ادىستەرى» تاقىرىبى بويىنشا دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسىنا دايىندىق اياسىندا وتكەن ءىس-شاراعا كوميتەت توراعاسى نۇرتورە ءجۇسىپ پەن كوميتەت مۇشەلەرى, سونداي-اق سەنات اپپاراتىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى راقىمجان سايلاۋ ۇلى, سەكتور مەڭگەرۋشىلەرى قايسار سۇگىر, ولجاس شىنجىگىت, ء«تىل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى ماقپال جۇماباي, احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى انار فازىلجانوۆا مەن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى اقىلدى جۇيەلەر جانە جاساندى ينتەلەكت دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ەربول ابسالياموۆ سەكىلدى ءتىل ماماندارى قاتىستى.
كەزدەسۋدە حالىقارالىق پلاتفورمالاردىڭ سەرۆيستەرى مەن باعدارلامالارىنا قازاق ءتىلىن ەنگىزۋ, قازاقستاننىڭ وزىندىك كولەمدى ءتىل مودەلىن قۇرۋ, قازاق ءتىلىنىڭ ۇلتتىق ءتىل كورپۋسىنىڭ بەس كىشى كورپۋسىن جاساۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جۇيەسىندە قازاق ءتىلىنىڭ دامۋىن دۇرىس ۇيلەستىرۋ سىندى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋدا جاڭا تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ جايى ءسوز بولدى. سونداي-اق دەپۋتاتتار الدىڭعى قاتارداعى الەمدىك تەحنولوگيامەن جاسالعان جاساندى ينتەللەكت سالاسىنا مەملەكەتتىك ءتىلدى كىرىكتىرۋ جانە مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋدىڭ وزىق تاسىلدەرىن ازىرلەۋ ماسەلەلەرى تۋرالى ورتالىق قىزمەتكەرلەرىمەن, ساراپشى-عالىمدارمەن جانە ءىت ماماندارمەن پىكىر الماستى.
قازاق ەلى جاھاندىق وزگەرىسكە ساي, باسەكەلىستىككە قابىلەتتى بولۋ قاجەت ەكەنىن ايتقان كوميتەت توراعاسى نۇرتورە ءجۇسىپ: «قازىرگى زامانعا ساي جاڭا ءىت تەحنولوگيالاردىڭ عارىشتاپ دامۋىنا بايلانىستى, ولاردىڭ مەملەكەتتىك تىلدە ساپالى جانە ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋى وتە ماڭىزدى. وسى باعىتتا بەلسەندى, ىزدەنىسپەن العا جىلجىپ كەلە جاتقان ء«تىل-قازىنا» ورتالىعىنىڭ جۇمىسىن اقپارات قۇرالدارى مەن الەۋمەتتىك جەلىلەردەن كۇن سايىن كورىپ وتىرمىز. بۇگىنگى كەزدەسۋدە دە ءتىل ماماندارىنىڭ ۇسىنىسىن تىڭداپ, ولاردىڭ جوباسىنا زاڭدىق-قۇقىقتىق نەگىز جاعىنان قالاي كومەكتەسۋگە بولاتىنىن تالقىلاۋعا جينالىپ وتىرمىز. ويتكەنى ەلمىزدەگى قازاق ءتىلىن تسيفرلاندىرۋ باعىتىنداعى ءار تاراپتان اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستى جۇيەلەپ, ۇلتتىق ستراتەگيالىق باعىتقا جۇمىلدىرۋ وزەكتى», دەدى. سولاردىڭ قاتارىندا «ەملە.كz», «Termincom.kz», «Sozdikqor.kz», «Qazcorpora.kz», «Balatili.kz», «Tilqural.kz», «اbai institute» سىندى قازىرگى ۋاقىتتا حالىققا قولجەتىمدىلىگى جاعىنان وڭ باعاسىن العان جوبالار بار.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءىت سالاسىنا, ونىڭ ىشىندە جاساندى ينتەللەكتى دامىتۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىرعانى بەلگىلى. بۇل ماسەلە سەنات قابىرعاسىندا دا تالقىلاناتىن بولادى. وسى كەزدەسۋدىڭ ءوزى سالانىڭ بولاشاعى مەن پروبلەماسى تۋرالى كوبىرەك ءبىلۋ ءۇشىن ءوتىپ وتىر. بۇل بىزگە پرەزيدەنت قويعان مىندەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن زاڭنامالىق نەگىز قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ اتاپ ءوتتى سەناتور.
ەربول ابسالياموۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاق ءتىلىن تسيفرلاندىرۋ ۋاقىتتىڭ تالابىنا اينالىپ وتىر. «بۇل مودەلدى ءوزىمىز دايىنداۋدىڭ ماڭىزى جوعارى. ەگەر باسقا ەلدەر ءبىز ءۇشىن بۇل مودەلدى قۇراتىن بولسا, قازاق تىلىندەگى جاساندى ينتەللەكت ۇلتتىق قۇندىلىقتار مەن سالت-ءداستۇرىمىزدى تۇرلەندىرىپ بەرۋى مۇمكىن. ماسەلە ۇلت قۇندىلىعى تۋرالى بولعاندىقتان مەملەكەت دەڭگەيىندەگى ماڭىزدى ءىستى ءوزىمىز اتقارۋىمىز كەرەك. ال ونى جاساۋ ءۇشىن ءۇش قۇرامدى تولىقتىرىپ الۋ قاجەت. ءبىرىنشىسى – دەرەكتەر بازاسىن قۇرۋ. ەكىنشىسى – ينفراقۇرىلىم, ءۇشىنشىسى – ادامي رەسۋرس اۋاداي قاجەت», دەدى ول.
ورتالىقتىڭ باس ديرەكتورى ماقپال جۇماباي: «بۇگىندە ءبىزدىڭ الدىمىزدا ۇلكەن مىندەت تۇر. بۇل – ۇلتتىق ءتىل مودەلىن جاساۋ. ياعني قازاق تانىمىنا, دەرەگىنە سوزىنە قۇرىلعان تۇڭعىش ءتىل مودەلىن جاساۋ – ءتىلىمىزدىڭ قوعامدىق ءومىردىڭ كەز كەلگەن سالاسىندا ەمىن-ەركىن قولدانۋ ءۇشىن ءارى قاراي تەحنولوگيالىق تۇرعىدا ەركىن قولدانۋعا قول اشادى. داۋىستىق كومەكشىلەر, كۇندەلىكتى ءومىردى جەڭىلدەتەتىن باعدارلامالار, وپەراتسيالىق جۇيەلەر, بالالارعا ارنالعان پلاتفورمالار – جاساندى ينتەللەكتكە نەگىزدەلگەن ءتىل مودەلى», دەدى.
دەپۋتاتتار جۇزدەسۋ سوڭىندا الداعى دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى بارىسىندا ءتيىستى ۇسىنىستار جيناقتالىپ, تالقىلاناتىنىن اتاپ ءوتتى.
