مۇناي نارىعىن قانداي وزگەرىس كۇتەدى؟

3 جەلتوقسان كۇنى وتكەن رەفەرەندۋمدا ۆەنەسۋەلا حالقى داۋ-دامايلى جەردى قوسىپ الايىق دەپ داۋىس بەرىپتى. ۆەنەسۋەلا باسشىسى مادۋرونىڭ بۇل پيعىلى حالىقارالىق ۇيىمدار تاراپىنان ۇلكەن سىنعا ۇشىراپ جاتقانى دا بەلگىلى. ال جەر داۋى بولسا مۇناي نا­رىعىنا ەلەۋلى اسەرىن تيگىزىپ جاتىر. وپەك مالىمەتى بويىنشا گايانا مۇناي ءوندىرۋ بويىنشا الەمدە – 30, ال ۆەنەسۋەلا 21-ورىندا. 

سوعان قاراماستان حالىقارالىق اگەنت­تىكتەر ءالى دە بولجامدى جوعارى دەڭ­گەي­دە ۇستاپ وتىر. ماسەلەن, FITCH يزرايل-پالەستينا قاقتىعىسىنا اي­رىقشا نازار بولە وتىرىپ, مۇناي باعاسى باررەلىنە 120 دوللارعا دەيىن كوتەرىلەدى دەگەن وپتيميستىك كوزقاراستا. FITCH ءوزىنىڭ قىركۇيەكتەگى بولجامىندا 2024 جىلى مۇناي ورتاشا العاندا 75 دوللار تۇرادى, ال 2025 جىلى 70 دوللارعا دەيىن تومەندەيدى دەگەن بولاتىن.

«قاراشادا يران مەن ۆەنە­سۋەلا مۇناي ءوندىرىسىن تاۋلىگىنە 90 مىڭ باررەلگە دەيىن ۇلعايتتى. اقش-تاعى ءوندى­رىس تە رەكوردتىق دەڭگەيگە جەتتى. ەلدەگى مۇناي ءون­دىرىسىنىڭ بولجامى 2023 جىلى تاۋ­لىگىنە 12,9 ملن باررەلدەن 12,93 ملن باررەلگە دەيىن كوتە­رىل­دى. تاياۋ شى­عىستاعى نەگىزگى ون­دى­رۋشىلەردەن اقش-قا جانە ات­لانت باسسەينىنىڭ باسقا ەلدەرىنە جا­ھان­دىق مۇناي جەتكىزىلىمىنىڭ اۋى­سۋى, سونداي-اق قىتاي مەن ونىڭ دامىپ كەلە جاتقان مۇناي-حيميا سەكتورىنىڭ مۇناي سۇرانىسىنا باسىم اسەرى جاھاندىق مۇ­ناي ساۋداسىنا ەلەۋلى اسەر ەتەدى. سۋەتس­­تىڭ شىعىسىنداعى نارىقتار ۋكراي­ناعا باسىپ كىرگەننەن كەيىن رەسەي اعىن­دارىنىڭ كوپ بولىگىن, سونداي-اق ءوسىپ كەلە جاتقان يراندىق ەكس­پورتتىق جەت­كى­زىلىمدەردى ءسىڭى­رىپ الدى. بىراق قازىر اتلانت باسسەي­نىنەن مۇناي مەن گاز كون­دەن­ساتى­نىڭ ۇلعايۋىنا بەيىمدەلۋى كەرەك. Rapidan Energy Group دەرەگى بويىنشا, وپەك-كە كىرمەيتىن ەلدەردەن مۇناي جەتكىزۋ 2030 جىلعا دەيىن ءار جىلى تاۋ­لىگىنە 700 مىڭ باررەلگە كوبەيىپ وتى­رادى. بۇعان اقش, گايانا جانە برازي­لياداعى ءوندىرىستىڭ ۇلعايۋى سەبەپ بولادى», دەيدى AERC.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, وپەك+ ەلدەرىنىڭ مۇناي ءوندىرىسىن قىسقارتۋدى 2024 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىنا دەيىن سوزۋى (تاۋلىگىنە 1,66 ملن باررەلگە) مۇناي باعاسى­نا قولداۋ كورسەتۋگە كو­مەكتەستى. جەل­­توقساننىڭ باسىندا مۇناي كو­تي­روۆكالارى باررەلىنە 25 دول­لار­عا دەيىن تومەندەدى. ءسويتىپ, ال­تى ايداعى ەڭ تومەنگى دەڭگەيدى كورسەتتى.

جەلتوقساندا وپەك قاراشا ايىنان باستاپ 2023 جىلى مۇنايعا الەمدىك سۇرانىستىڭ كۇنىنە 2,46 ملن باررەل جانە 2024 جىلى كۇنىنە 2,25 ملن باررەل كولەمىندە ءوسۋ بولجامىن ساقتاپ قالدى. مۇنايعا دەگەن جالپى الەمدىك سۇرانىس ورتاشا العاندا 2023 جىلى كۇنىنە 102,1 ملن باررەل, ال 2024 جىلى كۇنىنە 104,4 ملن باررەل بولادى دەگەن بولجام بار.

«وپەك مۇناي باعاسىنىڭ قازىرگى قۇلدىراۋى سۇرانىسقا بايلانىستى تۋىنداعان شەكتەن تىس قاۋىپتەنۋدەن دەپ ەسەپتەيدى جانە 2024 جىلى مۇناي تۇتىنۋ جوعارى بولادى دەگەن ءوز بولجامىندا قالادى. بۇل رەتتە وپەك-ءتىڭ مۇناي ءوندىرىسى قاراشادا كۇنىنە 57 مىڭ باررەلگە تومەندەدى. بۇعان يران, انگولا جانە نيگەرياداعى ءوندىرىستىڭ ازايۋى اسەر ەتتى. ايتپەسە وپەك-كە كىرمەيتىن ەلدەردەن سۇيىق كومىرسۋتەكتەردى جەتكىزۋدىڭ ءوسۋ بولجامى جەلتوقسان ايىنداعى ەسەپتە وزگەرىسسىز قالدى – 2023 جىل­عا كۇنىنە 1,8 ملن باررەل دەڭ­گەيىندە. 2023 جىلى سۇيىق كومىر­سۋ­تەك جەتكىزۋ ءوسىمىنىڭ باستى دراي­ۆەرلەرى اقش, برازيليا, قازاق­ستان, نورۆەگيا, گايانا, مەكسيكا جانە قىتاي بولىپ قالا بەرەدى. 2024 جىلى بۇل ەلدەردەگى ءوندىرىس تاعى دا ارتادى, بىراق كۇنىنە 1,4 ملن باررەلدەن اسا قويمايدى دەپ كۇتىلەدى», دەيدى AERC.

حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق اگەنتتىك بولسا احۋالعا ءبىرشاما جوعارى كوڭىل كۇيمەن قارايدى. اگەنتتىكتىڭ جەلتوقسان ايىنداعى ەسەبىندە 2023 جىلى مۇنايعا دەگەن سۇرانىس تاۋلىگىنە 101,7 ملن باررەلگە دەيىن وسەدى دەپ كورسەتىلگەن. بىراق بۇل ماكروەكونوميكالىق كليماتتىڭ ودان ءارى السىرەۋىنىڭ اسەرىن جاسىرادى. ساراپشىلار بولجامىنشا, باياۋلاۋ 2024 جىلى دا جالعاسادى: مۇنايعا دەگەن جاھان­دىق سۇرانىس ەكى ەسە, كۇنىنە 1,1 ملن باررەلگە دەيىن قىسقار­ماق, ويتكەنى ءىرى ەلدەردەگى ءىجو ءوسى­مى ۇردىستەن تومەن كۇيدە قالىپ وتىر.

AERC ءتورت مودەل نەگىزىندە Brent ماركالى مۇناي باعاسىنا قاتىستى تەڭدەس­­تى­رىلگەن بولجام جاسايدى. الىن­عان نا­تي­جەلەرگە سايكەس, 2023 جىلعى 15 جەل­توق­ساننان 2024 جىلعى 26 قاڭتارعا دەيىن Brent ماركالى مۇنايدىڭ شامالى اۋىت­قۋىمەن باعانىڭ وڭ ديناميكاسى كۇتىلەدى.